Το 2013 και το 2026 οι κάτοικοι βιώνουν τον ίδιο εφιάλτη. Μια σχάρα που, σύμφωνα με μαρτυρίες, δεν είχε καθαριστεί, ένα ρέμα που απαιτούσε συντήρηση και ένας μηχανισμός πολιτικής προστασίας που καλείται να κινητοποιηθεί αφού πρώτα δημιουργηθεί το πρόβλημα. Ο Αντιπεριφερειάρχης εμφανίστηκε στο σημείο περίπου δύο ώρες μετά το συμβάν. Η πρόληψη, όμως, πού ήταν;
Στο Ηραίο της Σάμου δεν χρειάζονται άλλες φωτογραφίες αυτοψίας μετά την πλημμύρα. Χρειάζονται έργα, καθαρισμοί και υπεύθυνοι που να βρίσκονται εκεί πριν τα νερά μετατρέψουν τους δρόμους σε χειμάρρους.
Για ακόμη μία φορά, οι κάτοικοι του Ηραίου βρέθηκαν αντιμέτωποι με πλημμυρικά φαινόμενα, ζημιές και αγωνία για τις περιουσίες τους.
Και αυτή τη φορά, τα ερωτήματα προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου είναι ιδιαίτερα σοβαρά.
Δεν πρόκειται για ένα απρόβλεπτο πρόβλημα που εμφανίστηκε για πρώτη φορά. Η περιοχή έχει πληγεί από καταστροφικές πλημμύρες ήδη από το 2013. Τα προβλήματα των ρεμάτων είναι γνωστά, οι κίνδυνοι έχουν καταγραφεί και οι τεχνικές μελέτες έχουν επισημάνει συγκεκριμένες αδυναμίες.
Τι έγινε, λοιπόν, όλα αυτά τα χρόνια;
Μια σχάρα που έπρεπε να έχει καθαριστεί
Σύμφωνα με μαρτυρίες πολιτών της περιοχής, ένα από τα κρίσιμα σημεία που έπρεπε να είχαν ελεγχθεί και καθαριστεί πριν από την κακοκαιρία ήταν η σχάρα απορροής.
Οι κάτοικοι θέτουν ένα απολύτως εύλογο ερώτημα: Εάν η σχάρα είχε καθαριστεί εγκαίρως, εάν το ρέμα είχε συντηρηθεί σωστά και εάν υπήρχε μηχάνημα έργου σε ετοιμότητα την ώρα που άρχισε η έντονη βροχόπτωση, θα είχε αποφευχθεί η πλημμύρα ή τουλάχιστον θα είχαν περιοριστεί σημαντικά οι συνέπειές της;
Πρόκειται για μαρτυρίες που πρέπει να ελεγχθούν άμεσα από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Δεν μπορούν, όμως, να αγνοηθούν.
Η καθαριότητα των σχαρών, η απομάκρυνση φερτών υλικών και η διατήρηση της ελεύθερης ροής των υδάτων δεν είναι πολυτέλεια ούτε προαιρετική εργασία. Είναι βασικά μέτρα αντιπλημμυρικής προστασίας.
Και εδώ η Περιφέρεια οφείλει να απαντήσει συγκεκριμένα: Πότε καθαρίστηκε τελευταία φορά το συγκεκριμένο σημείο; Ποιος είχε την ευθύνη; Υπάρχει σχετικό δελτίο εργασιών ή εντολή συνεργείου;
Δύο ώρες μετά έφτασε ο Αντιπεριφερειάρχης. Πριν από τη βροχή ποιος ήταν εκεί;
Ένα ακόμη ζήτημα που προκαλεί αντιδράσεις στους κατοίκους είναι ο χρόνος άφιξης του Αντιπεριφερειάρχη Σάμου στο σημείο του συμβάντος.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες και τις μαρτυρίες που μεταφέρθηκαν στο ρεπορτάζ, ο Αντιπεριφερειάρχης έφτασε περίπου δύο ώρες μετά την εκδήλωση του πλημμυρικού φαινομένου.
Οι πολίτες δεν αμφισβητούν την ανάγκη παρουσίας των αιρετών όταν συμβαίνει μια καταστροφή. Αμφισβητούν, όμως, την αποτελεσματικότητα ενός συστήματος που φαίνεται να κινητοποιείται αφού πρώτα δημιουργηθεί το πρόβλημα.
Και το ερώτημα είναι απλό:
Πού ήταν ο μηχανισμός της Περιφέρειας όταν έπρεπε να γίνει ο καθαρισμός; Πού ήταν τα μηχανήματα όταν άρχισε να βρέχει;
Μάλιστα, πολίτες υποστηρίζουν ότι εάν υπήρχε ένα μηχάνημα έργου τύπου JCB στο κατάλληλο σημείο, σε ετοιμότητα από την έναρξη της βροχόπτωσης, θα μπορούσε να παρέμβει εγκαίρως και να αποτρέψει ή να περιορίσει το πρόβλημα.
Αυτό δεν αποτελεί αποδεδειγμένο τεχνικό συμπέρασμα. Είναι, όμως, μια σοβαρή καταγγελία των κατοίκων που απαιτεί απάντηση από την Περιφέρεια.
Το 2013 υπήρχε προειδοποίηση. Το 2026 γιατί συζητάμε ακόμη τα ίδια;
Το πιο εξοργιστικό είναι ότι το Ηραίο δεν αντιμετωπίζει για πρώτη φορά αυτόν τον κίνδυνο.
Στις 9 Μαρτίου 2013, οι πλημμύρες προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές. Περισσότερα από 40 σπίτια και 40 επιχειρήσεις καταγράφηκαν ως πληγείσες.
Και δεν σταματάμε εκεί.
Το Περιφερειακό Σχέδιο Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή της ίδιας της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου αναγνωρίζει ότι ο υφιστάμενος υπόγειος αγωγός του ρέματος Λιόλια, μήκους περίπου 320 μέτρων και διατομής 1 επί 2 μέτρα, είναι ανεπαρκής για τη διοχέτευση της πλημμυρικής παροχής.
Η μελέτη προβλέπει νέο τεχνικό έργο με τουλάχιστον διπλάσια διατομή και προϋπολογισμό 252.000 ευρώ.
Αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος δεν ήταν άγνωστος. Είχε καταγραφεί επισήμως.
Επομένως, η Περιφέρεια οφείλει να απαντήσει: Το έργο έγινε; Αν έγινε, γιατί εξακολουθεί να υπάρχει πλημμυρικό πρόβλημα; Αν δεν έγινε, γιατί παραμένει σε εκκρεμότητα μια τόσο κρίσιμη παρέμβαση;
Η Περιφέρεια δεν μπορεί να εμφανίζεται μόνο για τις αυτοψίες
Ας είμαστε ξεκάθαροι.
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει την κύρια θεσμική αρμοδιότητα για τον καθαρισμό και την αστυνόμευση των υδατορεμάτων, καθώς και για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και τη συντήρηση των αντιπλημμυρικών έργων που υπάγονται στην αρμοδιότητά της.
Ο Δήμος Ανατολικής Σάμου έχει επίσης υποχρεώσεις για τις δικές του υποδομές, τα δίκτυα ομβρίων και τη συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Αλλά η Περιφέρεια δεν μπορεί να μεταθέτει την ουσία του προβλήματος αλλού.
Όταν υπάρχει γνωστός πλημμυρικός κίνδυνος, όταν υπάρχουν τεχνικές μελέτες που επισημαίνουν την ανεπάρκεια υποδομών και όταν οι κάτοικοι καταγγέλλουν ότι κρίσιμα σημεία δεν είχαν καθαριστεί, η διοίκηση οφείλει να δώσει απαντήσεις.
Όχι γενικόλογες ανακοινώσεις. Όχι απλές φωτογραφίες από επισκέψεις στο σημείο. Όχι υποσχέσεις για παρεμβάσεις μετά την επόμενη καταστροφή.
Χρονοδιάγραμμα, έργα, έλεγχοι και λογοδοσία.
Τα ερωτήματα προς τον Αντιπεριφερειάρχη και την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου
Πότε έγινε ο τελευταίος καθαρισμός της σχάρας στο σημείο που συνδέεται με την πλημμύρα;
Ποια υπηρεσία είχε την ευθύνη του καθαρισμού και ποιος έλεγξε την κατάσταση πριν από την κακοκαιρία;
Γιατί δεν υπήρχε μηχάνημα έργου σε ετοιμότητα στην περιοχή από τη στιγμή που είχε εκδηλωθεί έντονη βροχόπτωση;
Ποια ήταν η ακριβής ώρα ενημέρωσης του Αντιπεριφερειάρχη και ποια η ώρα άφιξής του;
Ποια είναι η πορεία υλοποίησης του έργου διευθέτησης του ρέματος Λιόλια, προϋπολογισμού 252.000 ευρώ;
Έχει γίνει ολοκληρωμένος έλεγχος του υπόγειου αγωγού και των σημείων απορροής;
Ποιο συγκεκριμένο σχέδιο αντιπλημμυρικής προστασίας υπάρχει για το Ηραίο ενόψει των επόμενων βροχοπτώσεων;
Οι κάτοικοι δεν ζητούν θαύματα. Ζητούν να γίνει η δουλειά που πρέπει.
Οι άνθρωποι του Ηραίου δεν ζητούν το αδύνατο. Ζητούν να καθαρίζονται τα ρέματα, να ελέγχονται οι σχάρες, να λειτουργούν οι υποδομές και να υπάρχουν μηχανήματα σε ετοιμότητα όταν οι καιρικές συνθήκες προμηνύουν κίνδυνο.
Το 2013 πλήρωσαν βαρύ τίμημα. Το 2026 βρίσκονται ξανά αντιμέτωποι με τον ίδιο φόβο.
Και κάποια στιγμή πρέπει να τελειώσει αυτή η ιστορία.
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου οφείλει να εξηγήσει στους κατοίκους του Ηραίου τι έκανε πριν από την πλημμύρα, όχι μόνο τι έκανε μετά από αυτήν.
Γιατί η πολιτική προστασία δεν μετριέται με το πόσο γρήγορα φτάνει ένας αιρετός για αυτοψία μετά την καταστροφή.
Μετριέται με το αν κατάφερε να προστατεύσει τους πολίτες πριν συμβεί.
ΗΡΑΙΟ: Στο ίδιο έργο θεατές. Και αυτή τη φορά, οι κάτοικοι ζητούν απαντήσεις, όχι άλλες υποσχέσεις.
Γιάννης Μ.Νέγρης