Η συμμετοχή των Δήμων Ανατολικής και Δυτικής Σάμου στη διεθνή τουριστική έκθεση ITB Berlin εξελίσσεται πλέον σε υπόθεση θεσμικού ελέγχου, καθώς – σύμφωνα με πληροφορίες – μετά την παρέμβαση της Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου, ενημερωμένος φέρεται να είναι και ο αρμόδιος Επίτροπος του Ελεγκτικό Συνέδριο στη Σάμο.

Η υπόθεση ξεκίνησε με δημόσιες δηλώσεις του Δημάρχου Δυτικής Σάμου Θεμιστοκλή Παπαθεοφάνους και του Αντιδημάρχου Τουρισμού Ευάγγελου Μαρνέζου, οι οποίοι είχαν ξεκαθαρίσει ότι ο Δήμος δεν δύναται να συμμετάσχει στην έκθεση χωρίς εγκεκριμένο προϋπολογισμό, επικαλούμενοι ρητά το Προεδρικό Διάταγμα 54/2018.

Το ΠΔ 54/2018 προβλέπει σαφώς ότι:

Καμία δαπάνη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς εγκεκριμένη πίστωση.

Δεν επιτρέπεται ανάληψη υποχρέωσης χωρίς διαθέσιμο κονδύλι.

Οι διατάκτες φέρουν προσωπική ευθύνη για παράτυπες δημοσιονομικές πράξεις.

Με βάση αυτή τη θέση, η συμμετοχή χωρίς εγκεκριμένο προϋπολογισμό θεωρήθηκε νομικά αδύνατη.

Η μεταγενέστερη συμμετοχή και τα ερωτήματα

Παρά τα παραπάνω, οι δύο Δήμοι εμφανίζονται τελικά να έχουν κοινή παρουσία στην ITB Berlin, με τον Δήμο Ανατολικής Σάμου να αναλαμβάνει το κόστος του περιπτέρου και τον Δήμο Δυτικής Σάμου να παρέχει θεσμική στήριξη.

Η εξέλιξη αυτή γεννά σοβαρά ερωτήματα:

Εγκρίθηκε στο μεταξύ προϋπολογισμός;

Υπάρχει απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου που να καλύπτει τη δαπάνη;

Υφίσταται προγραμματική σύμβαση μεταξύ των δύο Δήμων;

Προβλέπεται μελλοντικός συμψηφισμός οικονομικών εκκρεμοτήτων;

Δημιουργείται έμμεση δημοσιονομική υποχρέωση;

Αν η αρχική επίκληση της νομιμότητας ήταν ορθή, ποια νέα δεδομένα επιτρέπουν σήμερα τη συμμετοχή;

Η διάσταση του ελέγχου

Η παρέμβαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου σημαίνει ότι εξετάζεται η τήρηση της νομιμότητας των διοικητικών πράξεων. Η παράλληλη ενημέρωση του Επιτρόπου του Ελεγκτικού Συνεδρίου προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι αρμόδιο για:

τον προληπτικό έλεγχο δαπανών,

τον κατασταλτικό έλεγχο δημοσιονομικών πράξεων,

και την επιβολή καταλογισμών σε περίπτωση παράβασης.

Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ανάληψη υποχρέωσης χωρίς νόμιμη πίστωση, το ζήτημα δεν παραμένει πολιτικό – μετατρέπεται σε δημοσιονομικό και ενδεχομένως πειθαρχικό.

Στελέχη της αυτοδιοίκησης επισημαίνουν ότι υπήρχε η δυνατότητα συμμετοχής μέσω του περιπτέρου της Περιφέρειας, επιλογή που θα διασφάλιζε διοικητική και δημοσιονομική κάλυψη.

Γιατί δεν επιλέχθηκε αυτή η λύση;
Γιατί προκρίθηκε αυτόνομη παρουσία υπό συνθήκες νομικής αμφισβήτησης;

Το κεντρικό ζήτημα

Η ουσία της υπόθεσης συνοψίζεται σε ένα ερώτημα θεσμικής συνέπειας:

Η νομιμότητα είναι αδιαπραγμάτευτος κανόνας ή εργαλείο επιλεκτικής επίκλησης;

Το ΠΔ 54/2018 δεν αφήνει περιθώρια ελαστικής εφαρμογής ως προς την ανάγκη εγκεκριμένου προϋπολογισμού πριν από κάθε δαπάνη. Εφόσον τηρήθηκαν όλες οι διαδικασίες, οι Δήμοι οφείλουν να το αποδείξουν με σαφή έγγραφα και αποφάσεις.

Σε διαφορετική περίπτωση, η υπόθεση της ITB Berlin δεν θα αποτελεί απλώς μια πολιτική αντιπαράθεση, αλλά μια υπόθεση ελέγχου με συγκεκριμένες θεσμικές συνέπειες.

Η προβολή της Σάμου είναι αναγκαία.
Η δημοσιονομική νομιμότητα, όμως, δεν είναι προαιρετική — και πλέον ελέγχεται.

Γιάννης Νέγρης