Σοβαρές αδυναμίες στη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης, από τις πολεοδομικές υπηρεσίες και τη διαχείριση δημοτικής περιουσίας έως τις δημόσιες συμβάσεις και τον έλεγχο της περιουσιακής κατάστασης υπαλλήλων, αποτυπώνει η ετήσια έκθεση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για το 2025.
Η εικόνα που προκύπτει από τους ελέγχους αφορά ένα ευρύ φάσμα παραβάσεων: από οικοδομικές άδειες που εκδόθηκαν χωρίς να έχουν προηγηθεί όλες οι απαιτούμενες εγκρίσεις, μέχρι πλημμελείς ελέγχους αυθαιρέτων, προβληματικές συμβάσεις και περιπτώσεις για τις οποίες αναζητήθηκαν πειθαρχικές ή ποινικές ευθύνες.
Σύμφωνα με την έκθεση, μέσα στο 2025 υποβλήθηκαν στην ΕΑΔ 8.152 καταγγελίες, ενώ ολοκληρώθηκαν 737 εκθέσεις ελέγχου και 985 διερευνήσεις καταγγελιών. Από τις εκθέσεις ελέγχου, οι 137, ποσοστό 18,59%, περιείχαν ενδείξεις πειθαρχικών ή ποινικών ευθυνών.
Οι δήμοι συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος των ευθυνών
Ιδιαίτερο βάρος έχει η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Από τα 295 φυσικά πρόσωπα για τα οποία αναζητήθηκαν πειθαρχικές ή και ποινικές ευθύνες, τα 131 προέρχονταν από δήμους, ποσοστό 44,41%.
Η ΕΑΔ διαπίστωσε συνολικά πειθαρχικές ευθύνες για 271 πρόσωπα και ζήτησε την άσκηση πειθαρχικής δίωξης. Στην καταγραφή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, 18 δήμαρχοι, 45 προϊστάμενοι διευθύνσεων, 40 προϊστάμενοι τμημάτων και 91 υπάλληλοι.
Στις συχνότερες παραβάσεις καταγράφονται η αμέλεια ή η ατελής εκπλήρωση υπηρεσιακού καθήκοντος, η παράβαση υπαλληλικού καθήκοντος, ζητήματα τήρησης ωραρίου και πλημμελούς εποπτείας, καθώς και καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση πολιτών.
Οικοδομική άδεια χωρίς τις απαιτούμενες προϋποθέσεις
Χαρακτηριστική υπόθεση αφορά οικοδομική άδεια για τουριστική εγκατάσταση με spa σε εκτός σχεδίου περιοχή.
Η αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης είχε κρίνει ότι το γεωτεμάχιο μπορούσε να οικοδομηθεί χωρίς πρόσωπο σε εγκεκριμένη οδό. Η ΕΑΔ διαπίστωσε ότι δεν είχε ληφθεί υπόψη η σχετική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και ζήτησε την ανάκληση των διοικητικών πράξεων.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι το ακίνητο βρισκόταν σε περιοχή χαρακτηρισμένη ως Καταφύγιο Άγριας Ζωής, ενώ πριν από την έκδοση της άδειας δεν είχαν εξασφαλιστεί όλες οι απαιτούμενες εγκρίσεις και γνωμοδοτήσεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η έγκριση του Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής, γνωμοδότηση αρμόδιας υπηρεσίας του υπουργείου Πολιτισμού, η επικύρωση των ορίων παραλίας και η οριοθέτηση ρέματος που διέσχιζε το ακίνητο.
Η υπόθεση διαβιβάστηκε στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών για ποινική αξιολόγηση.
Αυθαίρετα και δημοτική περιουσία
Σε άλλη υπόθεση, ο έλεγχος της ΕΑΔ ανέδειξε προβλήματα τόσο στην προστασία δημοτικής περιουσίας όσο και στην αντιμετώπιση αυθαίρετων κατασκευών.
Δημοτικό κοινόχρηστο ακίνητο δεν είχε καταχωριστεί στα κτηματολογικά φύλλα, ενώ διαπιστώθηκε αυθαίρετη κατάληψη και χρήση του. Παράλληλα, η αρμόδια ΥΔΟΜ δεν είχε προχωρήσει σε σειρά ελέγχων και ενεργειών που προβλέπονται για αυθαίρετες κατασκευές.
Μεταξύ άλλων, δεν είχαν υπολογιστεί και επιβληθεί τα προβλεπόμενα πρόστιμα, ενώ δεν είχε εκδοθεί Πρωτόκολλο Διοικητικής Αποβολής, παρά τις σχετικές αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου.
Η έκθεση διαβιβάστηκε για έλεγχο των ευθυνών εμπλεκόμενων υπαλλήλων και του δημάρχου, ενώ παράλληλα στάλθηκε στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και στον Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών.
Στο επίκεντρο και οι πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι έλεγχοι σε υπαλλήλους Υπηρεσιών Δόμησης. Η ΕΑΔ κατέγραψε οκτώ περιπτώσεις πιθανής εμπλοκής υπαλλήλων στην έκδοση οικοδομικών αδειών για εταιρείες με τις οποίες φέρονται να έχουν διασυνδέσεις.
Οι συγκεκριμένες υποθέσεις βρίσκονται σε στάδιο διερεύνησης και εξετάζονται υπό το πρίσμα των κανόνων για την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων.
Παράλληλα, από 722 προγραμματισμένους ελέγχους δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης και οικονομικών συμφερόντων, προέκυψαν έξι περιπτώσεις συμμετοχής σε επιχειρήσεις ή άσκησης ιδιωτικού έργου χωρίς την απαιτούμενη υπηρεσιακή άδεια.
Σε τρεις περιπτώσεις εντοπίστηκε μη αιτιολογημένη προσαύξηση περιουσίας, ενώ οι σχετικές εκθέσεις διαβιβάστηκαν στις εισαγγελικές αρχές και στην ΑΑΔΕ.
Καταθέσεις άνω των 515.000 ευρώ χωρίς επαρκή δικαιολόγηση
Στο ευρύτερο έργο ελέγχου περιουσιακής κατάστασης, η ΕΑΔ ολοκλήρωσε 26 ελέγχους και εντόπισε οκτώ περιπτώσεις τραπεζικών καταθέσεων συνολικού ύψους 515.684,83 ευρώ, οι οποίες, σύμφωνα με την έκθεση, δεν δικαιολογούνταν από εμφανή και νόμιμα εισοδήματα.
Καταγράφηκαν ακόμη πέντε περιπτώσεις ανακριβών δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης, τέσσερις περιπτώσεις οικογενειακών δαπανών που δεν καλύπτονταν από εμφανείς πηγές εισοδήματος και δύο περιπτώσεις αγοράς οχημάτων χωρίς αντίστοιχη δικαιολόγηση από εμφανή έσοδα.
Από τους σχετικούς ελέγχους βεβαιώθηκαν φόροι και εισφορές ύψους 73.107,59 ευρώ.
Δημοτική επένδυση παρέμενε ημιτελής επί δύο δεκαετίες
Σημαντικές διαπιστώσεις έγιναν και για δημοτική επένδυση που είχε ξεκινήσει με σύμβαση παραχώρησης το 2005. Το έργο προέβλεπε, μεταξύ άλλων, σταθμό αυτοκινήτων, συνεδριακό κέντρο, καταστήματα και τουριστικές εγκαταστάσεις, όμως κατά τον έλεγχο παρέμενε ημιτελές.
Η ΕΑΔ εντόπισε προβλήματα στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, εσφαλμένη εμβαδομέτρηση, τροποποιήσεις συμβατικών όρων μετά τον διαγωνισμό και μη αναθεώρηση αδειών κατασκευής από το 2010.
Η μη εφαρμογή δικαστικής απόφασης για την επανέναρξη των εργασιών συνδέθηκε από την Αρχή με ζημία περίπου 300.000 ευρώ για τον Δήμο.
Παράλληλα, το έργο είχε λάβει κρατική ενίσχυση ύψους 2,46 εκατ. ευρώ, με προκαταβολή 1,23 εκατ. ευρώ, για την οποία η ΕΑΔ ζήτησε να εξεταστεί η έντοκη ανάκτηση.
Έλεγχοι και στις δημόσιες συμβάσεις
Στο πεδίο των δημόσιων συμβάσεων, η έκθεση καταγράφει παραβάσεις σε προμήθεια καυσίμων δήμου, με προβλήματα στη διάρκεια και την εκτέλεση της σύμβασης, στην παρακολούθηση από τις επιτροπές παραλαβής και στη δημοσιονομική διαδικασία.
Σε περιφερειακά έργα συνολικού ύψους άνω των 7 εκατ. ευρώ, οι έλεγχοι ανέδειξαν κατατμήσεις συμβάσεων και απευθείας αναθέσεις, ενώ σε δύο διαδικασίες διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση διαπιστώθηκε ότι η επιλογή των αναδόχων είχε ουσιαστικά προσδιοριστεί πριν από τη διαδικασία.
Οι σχετικές υποθέσεις διαβιβάστηκαν για πειθαρχική και ποινική αξιολόγηση.
Παρέμβαση και για νηπιαγωγείο χωρίς τις απαιτούμενες εγκρίσεις
Η ΕΑΔ εντόπισε προβλήματα και στη στέγαση νηπιαγωγείου σε ακίνητο που είχε παραχωρηθεί από δήμο.
Σύμφωνα με την έκθεση, δεν είχε εκδοθεί νέα απόφαση παραχώρησης, ενώ στο κτίριο και στον αύλειο χώρο είχαν πραγματοποιηθεί εργασίες χωρίς τις απαιτούμενες εγκρίσεις. Επιπλέον, δεν είχε εγκριθεί η μελέτη ενεργητικής πυροπροστασίας ούτε είχε εκδοθεί πιστοποιητικό πυρασφάλειας.
Η Αρχή ζήτησε από τον δήμο να εξασφαλίσει όλες τις απαιτούμενες άδειες, εγκρίσεις και πιστοποιητικά για τη νόμιμη λειτουργία της εκπαιδευτικής μονάδας. Η υπόθεση διαβιβάστηκε και στον Εισαγγελέα Εφετών για ποινική αξιολόγηση.
Το 77,67% των συστάσεων υλοποιήθηκε
Παρά τον μεγάλο αριθμό ευρημάτων, η έκθεση καταγράφει και την πορεία συμμόρφωσης των ελεγχόμενων φορέων. Από τις προτάσεις και συστάσεις που τέθηκαν υπό παρακολούθηση, το 77,67% είχε υλοποιηθεί, ενώ το 22,33% παρέμενε ανεκπλήρωτο.
Η ΕΑΔ ζητά, ανά περίπτωση, ανάκληση παράνομων πράξεων, επιβολή προστίμων, ανάκτηση δημόσιων πόρων, ενίσχυση των μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου και ενεργοποίηση πειθαρχικών ή ποινικών διαδικασιών.
Τα στοιχεία της έκθεσης αποτυπώνουν έτσι όχι μόνο τις παραβάσεις που εντοπίστηκαν μέσα στο 2025, αλλά και τις αδυναμίες ελέγχου και εποπτείας που επιτρέπουν σε προβλήματα να παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς αποκατάσταση.