.
.
Σε σοβαρή απειλή για τους Ελληνικού Δήμους αναδεικνύεται η Ευρωπαϊκή Αμυντική Πολιτική καθώς όπως όλα δείχνουν κονδύλια της Πολιτικής Συνοχής θα μετατοπιστούν στους εξοπλισμούς. Η Ε.Ε., βρίσκεται σε φάση όπου η στρατιωτική και αμυντική διάσταση αποκτά μεγαλύτερη έμφαση.
Συγκεκριμένα σύμφωνα με χθεσινή ανακοίνωση:
• Προτείνεται να «εκκινήσει» πιο νωρίς το νέο προγραμματικό πλαίσιο της Ε.Ε. (Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034) — αν όχι πλήρως, τουλάχιστον λειτουργικά — στο τέλος του 2027 αντί για το 2028.
• Η αύξηση των πόρων για άμυνα, διάστημα, στρατιωτική κινητικότητα είναι σαφής: Για το νέο ΠΔΠ προβλέπεται «παράθυρο» 131 δις € στην άμυνα και στο διάστημα και για την υποστήριξη των μακροπρόθεσμων προσπαθειών των κρατών-μελών.
• Επιπλέον, προτείνεται ότι κονδύλια που είχαν σχεδιαστεί για άλλες πολιτικές — π.χ. πολιτική συνοχής, ταμεία ανάκαμψης (Ταμείο Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας) — μπορούν να επανακατευθυνθούν, σε κάποιο βαθμό, προς την άμυνα.
Με άλλα λόγια: οι πόροι της Ε.Ε. που είχαν προγραμματιστεί με έμφαση στην ανάπτυξη των υποδομών, την κοινωνική συνοχή, την πράσινη μετάβαση, για τους Ελληνικούς Δήμους θα δεχθούν «πίεση» ώστε μέρος τους να μετατοπιστεί προς τις αμυντικές ανάγκες.
Η απειλή για τους Ελληνικούς Δημους:
Για τους ελληνικούς δήμους η σημασία είναι πολλαπλή:
• Οι τοπικές αρχές υπολογίζουν σε σημαντικό βαθμό στους ευρωπαϊκούς πόρους — μέσω Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης(ΕΤΠΑ), το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο + (ΕΚΤ+), το ΕΣΠΑ 2021-2027 και τα συναφή.
• Εάν μέρος αυτών των πόρων «αφομοιωθεί» από αμυντικές προτεραιότητες, υπάρχει ο κίνδυνος αναστολής, μείωσης ή μετάθεσης χρηματοδοτήσεων που είχαν σχεδιαστεί για τοπικά έργα υποδομών, περιβάλλοντος, κοινωνικής συνοχής.
• Επίσης, οι δήμοι που έχουν ψηφίσει και προγραμματίσει έργα — με χρονοδιαγράμματα, συμβάσεις, προκηρύξεις — μπορεί να βρεθούν σε απρόβλεπτες καταστάσεις αν αλλάξουν οι προτεραιότητες ή τροποποιηθούν οι όροι ένταξης και χρηματοδότησης.
Είδη βλέπουμε μετατωπίσεις και ασφυκτικές πολιτικές στους όρους.
Ποιες είναι οι κύριες επιπτώσεις για τους δήμους
Αναλυτικότερα, οι ελληνικοί δήμοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τα εξής:
Καθυστερήσεις στην ένταξη ή εκτέλεση έργων
• Έργα που είχαν σχεδιαστεί με ένταξη στο ΕΣΠΑ 2021-2027 ή στο Ταμείο Ανάκαμψης μπορεί να μπουν «σε αναμονή» ή να συρρικνωθεί η χρηματοδότησή τους, εάν οι πόροι ανακατευθυνθούν προς άλλες προτεραιότητες.
• Αυτό μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στη διαχείριση του χρονοδιαγράμματος, στην προγραμματισμένη ολοκλήρωση έργων και στην αξιοπιστία των δήμων ως προς δημοτικές υποδομές.
Μεταβολή των προτεραιοτήτων χρηματοδότησης
• Οι προτεραιότητες προς την άμυνα, τις στρατιωτικές υποδομές, τη στρατιωτική κινητικότητα εντός Ε.Ε. σημαίνουν ότι άλλα πεδία — όπως η κοινωνική συνοχή, η τοπική ανάπτυξη, οι πράσινες υποδομές — ενδέχεται να λάβουν μικρότερο «μερίδιο» πόρων.
• Οι δήμοι που σχεδίαζαν έργα σε αυτούς τους τομείς πρέπει να επανεξετάσουν τις στρατηγικές τους και να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές.
Αυξημένος διαχειριστικός και χρηματοδοτικός κίνδυνος
• Όταν οι κανόνες ή οι όροι ένταξης των προγραμμάτων αλλάζουν λόγω νέων πολιτικών προτεραιοτήτων, οι δήμοι βρίσκονται σε αβεβαιότητα. Π.χ. ενδέχεται να απαιτηθούν νέες προσαρμογές, αλλαγές στους όρους συμβάσεων, αναθεώρηση προκηρύξεων.
• Οι δήμοι μικρότερων δυνατοτήτων ενδέχεται να δυσκολευτούν στην προσαρμογή — οδηγώντας σε κίνδυνο μη αξιοποίησης κεφαλαίων ή καθυστερήσεις.
Προσαρμογή στις νέες πολιτικές κατευθύνσεις
Οι δήμοι που θα δείξουν ευελιξία και θα ενσωματώσουν στις στρατηγικές τους “διπλή χρήση”, αμυντικές ή στρατιωτικές υποδομές (όπου αυτό είναι συμβατό) μπορεί να επωφεληθούν καλύτερα. Πρέπει να παρακολουθούν τις εξελίξεις στην κατανομή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ώστε να προσαρμόζουν τα αναπτυξιακά τους σχέδια ανάλογα. Ανταγωνιστικά όμως οι ελληνικοί δήμοι δεν έχουν δείξει τέτοιου είδους ευελιξία και αυτό τους καθιστά ευάλωτους απέναντι στους Ευρωπαϊκούς.
Τι μπορούν να κάνουν οι δήμοι — προτάσεις δράσης
Για να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις και να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες, οι ελληνικοί δήμοι προτείνεται να:
• Αναθεωρήσουν προγραμματισμό έργων: Προσαρμόστε το σχέδιο έργων (επενδύσεις υποδομών, κοινωνικές παρεμβάσεις) ώστε να λαμβάνει υπόψη το ενδεχόμενο αλλαγής πηγών και όρων χρηματοδότησης.
• Ενισχύσουν τον διαχειριστικό τους μηχανισμό: Καλύτερη παρακολούθηση των προγραμμάτων, έγκαιρη προσαρμογή στις νέες κατευθύνσεις, ενίσχυση τεχνικού/νομικού προσωπικού που χειρίζεται ευρωπαϊκά προγράμματα.
• Αναζητήσουν συμπληρωματικές χρηματοδοτήσεις: Εξετάστε ιδιωτικές συμμετοχές, τομεακές συνεργασίες, εθνικούς πόρους — ώστε να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από ευρωπαϊκά κονδύλια που ενδέχεται να μετατοπιστούν.
• Επικοινωνήσουν με περιφέρεια & διαχειριστικές αρχές: Συντονισμός με την Ελληνική Αρχή Συντονισμού Προγραμμάτων ΕΤΠΑ & Ταμείου Ανάκαμψης και τις άλλες αρμόδιες αρχές ώστε να παρακολουθούν τα σχετικά προγράμματα, τις τροποποιήσεις και τις προκηρύξεις.
• Ενσωματώσουν ευελιξία στα συμβόλαια & χρονοδιαγράμματα: Όταν είναι δυνατό, διαμορφώστε όρους που να επιτρέπουν αναπροσαρμογή έργων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν πιθανές μετατοπίσεις πόρων ή αλλαγές προτεραιοτήτων.
• Υιοθετήσουν στρατηγική επικοινωνίας: Ενημερώστε τοπικά ενδιαφερόμενα μέρη — δημότες, επιχειρήσεις, οργανώσεις — για πιθανές αλλαγές, ώστε να υπάρχει κατανόηση και υποστήριξη στην υλοποίηση ή προσαρμογή έργων.
Συμπερασματικά η αλλαγή στον προσανατολισμό των ευρωπαϊκών πόρων — από έμφαση κυρίως στην ανάπτυξη προς αύξηση των δαπανών για άμυνα και σχετικές υποδομές — αποτελεί ένα σημαντικό challengeγια τους ελληνικούς δήμους αλλά και μια ευκαιρία αν διαχειριστεί σωστά. Οι δήμοι που θα αντιληφθούν έγκαιρα τις αλλαγές, θα προσαρμόσουν την στρατηγική τους, θα ενισχύσουν τη διαχειριστική τους ικανότητα και θα αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις, θα είναι σε καλύτερη θέση να «επιβιώσουν» και να αξιοποιήσουν την επόμενη επταετία επιτυχώς.
https://www.myota.gr/