Νέο τοπίο στους ΟΤΑ δημιουργεί ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης – Οι χιλιάδες θέσεις, οι αυστηρές δημοσιονομικές προϋποθέσεις και ο ρόλος των τροφείων

Μια νέα πραγματικότητα στις προσλήψεις μόνιμου προσωπικού στους Δήμους διαμορφώνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τους παιδικούς, βρεφικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς να αποτελούν το πρώτο μεγάλο πεδίο εφαρμογής.

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τον αριθμό των θέσεων που μπορούν να δημιουργηθούν. Για πρώτη φορά, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η οικονομική δυνατότητα του ίδιου του Δήμου να συντηρήσει τις νέες θέσεις, καθώς η μισθολογική δαπάνη συνδέεται άμεσα με τα έσοδα που διαθέτει για τη λειτουργία των συγκεκριμένων δομών.

Το σχέδιο για χιλιάδες μόνιμες θέσεις

Με βάση τις αρχικές εκτιμήσεις που έχουν διατυπωθεί από στελέχη του υπουργείου Εσωτερικών, ο σχεδιασμός μπορεί να οδηγήσει σε περίπου 7.000 μόνιμες προσλήψεις στους δημοτικούς παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς.

Η συγκεκριμένη κατηγορία εργαζομένων αναμένεται να αποτελέσει την πρώτη φάση του νέου μοντέλου.

Σε επόμενο στάδιο, αντίστοιχη διαδικασία θα μπορούσε να εξεταστεί για τα Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης Παιδιών με Αναπηρία, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για έως και 2.000 θέσεις μετά το 2029.

Τρίτη κατηγορία αποτελούν τα Κέντρα Ισότητας, όπου ο αριθμός των πιθανών θέσεων εκτιμάται ότι δεν θα ξεπεράσει τις 300.

Οι αριθμοί αυτοί αποτελούν εκτιμήσεις και όχι οριστικό αριθμό προσλήψεων. Η τελική έκταση του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από τις ανάγκες των Δήμων και τις προβλεπόμενες δημοσιονομικές προϋποθέσεις.

Τι αλλάζει σε σχέση με τον κανόνα 1 προς 1

Το πλέον σημαντικό στοιχείο του νέου καθεστώτος είναι ότι οι συγκεκριμένες προσλήψεις δεν αντιμετωπίζονται με τον παραδοσιακό κανόνα «μία πρόσληψη για μία αποχώρηση».

Ο κανόνας 1:1 εφαρμόστηκε μετά την περίοδο των μνημονίων ως μηχανισμός ελέγχου του συνολικού αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων και της μισθολογικής δαπάνης.

Το νέο πλαίσιο για τις συγκεκριμένες δημοτικές δομές ανοίγει διαφορετικό δρόμο. Η δυνατότητα δημιουργίας και κάλυψης μόνιμων θέσεων συνδέεται με την οικονομική αυτοτέλεια και τη δημοσιονομική κατάσταση του κάθε Δήμου.

Με άλλα λόγια, το βάρος μετατοπίζεται σε σημαντικό βαθμό από την κεντρική χρηματοδότηση στην οικονομική δυνατότητα του ίδιου του ΟΤΑ.

Η προϋπόθεση που πρέπει να πληροί κάθε Δήμος

Εδώ βρίσκεται και το βασικό «φίλτρο» του νέου συστήματος.

Οι Δήμοι που θα θελήσουν να προχωρήσουν σε μόνιμες προσλήψεις θα πρέπει να μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν το κόστος λειτουργίας των σταθμών.

Ο προϋπολογισμός του ειδικού κωδικού για τους παιδικούς, βρεφικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς πρέπει να είναι ισοσκελισμένος. Τα έσοδα θα πρέπει δηλαδή να καλύπτουν τις αντίστοιχες δαπάνες, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι μισθοί και οι ασφαλιστικές εισφορές του προσωπικού.

Αυτό σημαίνει ότι πριν από την πρόσληψη δεν εξετάζεται μόνο εάν υπάρχει ανάγκη για προσωπικό. Εξετάζεται και εάν υπάρχει σταθερή πηγή χρηματοδότησης της θέσης.

Πού μπορούν να βρεθούν τα χρήματα

Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα να συνυπολογιστούν διαφορετικές πηγές εσόδων για τη λειτουργία των δημοτικών σταθμών.

Σε αυτές περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων κρατικές ενισχύσεις και επιχορηγήσεις, χρηματοδοτήσεις από εθνικά ή ευρωπαϊκά προγράμματα, vouchers, δωρεές και χορηγίες, αλλά και το αντίτιμο φιλοξενίας των παιδιών, δηλαδή τα τροφεία.

Τα τροφεία αποκτούν έτσι ιδιαίτερη σημασία στη νέα εξίσωση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι προβλέπεται αυτομάτως αύξησή τους σε όλους τους Δήμους.

Το ύψος τους και η πολιτική που θα ακολουθηθεί αποτελούν ζητήματα που συνδέονται με τις αποφάσεις των δημοτικών αρχών και τις οικονομικές δυνατότητες κάθε περιοχής.

Από τις συμβάσεις στην οργανική θέση

Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για τους εργαζομένους που σήμερα καλύπτουν ανάγκες των δημοτικών σταθμών με συμβάσεις ορισμένου χρόνου.

Μέχρι σήμερα οι Δήμοι μπορούν να χρησιμοποιούν προσωπικό με συμβάσεις για την κάλυψη των αναγκών των δομών τους, μεταξύ άλλων και μέσω ανταποδοτικών εσόδων.

Το νέο μοντέλο δημιουργεί τη δυνατότητα για τακτικό προσωπικό, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις και υπάρχουν οι αντίστοιχες οργανικές θέσεις.

Η διαδικασία δεν αποτελεί αυτόματη μετατροπή των υφιστάμενων συμβάσεων σε αορίστου χρόνου. Οι μόνιμες θέσεις θα πρέπει να δημιουργηθούν και να καλυφθούν μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας επιλογής προσωπικού.

Η οικονομική κατάσταση κάθε Δήμου γίνεται καθοριστική

Στην πράξη, το νέο σύστημα δεν θα λειτουργήσει με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους Δήμους.

Ένας Δήμος με ισχυρή οικονομική βάση, επαρκή έσοδα από τις υπηρεσίες του και διαθέσιμους πόρους μπορεί να έχει διαφορετικές δυνατότητες από έναν Δήμο που αντιμετωπίζει περιορισμένα έσοδα και αυξημένες λειτουργικές ανάγκες.

Για τον λόγο αυτό, η δυνατότητα πρόσληψης μόνιμου προσωπικού στους παιδικούς σταθμούς συνδέεται άμεσα με την κατάσταση των δημοτικών οικονομικών.

Οι δημοτικοί προϋπολογισμοί θα πρέπει να παραμένουν τουλάχιστον ισοσκελισμένοι, ενώ για Δήμους που εμφανίζουν έλλειμμα τίθενται πρόσθετες προϋποθέσεις σε σχέση με τα διαθέσιμα κεφάλαια.

Τι σημαίνει για τις οικογένειες

Η νέα διαδικασία δημιουργεί και ένα εύλογο ερώτημα για τους γονείς: εάν η λειτουργία των σταθμών στηρίζεται περισσότερο στα ίδια έσοδα των Δήμων, θα υπάρξουν επιβαρύνσεις στα τροφεία;

Η απάντηση δεν είναι ενιαία για όλη τη χώρα.

Τα τροφεία αποτελούν μία από τις πιθανές πηγές εσόδων, αλλά δεν είναι η μοναδική. Παράλληλα, οι Δήμοι μπορούν να αξιοποιούν επιχορηγήσεις, vouchers και συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα.

Συνεπώς, το οικονομικό αποτέλεσμα για τις οικογένειες θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από την πολιτική που θα επιλέξει κάθε δημοτική αρχή και από το συνολικό μοντέλο χρηματοδότησης που θα εφαρμόσει.

Το πρώτο μεγάλο τεστ του νέου Κώδικα

Οι δημοτικοί παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί αναμένεται να αποτελέσουν το πρώτο σημαντικό τεστ για το νέο μοντέλο μόνιμων προσλήψεων στους ΟΤΑ.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η κάλυψη των αναγκών σε προσωπικό. Είναι η δημιουργία ενός συστήματος στο οποίο η μόνιμη θέση θα συνοδεύεται από εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και δημοσιονομική δυνατότητα διατήρησής της.

Αν το μοντέλο προχωρήσει, οι επόμενες φάσεις μπορούν να επεκτείνουν τη λογική αυτή και σε άλλες δημοτικές κοινωνικές δομές.

Για τους Δήμους, επομένως, ανοίγει μια νέα εξίσωση: περισσότερο μόνιμο προσωπικό, αλλά και μεγαλύτερη ευθύνη για τη χρηματοδότηση και τη βιωσιμότητα των υπηρεσιών που παρέχουν στους πολίτες.