Η επαναφορά από την Άγκυρα του ζητήματος της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών δεν αποτελεί νέα θέση της Τουρκίας. Η χρονική συγκυρία, ωστόσο, προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη νέα δημόσια παρέμβαση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν.
Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 ο Φιντάν επανέλαβε ότι η στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας σε νησιά που η Τουρκία θεωρεί ότι υπάγονται σε καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης συνιστά, κατά την τουρκική θέση, απειλή για την ασφάλεια της χώρας. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Αθήνα πρέπει να τηρεί τις υποχρεώσεις που, σύμφωνα με την Άγκυρα, απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες.
Η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά. Σε επιστολή της προς τον ΟΗΕ τον Ιούλιο του 2021, η Τουρκία είχε καταγράψει επισήμως τις θέσεις της για τη στρατιωτικοποίηση ελληνικών νησιών και είχε συνδέσει το ζήτημα με τις Συνθήκες της Λωζάννης και των Παρισίων.
Γιατί επανέρχεται τώρα
Η σημερινή συγκυρία έχει μια επιπλέον παράμετρο: την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας και Ισραήλ.
Στις 31 Αυγούστου 2026 Ελλάδα και Ισραήλ οριστικοποίησαν συμφωνία περίπου 3 δισ. ευρώ για ένα πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Ασπίδα του Αχιλλέα». Η συμφωνία περιλαμβάνει συστήματα όπως David's Sling, SPYDER και BARAK MX, καθώς και ραντάρ και σύστημα διοίκησης και ελέγχου.
Η επαναφορά της τουρκικής ρητορικής για τα νησιά ήρθε λίγο μετά την εξέλιξη αυτή. Ελληνικές και διεθνείς αναφορές συνδέουν τη νέα τουρκική αντίδραση με τη γενικότερη ανησυχία της Άγκυρας για την αμυντική αναδιάταξη στο Αιγαίο και τη στρατηγική συνεργασία Αθήνας–Ιερουσαλήμ.
Το μήνυμα προς Αθήνα και συμμάχους
Η τουρκική επιλογή έχει και διπλωματική διάσταση. Με την επίκληση διεθνών συνθηκών, η Άγκυρα επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το καθαρά στρατιωτικό επίπεδο στο νομικό και διπλωματικό πεδίο.
Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στην αντιπαράθεση Ελλάδας–Τουρκίας. Η Άγκυρα απευθύνεται ταυτόχρονα σε ΝΑΤΟ, Ευρωπαϊκή Ένωση, ΗΠΑ και άλλους διεθνείς παράγοντες, επιδιώκοντας να παρουσιάσει τη στρατιωτική ενίσχυση των ελληνικών νησιών ως παράγοντα που, κατά την τουρκική εκτίμηση, αυξάνει τους κινδύνους στην περιοχή.
Η Αθήνα απορρίπτει την τουρκική ερμηνεία και υποστηρίζει ότι η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα άμυνας της επικράτειάς της. Η διαφωνία επομένως δεν αφορά μόνο την παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων στα νησιά, αλλά αγγίζει ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας και ερμηνείας του διεθνούς δικαίου.
Από την αποστρατιωτικοποίηση στις «γκρίζες ζώνες»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι η συζήτηση για την αποστρατιωτικοποίηση εμφανίζεται παράλληλα με την επαναφορά και άλλων γνωστών τουρκικών θέσεων στο Αιγαίο.
Τον τελευταίο καιρό η Άγκυρα έχει επαναφέρει αναφορές τόσο στην αποστρατιωτικοποίηση όσο και στις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες», ενώ παρακολουθεί στενά και τις εξελίξεις γύρω από την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα ευρύτερο πλαίσιο πίεσης, μέσα στο οποίο η στρατιωτική ενίσχυση των ελληνικών νησιών αποτελεί πλέον μόνο ένα μέρος της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
Το επόμενο κρίσιμο σημείο
Το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον στο κατά πόσο η ένταση της ρητορικής θα παραμείνει στο διπλωματικό επίπεδο ή θα συνοδευτεί από κινήσεις στο πεδίο.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η επανέναρξη των εργασιών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου, καθώς το συγκεκριμένο έργο έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο των ελληνοτουρκικών διαφωνιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με τα σημερινά δεδομένα, η επαναφορά της «αποστρατιωτικοποίησης» φαίνεται να λειτουργεί ως ένα ακόμη εργαλείο της τουρκικής διπλωματίας για την άσκηση πίεσης προς την Αθήνα, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα ενισχύει παράλληλα τις αμυντικές της δυνατότητες και τη στρατηγική της σχέση με το Ισραήλ.