Υπάρχουν δηλώσεις πολιτικών που αξίζει να θυμόμαστε. Όχι επειδή πρέπει να χρησιμοποιούνται ως εύκολα συνθήματα εναντίον τους, αλλά επειδή η πολιτική συνέπεια κρίνεται όταν συγκρίνουμε όσα έλεγαν πριν αναλάβουν εξουσία με όσα τελικά υποστήριξαν ή αποδέχθηκαν όταν βρέθηκαν μέσα στην εξουσία.

Στην περίπτωση του βουλευτή Σάμου Χριστόδουλου Στεφανάδη, το αρχείο των δημόσιων παρεμβάσεών του για το μεταναστευτικό παρουσιάζει μια πολιτική διαδρομή που αξίζει να τεθεί ξανά μπροστά στους πολίτες.

Και η αφετηρία βρίσκεται πριν ακόμη εκλεγεί βουλευτής.

Την 1η Δεκεμβρίου 2018, ο Χριστόδουλος Στεφανάδης ήταν καθηγητής Καρδιολογίας και όχι βουλευτής. Σε δημόσια παρέμβασή του στη Σάμο ζήτησε την άμεση αποσυμφόρηση του νησιού.

Η διατύπωσή του δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνείας: «5000 πρόσφυγες – μετανάστες πρέπει να μετακινηθούν το συντομότερο δυνατό», υποστήριζε, περιγράφοντας την κατάσταση στο νησί ως δραματική.

Δύο ημέρες αργότερα, στις 3 Δεκεμβρίου 2018, το «Πρώτο Θέμα» δημοσίευσε αναλυτικά την παρέμβασή του. Ο τότε καθηγητής περιέγραφε τον εγκλωβισμό περίπου 5.500 ανθρώπων σε δομή χωρητικότητας 700 ατόμων και υποστήριζε ότι η κατάσταση ήταν δραματική τόσο για τους πρόσφυγες και μετανάστες όσο και για τους κατοίκους.

Η πολιτική του πρόταση ήταν ακόμη πιο συγκεκριμένη. Κατηγορούσε την τότε κυβέρνηση ότι είχε μετατρέψει τη Σάμο σε «αποθήκη ανθρώπων» και ζητούσε την «αποσυμφόρηση του νησιού από 5000 πρόσφυγες-μετανάστες», με «άμεση διασπορά και εγκατάστασή τους σε όλη την χώρα».

Αυτό λοιπόν έλεγε ο Χριστόδουλος Στεφανάδης πριν γίνει βουλευτής.

Δεν ζητούσε μια μεγαλύτερη δομή. Δεν ζητούσε να παραμείνουν χιλιάδες άνθρωποι στη Σάμο υπό καλύτερες συνθήκες. Ζητούσε να αποσυμφορηθεί το νησί από περίπου 5.000 ανθρώπους και να γίνει κατανομή τους σε ολόκληρη τη χώρα.

Λίγους μήνες αργότερα, στις 7 Ιουλίου 2019, ο Στεφανάδης εξελέγη βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας στον Νομό Σάμου.

Και τότε αρχίζει η δεύτερη φάση της ιστορίας.

Πλέον δεν μιλά ως καθηγητής που καταγγέλλει την πολιτική μιας κυβέρνησης. Μιλά ως κυβερνητικός βουλευτής και ως πολιτικός εκπρόσωπος της Σάμου.

Τον Σεπτέμβριο του 2019 εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι το μεταναστευτικό δεν μπορεί να αποτελεί βάρος μόνο για τα νησιά. Η συζήτηση όμως έχει πλέον μετακινηθεί και στο νέο μοντέλο διαχείρισης: κλειστά κέντρα, ταυτοποίηση, έλεγχος των ροών και επιστροφές.

Και φτάνουμε στην 21η Νοεμβρίου 2019, όταν ξεσπά νέα μεγάλη αντιπαράθεση στη Σάμο για τη σχεδιαζόμενη κλειστή δομή στη θέση Ζερβού.

Ο Στεφανάδης, πλέον βουλευτής, μιλώντας στον ΘΕΜΑ 104,6, χαρακτήρισε «εν πολλοίς δικαιολογημένες» τις μεγάλες αντιδράσεις των κατοίκων.

Και εξηγούσε γιατί.

Οι κάτοικοι και οι φορείς, όπως έλεγε, «διαφωνούν με το μέγεθος αυτού του χώρου, αφού προβλέπεται ότι θα φιλοξενεί 5.000 ανθρώπους, ενώ ο αρχικός σχεδιασμός ήταν για πολύ λιγότερους».

Την ίδια ημέρα, σε ανακοίνωση του βουλευτή, αναφέρεται ότι η αντίδραση είχε κορυφωθεί επειδή είχε ανακοινωθεί πως η νέα εγκατάσταση στη θέση Ζερβού θα μπορούσε να φιλοξενήσει 5.000 άτομα.

Ο Στεφανάδης ενημέρωνε τότε τους πολίτες ότι, σύμφωνα με διαβεβαιώσεις κυβερνητικών παραγόντων που είχε λάβει, οι 5.000 αποτελούσαν ενδεικτικό μέγιστο αριθμό και αφορούσαν ένα υποθετικό και δυσμενές σενάριο ανεξέλεγκτης αύξησης των ροών. Παράλληλα επαναλάμβανε ότι η κυβέρνηση είχε δρομολογήσει την άμεση αποσυμφόρηση της Σάμου.

Εδώ βρίσκεται ένα σημείο που δεν πρέπει να παραποιηθεί.

Ο Στεφανάδης το 2019 δεν δήλωσε ότι ήταν αντίθετος σε κάθε νέα δομή. Αυτό που είπε ήταν ότι οι αντιδράσεις ήταν δικαιολογημένες επειδή η χωρητικότητα των 5.000 θεωρούνταν από την τοπική κοινωνία δυσανάλογη για τη Σάμο.

Μόνο που η πολιτική ιστορία δεν σταμάτησε εκεί.

Η νέα δομή προχώρησε.

Τον 29 Ιουλίου 2021, το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου ανακοίνωσε ότι μέσα στον Σεπτέμβριο θα ξεκινούσε η λειτουργία της νέας Κλειστής Ελεγχόμενης Δομής στη θέση Ζερβού και ότι στις 30 Σεπτεμβρίου 2021 θα έκλεινε οριστικά το ΚΥΤ στο Βαθύ.

Η κυβέρνηση παρουσίαζε τη νέα δομή ως το νέο μοντέλο διαχείρισης του μεταναστευτικού στα νησιά.

Και η Σάμος έγινε το πρώτο νησί όπου το μοντέλο αυτό εφαρμόστηκε.

Η μεγάλη πολιτική αντίφαση δεν βρίσκεται, λοιπόν, στο αν τελικά η δομή είχε 5.000 ή λιγότερες θέσεις.

Βρίσκεται στο γεγονός ότι ο άνθρωπος που πριν εκλεγεί βουλευτής ζητούσε την απομάκρυνση περίπου 5.000 ανθρώπων από τη Σάμο και τη διασπορά τους σε όλη την Ελλάδα, βρέθηκε στη συνέχεια ως κυβερνητικός βουλευτής να συμμετέχει πολιτικά στην εφαρμογή ενός νέου μοντέλου, στο οποίο η Σάμος εξακολουθεί να αποτελεί τόπο οργανωμένης φιλοξενίας μεταναστών.

Και η ίδια η εξέλιξη της δομής δείχνει πόσο διαφορετική ήταν τελικά η πραγματικότητα από τις διαβεβαιώσεις του 2019.

Τον Σεπτέμβριο του 2023, όταν η Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή είχε ξεπεράσει τους 2.000 ανθρώπους, ο Στεφανάδης ζητούσε από τον υπουργό να επιταχυνθούν οι διαδικασίες καταγραφής και εξέτασης ασύλου ώστε να υπάρξει αποσυμφόρηση. Τότε υπενθύμιζε μάλιστα ότι η αρχική ενημέρωση για τη δυνατότητα φιλοξενίας της δομής ήταν 3.500 άτομα.

Και κάπου εδώ η ιστορία γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

Γιατί ο Στεφανάδης, που το 2018 μιλούσε για μια Σάμο που είχε μετατραπεί σε «αποθήκη ανθρώπων», δεν βρίσκεται σήμερα απέναντι στη λογική της δομής.

Βρίσκεται απέναντι στην υπερφόρτωσή της.

Αυτό φάνηκε ακόμη καθαρότερα το 2026.

Τον Ιούνιο του 2026, περίπου 300 μετανάστες που είχαν εντοπιστεί στην Κρήτη μεταφέρθηκαν στη Σάμο και στη δομή του νησιού. Η μεταφορά προκάλεσε αντιδράσεις από τις τοπικές αρχές.

Ο Στεφανάδης αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι η δομή της Σάμου δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως χώρος μεταφοράς πληθυσμού από άλλες περιοχές της χώρας.

Και εδώ προκύπτει το ερώτημα που δεν μπορεί να αποφύγει ένας πολιτικός όταν οι παλιές του δηλώσεις υπάρχουν καταγεγραμμένες.

Τον Δεκέμβριο του 2018 ζητούσε να μετακινηθούν 5.000 άνθρωποι από τη Σάμο και να διασπαρούν σε όλη την Ελλάδα. Σήμερα αντιδρά όταν άνθρωποι που βρίσκονται σε άλλη περιοχή της Ελλάδας μεταφέρονται στη Σάμο.

Οι συνθήκες ασφαλώς δεν είναι ίδιες. Το μεταναστευτικό του 2018 δεν είναι ίδιο με το μεταναστευτικό του 2026. Και ένας πολιτικός έχει δικαίωμα να αλλάζει άποψη, να προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα ή να υποστηρίζει διαφορετική πολιτική όταν αλλάζουν οι συνθήκες.

Αλλά υπάρχει μία λεπτομέρεια που δεν αλλάζει:

οι δηλώσεις παραμένουν καταγεγραμμένες.

Και αυτές δείχνουν ότι πριν γίνει βουλευτής ο Στεφανάδης ζητούσε από την κυβέρνηση να αποσυμφορήσει τη Σάμο από περίπου 5.000 ανθρώπους και να τους εγκαταστήσει σε ολόκληρη τη χώρα.

Το 2019, ως βουλευτής πλέον, ζητούσε να μην επιβαρυνθεί η Σάμος με μια δομή 5.000 ανθρώπων και χαρακτήριζε δικαιολογημένες τις αντιδράσεις των κατοίκων.

Το 2021 η νέα κλειστή δομή στη Ζερβού έγινε πραγματικότητα.

Το 2023 η δομή είχε ήδη ξεπεράσει τους 2.000 διαμένοντες και ο ίδιος ζητούσε αποσυμφόρηση.

Και το 2026 αντιδρά στη μεταφορά ανθρώπων από την Κρήτη στη Σάμο.

Αυτό δεν είναι ζήτημα κομματικής προπαγάνδας.

Είναι ζήτημα πολιτικής συνέπειας και λογοδοσίας.

Ο Χριστόδουλος Στεφανάδης έχει κάθε δικαίωμα να υποστηρίζει σήμερα ότι η Σάμος δεν πρέπει να δέχεται μετακινήσεις μεταναστών από την Κρήτη.

Οι Σαμιώτες έχουν όμως επίσης κάθε δικαίωμα να του θυμίσουν τι έλεγε ο ίδιος πριν αποκτήσει κοινοβουλευτική ιδιότητα.

Γιατί τότε η θέση του ήταν ξεκάθαρη: η Σάμος δεν μπορούσε να σηκώσει το βάρος και οι άνθρωποι έπρεπε να μετακινηθούν και να διασπαρούν σε όλη την Ελλάδα.

Σήμερα η θέση είναι διαφορετική: η Σάμος μπορεί να διαθέτει τη δομή, αλλά δεν πρέπει να δέχεται ανθρώπους που μεταφέρονται από άλλες περιοχές.

Η διαφορά ανάμεσα στις δύο θέσεις είναι αρκετά μεγάλη ώστε να δικαιολογεί μια απλή, αλλά ουσιαστική ερώτηση:

Τι άλλαξε, κύριε Στεφανάδη;

Άλλαξαν οι μεταναστευτικές ροές; Άλλαξε η κυβερνητική πολιτική; Άλλαξαν οι ανάγκες της χώρας; Ή άλλαξε η δική σας πολιτική αντίληψη για το τι σημαίνει «αποσυμφόρηση» και τι σημαίνει «κατανομή του βάρους»;

Γιατί η πολιτική δεν κρίνεται μόνο από το τι λέει ένας πολιτικός όταν ζητά την ψήφο των πολιτών.

Κρίνεται κυρίως από το τι κάνει όταν την αποκτήσει.

Και στη Σάμο, το μεταναστευτικό προσφέρει σήμερα ένα πολύ καθαρό πολιτικό παράδειγμα:

άλλα έλεγε ο Στεφανάδης πριν γίνει βουλευτής, άλλα διαχειρίστηκε ως κυβερνητικός βουλευτής και άλλα υπερασπίζεται σήμερα.

Το αν αυτό ονομάζεται πολιτική προσαρμογή, αλλαγή θέσης ή πολιτική αναγκαιότητα, δεν θα το αποφασίσει ο ίδιος ο βουλευτής.

Θα το κρίνουν οι πολίτες της Σάμου.

Ιωάννης Μ.Νέγρης