Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η υπόθεση ως προς τις συνθήκες λήψης της απόφασης αλλαγής χρήσης, καθώς, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η επιλογή αυτή φέρεται να προωθήθηκε σε επίπεδο εισήγησης προς το Περιφερειακό Συμβούλιο από τον Αντιπεριφερειάρχη Ελισσαίος Μαυρατζώτης, παρά την ύπαρξη αντίθετης νομικής γνωμοδότησης.

Το στοιχείο αυτό, εφόσον επιβεβαιώνεται από τα σχετικά έγγραφα και πρακτικά, ενισχύει τα ερωτήματα σχετικά με τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, καθώς η τελική επιλογή οδήγησε σε διαπιστωμένη παρατυπία και σε δημοσιονομική διόρθωση άνω των 400.000 ευρώ.

Παράλληλα, αναδεικνύεται ζήτημα ευθύνης σε επίπεδο πολιτικής καθοδήγησης, δεδομένου ότι οι εισηγήσεις αποτελούν κρίσιμο στάδιο διαμόρφωσης των αποφάσεων των συλλογικών οργάνων.

Σοβαρά ζητήματα νομιμότητας και διαχείρισης ευρωπαϊκών πόρων αναδεικνύονται στην υπόθεση του «Επικούρειου Πολιτιστικού Κέντρου Σάμου», ενός έργου που χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ με σαφώς καθορισμένο πολιτιστικό χαρακτήρα, αλλά στην πράξη χρησιμοποιήθηκε εν μέρει για διοικητικές ανάγκες, κατά παράβαση των όρων ένταξης.

Το έργο και ο αρχικός σκοπός

Το Επικούρειο εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο 2014–2020» ως πολιτιστική υποδομή, με στόχο τη φιλοξενία θεατρικών και μουσικών εκδηλώσεων, εργαστηρίων τέχνης, εκθέσεων και λοιπών πολιτιστικών δραστηριοτήτων. Η χρηματοδότησή του βασίστηκε σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις ως προς τη χρήση του, οι οποίες, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο, πρέπει να διατηρούνται για τουλάχιστον πέντε έτη μετά την ολοκλήρωση του έργου.

Η καταγγελία και ο έλεγχος

Η υπόθεση ήρθε στο φως μετά από επώνυμη καταγγελία το 2024, η οποία έκανε λόγο για αυθαίρετη αλλαγή χρήσης του κτιρίου. Σε συνέχεια αυτής, ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός ελέγχου των συγχρηματοδοτούμενων έργων και συγκροτήθηκε Ομάδα Διερεύνησης από την αρμόδια Διαχειριστική Αρχή.

Η ομάδα προχώρησε σε επιτόπια αυτοψία στις 17 Δεκεμβρίου 2025, καταγράφοντας την πραγματική κατάσταση του έργου.

Τα ευρήματα: αλλαγή χρήσης και απόκλιση από τον σκοπό

Σύμφωνα με την έκθεση αυτοψίας, σημαντικό τμήμα του κτιρίου δεν χρησιμοποιείται για πολιτιστικούς σκοπούς αλλά για τη στέγαση διοικητικών υπηρεσιών εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα:

Περίπου 58% ενός ορόφου καταλαμβάνεται από γραφεία διοίκησης
Συνολικά, περίπου 15% του έργου έχει αλλάξει χρήση

Τα στοιχεία αυτά τεκμηριώνουν ουσιαστική απόκλιση από τον εγκεκριμένο σκοπό του έργου .

Επίσημη επιβεβαίωση παρατυπίας

Το πρακτικό της Ομάδας Διερεύνησης (08.01.2026) κατέληξε ότι η καταγγελία είναι βάσιμη και ότι η αλλαγή χρήσης συνιστά παρατυπία, καθώς παραβιάζει τους όρους ένταξης και χρηματοδότησης του έργου .

Η διαπίστωση αυτή ενεργοποίησε τις προβλεπόμενες διοικητικές διαδικασίες.

Η οικονομική κύρωση: περικοπή χρηματοδότησης

Σε συνέχεια των ευρημάτων, εκδόθηκε Δελτίο Καταχώρισης Διορθώσεων (23.01.2026), το οποίο προβλέπει:

Δημοσιονομική διόρθωση 15%
Περικοπή χρηματοδότησης ύψους 402.917 ευρώ

Η διόρθωση επιβλήθηκε αναλογικά, βάσει του τμήματος του κτιρίου που χρησιμοποιείται για μη επιλέξιμους σκοπούς .

Ακολούθως, εκδόθηκε και η σχετική απόφαση δημοσιονομικής διόρθωσης από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, επισημοποιώντας την οικονομική κύρωση και τη διαδικασία ανάκτησης ποσού.

Πολιτική διάσταση: συνειδητή απόφαση αλλαγής χρήσης

Η αλλαγή χρήσης δεν προέκυψε τυχαία. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το Περιφερειακό Συμβούλιο Βορείου Αιγαίου είχε εγκρίνει ήδη από το 2024 τη διάθεση τμήματος του κτιρίου για τη στέγαση διοικητικών υπηρεσιών εκπαίδευσης .

Η απόφαση αυτή αποτέλεσε τη βάση για τη μεταγενέστερη υλοποίηση της αλλαγής χρήσης, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τη συμβατότητά της με τους όρους χρηματοδότησης.

Ευρωπαϊκές προεκτάσεις

Η υπόθεση έχει ήδη απασχολήσει και τα ευρωπαϊκά όργανα. Σε απάντησή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι:

Οποιαδήποτε ουσιαστική μεταβολή στη χρήση έργου
που επηρεάζει τον χαρακτήρα ή τους στόχους του

μπορεί να οδηγήσει σε επιστροφή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης .

Η ευθύνη για την τήρηση των όρων ανήκει πρωτίστως στις εθνικές αρχές, οι οποίες οφείλουν να εντοπίζουν και να διορθώνουν τέτοιες αποκλίσεις.

Συμπέρασμα

Η περίπτωση του Επικούρειου Πολιτιστικού Κέντρου Σάμου συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα απόκλισης από τους όρους υλοποίησης συγχρηματοδοτούμενου έργου. Η διαπιστωμένη αλλαγή χρήσης, η επίσημη καταγραφή παρατυπίας και η επιβολή σημαντικής οικονομικής διόρθωσης αναδεικνύουν σοβαρά ζητήματα διαχείρισης δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων.

Παράλληλα, η υπόθεση εγείρει ευρύτερα ερωτήματα για τον σχεδιασμό, την εποπτεία και τη λειτουργία αντίστοιχων έργων, καθώς και για τις διοικητικές και πολιτικές ευθύνες που προκύπτουν όταν οι δεσμεύσεις χρηματοδότησης δεν τηρούνται.

Γιάννης Νέγρης