Η επαναφορά από τον Περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνος Μουτζούρης του αιτήματος για ακτοπλοϊκή σύνδεση Βόλου – Χίου – Λέσβου, αυτή τη φορά με ενδιάμεση στάση στη Σκιάθο, δεν αποτελεί απλώς μια πολιτικά ατυχής επιλογή. Εγείρει σοβαρά ζητήματα θεσμικής νομιμότητας, διοικητικής ισότητας και συνταγματικής συνέπειας, καθώς η Σάμος εξακολουθεί να αποκλείεται χωρίς καμία τεκμηριωμένη αιτιολογία.

1. Συνταγματική αρχή της ισότητας και νησιωτικότητα

Το άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγματος επιβάλλει στο κράτος –και κατ’ επέκταση στα αιρετά όργανα της διοίκησης– να λαμβάνει ειδική μέριμνα για τις νησιωτικές περιοχές, με όρους ισοτιμίας και αναλογικότητας.
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου δεν έχει τη διακριτική ευχέρεια να επιλέγει ποια νησιά «χωρούν» στον σχεδιασμό και ποια όχι, χωρίς σαφή, αντικειμενικά και τεχνικά κριτήρια.

Η σιωπηρή εξαίρεση της Σάμου συνιστά διοικητική διάκριση, ιδίως όταν:

ανήκει διοικητικά στην ίδια Περιφέρεια,

αντιμετωπίζει ίσες ή και μεγαλύτερες δυσκολίες προσβασιμότητας,

δεν έχει παρουσιαστεί καμία μελέτη σκοπιμότητας που να δικαιολογεί τον αποκλεισμό της.

2. Υπέρβαση ορίων διοικητικής ευχέρειας

Η εισήγηση που κατατέθηκε στο Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών βασίζεται σε γενικόλογες διατυπώσεις περί τουριστικής ανάπτυξης και «ενίσχυσης της συνδεσιμότητας», χωρίς:

συγκριτικά στοιχεία μεταξύ των νησιών,

ανάλυση κόστους–οφέλους,

αξιολόγηση εναλλακτικών διαδρομών που να περιλαμβάνουν τη Σάμος.

Σύμφωνα με πάγια νομολογία του ΣτΕ, η διοικητική ευχέρεια δεν είναι απεριόριστη· οφείλει να ασκείται με βάση την αρχή της χρηστής διοίκησης και να αιτιολογείται επαρκώς. Εδώ, η αιτιολογία απουσιάζει πλήρως.

3. Θεσμική αντίφαση και πολιτική ασυνέπεια

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η νέα πρόταση έρχεται μετά από κοινοβουλευτική ερώτηση του βουλευτή Κυριάκος Βελόπουλος, η οποία ανέδειξε δημόσια τον αποκλεισμό της Σάμου. Αντί η Περιφέρεια να διορθώσει την παράλειψη, την παγιώνει, προσθέτοντας μάλιστα ενδιάμεσο σταθμό εκτός Βορείου Αιγαίου (Σκιάθος), γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για:

τα πραγματικά κριτήρια σχεδιασμού,

τις περιφερειακές προτεραιότητες,

και το κατά πόσο η Περιφέρεια λειτουργεί ως ενιαίος θεσμικός εκπρόσωπος όλων των νησιών της.

4. Δυνητικές νομικές συνέπειες

Η επιμονή σε έναν σχεδιασμό που αποκλείει αδικαιολόγητα συγκεκριμένη Περιφερειακή Ενότητα μπορεί να ανοίξει:

ζήτημα ακυρωσιμότητας διοικητικών πράξεων,

προσφυγές από θεσμικούς ή κοινωνικούς φορείς,

ακόμα και θέμα παράβασης καθήκοντος, εφόσον αποδειχθεί συστηματική και αδικαιολόγητη άνιση μεταχείριση.

Συμπέρασμα

Η νησιωτικότητα δεν είναι επικοινωνιακό σύνθημα ούτε τουριστικό εργαλείο. Είναι συνταγματική υποχρέωση.
Και όσο η Σάμος παραμένει εκτός σχεδιασμού χωρίς νομικά και τεχνικά επιχειρήματα, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου δεν ασκεί πολιτική – ασκεί επιλεκτική διοίκηση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται θεσμικά.΄

Γιάννης Νέγρης