Η παραπληροφόρηση, οι αλγόριθμοι και το προσφυγικό αλλάζουν τις απαιτήσεις από τη Δικαιοσύνη, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Οι νέες τεχνολογίες, η διάδοση των ψευδών ειδήσεων και οι σύνθετες προκλήσεις του προσφυγικού διαμορφώνουν ένα διαφορετικό περιβάλλον για τη Δικαιοσύνη. Τις αλλαγές αυτές ανέδειξε ο πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Μιχάλης Πικραμένος, μιλώντας στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Κύπρου, με έμφαση στον ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν οι δικαστές στη διαφύλαξη της δημοκρατίας.
Ο κ. Πικραμένος, ο οποίος προεδρεύει και της Ένωσης Ανωτάτων Διοικητικών Δικαστηρίων της Ευρώπης (ACA-Europe), περιέγραψε τις αυξημένες απαιτήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το δικαστικό λειτούργημα. Η αλληλεπίδραση εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών κανόνων, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, δημιουργεί ένα σύνθετο πλαίσιο για την απονομή της δικαιοσύνης.
Το κράτος δικαίου σε ένα νέο περιβάλλον
Η εφαρμογή του δικαίου δεν περιορίζεται πλέον στα εθνικά σύνορα. Οι δικαστές καλούνται να συνδυάζουν τις διατάξεις του εθνικού δικαίου με το ενωσιακό δίκαιο και τις διεθνείς συμβάσεις, επιδιώκοντας την ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων.
Η πρόκληση, όπως ανέδειξε ο πρόεδρος του ΣτΕ, είναι να διατηρηθεί η ισορροπία ανάμεσα στα διαφορετικά επίπεδα κανόνων, χωρίς να υποβαθμίζεται η προστασία του πολίτη.
Το προσφυγικό και η ευθύνη των θεσμών
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο προσφυγικό, συνδέοντας τις ιστορικές ρίζες του ασύλου με την τραγωδία «Ικέτιδες» του Αισχύλου. Μέσα από αυτή την αναφορά υπογράμμισε ότι η προστασία των ανθρώπων που βρίσκονται σε ευάλωτη θέση αποτελεί διαχρονική δοκιμασία για τους δημοκρατικούς θεσμούς.
Παράλληλα, προειδοποίησε για τις συνέπειες της πολιτικής εκμετάλλευσης των μεταναστευτικών ροών, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια πρακτική μπορεί να ενισχύσει τον εξτρεμισμό και να κλονίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
Οι δικαστές του αύριο απέναντι στην παραπληροφόρηση
Σημαντικό μέρος της παρέμβασής του αφορούσε την ψηφιακή ενημέρωση και την επίδραση των αλγορίθμων στη διαμόρφωση της αντίληψης των πολιτών. Οι νέοι που θα στελεχώσουν αύριο τη Δικαιοσύνη μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου οι πληροφορίες διαδίδονται ταχύτατα και η παραπληροφόρηση δυσκολεύει τη διάκριση ανάμεσα στην πραγματικότητα και το ψεύδος.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μιχάλης Πικραμένος ανέδειξε την ανάγκη οι δικαστές να διατηρούν ανεξάρτητη κρίση και να αξιολογούν τα δεδομένα με αυστηρά κριτήρια, χωρίς να επηρεάζονται από ψευδείς ειδήσεις ή ψηφιακές προκαταλήψεις.
Γιατί η τεχνητή νοημοσύνη δεν αρκεί
Η τεχνολογία μπορεί να μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται και αξιοποιούνται οι πληροφορίες. Ωστόσο, η απονομή της δικαιοσύνης απαιτεί περισσότερα από την επεξεργασία δεδομένων.
Ο πρόεδρος του ΣτΕ έδωσε έμφαση στην ηθική ευθύνη και στην ανθρώπινη ενσυναίσθηση, στοιχεία που δεν μπορούν να υποκατασταθούν από αλγορίθμους. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο η προσαρμογή της Δικαιοσύνης στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα, αλλά και η διατήρηση του ανθρώπινου χαρακτήρα της.
Το βασικό διακύβευμα παραμένει η εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Σε μια εποχή ταχύτατων τεχνολογικών αλλαγών και αυξανόμενης παραπληροφόρησης, η ανεξάρτητη δικαστική κρίση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την προστασία των δικαιωμάτων και τη λειτουργία της δημοκρατίας.