Ο Ελισσαίος Μαυρατζώτης παραδέχεται ότι η υποδομή δεν αντέχει τον όγκο του νερού, ενώ ο δήμαρχος αποκαλύπτει ότι η σχάρα καθαρίστηκε σε λιγότερο από μία ώρα και αμέσως υποχώρησε η στάθμη. Γιατί δεν είχε γίνει εγκαίρως ο καθαρισμός; Πού ήταν ο μηχανισμός πρόληψης;
Στο Ηραίο δεν πλημμύρισαν μόνο δρόμοι και υπόγεια. Πλημμύρισαν ξανά τα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της αντιπλημμυρικής προστασίας και την ετοιμότητα της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου. Και οι δηλώσεις του Αντιπεριφερειάρχη Π.Ε. Σάμου, Ελισσαίου Μαυρατζώτη, αντί να κλείσουν τη συζήτηση, ανοίγουν ακόμη περισσότερα ζητήματα.
Στη συνέντευξή του στο Ράδιο Αρμονία, το πρωί της Δευτέρας 2 Νοεμβρίου, ο κ. Μαυρατζώτης επιχείρησε να εξηγήσει τι συνέβη στο Ηραίο, επικαλούμενος την ένταση της βροχόπτωσης, τον μεγάλο όγκο νερού και την ανεπάρκεια της υπάρχουσας κατασκευής.
Μόνο που εδώ βρίσκεται το πρόβλημα: Η ανεπάρκεια της υποδομής δεν ανακαλύφθηκε την ημέρα της πλημμύρας. Οι κάτοικοι γνωρίζουν το πρόβλημα εδώ και χρόνια, ενώ οι ίδιες οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν στη διάθεσή τους τεχνικά δεδομένα και προειδοποιήσεις.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο πόσο έβρεξε. Είναι τι έκανε η Περιφέρεια πριν αρχίσει να βρέχει.
Η σχάρα που έγινε παγίδα για τα νερά – Γιατί δεν είχε καθαριστεί;
Ο Αντιπεριφερειάρχης περιέγραψε τη σχάρα στην πίσω πλευρά του οικισμού, κοντά στο μουσείο, ως κατασκευή που συγκρατεί τα φερτά υλικά και προστατεύει τον αγωγό από την απόφραξη.
Από την άλλη πλευρά, ο δήμαρχος Ανατολικής Σάμου, Πάρης Παπαγεωργίου, έδωσε μια ιδιαίτερα σημαντική λεπτομέρεια: στη σχάρα συγκεντρώθηκαν μεγάλες ποσότητες κλαδιών και άλλων υλικών, εμποδίζοντας τη διέλευση του νερού προς τον αγωγό.
Το αποτέλεσμα ήταν να ανέβει η στάθμη, να υποχωρήσει το παρακείμενο ανάχωμα και τα νερά να κινηθούν προς τον οικισμό.
Και εδώ έρχεται η δήλωση που εκθέτει την ανάγκη για απαντήσεις από την Περιφέρεια.
Ο δήμαρχος ανέφερε ότι η σχάρα καθαρίστηκε σε λιγότερο από μία ώρα και αμέσως μετά η στάθμη του νερού άρχισε να υποχωρεί.
Λιγότερο από μία ώρα χρειάστηκε για να καθαριστεί ένα τόσο κρίσιμο σημείο. Γιατί, λοιπόν, δεν είχε εξασφαλιστεί εγκαίρως ο έλεγχος και ο καθαρισμός του;
Πότε έγινε η τελευταία επιθεώρηση; Ποιος είχε αναλάβει τη συντήρησή του; Υπήρχε καταγεγραμμένο πρόγραμμα καθαρισμού;
Η Περιφέρεια οφείλει να απαντήσει με ημερομηνίες και έγγραφα, όχι με γενικές περιγραφές.
«Δεν αντέχει η κατασκευή» – Το γνώριζαν, αλλά πού είναι η μόνιμη λύση;
Ο κ. Μαυρατζώτης παραδέχθηκε ότι η υπάρχουσα κατασκευή δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε τόσο μεγάλες ποσότητες νερού.
Ανέφερε ότι ο αγωγός έχει διαστάσεις περίπου 1 επί 0,80 μέτρα και μήκος περίπου 300 μέτρα, με έξοδο προς τη θάλασσα.
Αυτή η παραδοχή δημιουργεί ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα.
Όταν μια υποδομή δεν επαρκεί, όταν ένα σημείο παρουσιάζει επαναλαμβανόμενα προβλήματα και όταν η περιοχή έχει πληγεί από καταστροφικές πλημμύρες ήδη από το 2013, η απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην απομάκρυνση των νερών μετά την καταστροφή.
Η Περιφέρεια όφειλε να έχει προχωρήσει σε ολοκληρωμένο σχεδιασμό αντιμετώπισης του προβλήματος.
Αντί γι' αυτό, σήμερα ακούμε ξανά για αναζήτηση λύσης.
Ανυψώθηκαν τα τοιχία, αλλά το Ηραίο πλημμύρισε ξανά
Ο Αντιπεριφερειάρχης επικαλέστηκε την περσινή παρέμβαση της Περιφέρειας, κατά την οποία τα τοιχία ανυψώθηκαν κατά περίπου ένα μέτρο.
Το έργο αυτό, σύμφωνα με την περιγραφή του, είχε στόχο να αυξηθεί η δυνατότητα συγκράτησης των νερών.
Ωστόσο, το Ηραίο πλημμύρισε ξανά.
Το ερώτημα είναι αναπόφευκτο: Με ποια τεχνική μελέτη αποφασίστηκε η συγκεκριμένη παρέμβαση; Είχε αξιολογηθεί η συνολική παροχετευτικότητα του συστήματος; Εξετάστηκε εάν το πρόβλημα βρισκόταν στον αγωγό και στη σχάρα και όχι μόνο στο ύψος των τοιχίων;
Γιατί ένα έργο που παρουσιάστηκε ως μέτρο προστασίας δεν απέτρεψε την επανάληψη του προβλήματος;
Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν αν οι παρεμβάσεις σχεδιάστηκαν με βάση ολοκληρωμένη υδραυλική μελέτη ή αν αντιμετώπισαν μόνο ένα μέρος του προβλήματος.
Από τις μόνιμες λύσεις στις νέες αυτοψίες
Ο Αντιπεριφερειάρχης γνωστοποίησε ότι ενημέρωσε τον Περιφερειάρχη Κώστα Μουτζούρη, ο οποίος αναμένεται να επισκεφθεί τη Σάμο μαζί με ειδικό υδραυλικό μηχανικό.
Στο τραπέζι βρίσκεται η πιθανότητα δημιουργίας ανοιχτής διόδου του ρέματος μέχρι τη θάλασσα, με τις απαραίτητες γεφυρώσεις.
Πρόκειται, όμως, ακόμη για μια πρόταση που χρειάζεται τεχνική αξιολόγηση. Δεν παρουσιάστηκε συγκεκριμένη εγκεκριμένη μελέτη, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ή χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Ακόμη και ο ίδιος ο Αντιπεριφερειάρχης αναγνώρισε ότι μια τέτοια λύση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην περιοχή κατά τη θερινή περίοδο.
Επομένως, μετά από τόσα χρόνια, το Ηραίο εξακολουθεί να περιμένει να βρεθεί η λύση που θα το προστατεύσει.
Οι επισκέψεις, οι συσκέψεις και οι αυτοψίες είναι χρήσιμες. Δεν αποτελούν, όμως, αντιπλημμυρικά έργα.
Η βροχή δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη δικαιολογία
Ο κ. Μαυρατζώτης επικαλέστηκε εκτιμήσεις για περισσότερα από 110 χιλιοστά βροχής σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι πρόκειται για έντονο καιρικό φαινόμενο.
Όμως η πολιτική προστασία δεν υπάρχει μόνο για τις ημέρες με ήπιο καιρό. Υπάρχει ακριβώς για να προετοιμάζει τις περιοχές απέναντι σε έντονα φαινόμενα.
Η Περιφέρεια δεν μπορεί να επικαλείται κάθε φορά τον μεγάλο όγκο νερού, όταν γνωρίζει ότι υπάρχουν προβληματικές υποδομές και σημεία που απαιτούν συστηματικό έλεγχο.
Η πρόληψη σημαίνει καθαρισμός πριν από την κακοκαιρία, επιθεώρηση των τεχνικών έργων, ετοιμότητα μηχανημάτων και ολοκληρωμένες μελέτες.
Όχι αναζήτηση λύσεων αφού έχουν ήδη πλημμυρίσει σπίτια και δρόμοι.
Τα ερωτήματα προς τον Ελισσαίο Μαυρατζώτη και την Περιφέρεια
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου οφείλει να δώσει δημόσιες και τεκμηριωμένες απαντήσεις:
Πότε καθαρίστηκε τελευταία φορά η σχάρα στο Ηραίο;
Γιατί συγκεντρώθηκαν τόσα φερτά υλικά στο συγκεκριμένο σημείο;
Ποιος είχε την ευθύνη της προληπτικής επιθεώρησης και συντήρησης;
Γιατί δεν υπήρχε εγκαίρως μηχάνημα έργου σε ετοιμότητα στο κρίσιμο σημείο;
Με ποια μελέτη πραγματοποιήθηκε η ανύψωση των τοιχίων κατά ένα μέτρο;
Γιατί η περσινή παρέμβαση δεν απέτρεψε τη νέα πλημμύρα;
Ποια είναι η πορεία του έργου διευθέτησης του ρέματος Λιόλια που είχε καταγραφεί στο περιφερειακό σχέδιο;
Πότε θα υπάρξει οριστική τεχνική λύση, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα;
Δεν αρκεί να δηλώνεται ότι τα μηχανήματα εργάζονται από τη νύχτα. Οι κάτοικοι θέλουν να γνωρίζουν τι είχε γίνει πριν από τη νύχτα της πλημμύρας.
Το Ηραίο δεν αντέχει άλλη αναμονή
Το 2013 η περιοχή βίωσε εκτεταμένες καταστροφές. Τα επόμενα χρόνια το πρόβλημα εξακολούθησε να απασχολεί κατοίκους και φορείς. Τώρα, το 2026, η συζήτηση επιστρέφει στα ίδια σημεία: σχάρες, φερτά υλικά, ανεπαρκής αγωγός και ανάγκη μόνιμης διευθέτησης.
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου πρέπει να καταλάβει ότι η αντιπλημμυρική προστασία δεν είναι υπόθεση επικοινωνιακής διαχείρισης μετά από κάθε καταστροφή.
Είναι θεσμική υποχρέωση που απαιτεί σχεδιασμό, έργα, συντήρηση και λογοδοσία.
Ο Ελισσαίος Μαυρατζώτης μίλησε για την ανεπάρκεια της κατασκευής. Ο δήμαρχος μίλησε για τη σχάρα που καθαρίστηκε και την άμεση υποχώρηση των υδάτων. Τώρα η Περιφέρεια πρέπει να απαντήσει στο σημαντικότερο ερώτημα: Γιατί δεν είχαν γίνει εγκαίρως όλα όσα έπρεπε για να προστατευτεί το Ηραίο;
Οι κάτοικοι δεν ζητούν άλλη μία υπόσχεση. Ζητούν να μη χρειαστεί να ξαναδούν τα σπίτια και τις επιχειρήσεις τους μέσα στα νερά.
Γιατί η επόμενη κακοκαιρία δεν πρέπει να βρει το Ηραίο να περιμένει και πάλι την εκ των υστέρων κινητοποίηση των αρμοδίων.
Γιάννης Μ.Νέγρης