.
.
Στην υπόθεση του ειδικού σχολείου που λειτουργεί εντός του ΚΕΦΙΑΠ Σάμου, η εμπλοκή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας αποτελεί σημείο καμπής. Από τη στιγμή που η Πυροσβεστική πραγματοποιεί έλεγχο και καταγράφει παραβάσεις, η συζήτηση παύει να αφορά διοικητικές ερμηνείες και μεταφέρεται στον πυρήνα της ασφάλειας. Όταν πρόκειται για παιδιά με αναπηρία, η ασφάλεια δεν είναι δευτερεύον ζήτημα, αλλά αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση.
Σύμφωνα με το επίσημο έγγραφο ελέγχου της Διοίκησης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού Σάμου, κατόπιν καταγγελιών και αυτοψίας που διενεργήθηκε στις εγκαταστάσεις του Ειδικού Σχολείου, του Ειδικού Γυμνασίου και του ΕΕΕΕΚ, διαπιστώθηκε ότι η εγκατάσταση δεν διαθέτει φάκελο πυροπροστασίας ούτε εγκεκριμένη μελέτη πυροπροστασίας. Η ίδια η Πυροσβεστική χαρακτηρίζει τον χώρο ως εκπαιδευτήριο βάσει της υφιστάμενης χρήσης του, γεγονός που τον υπάγει αυτομάτως στο αυστηρό θεσμικό πλαίσιο πυροπροστασίας που ισχύει για τις σχολικές μονάδες .
Ο έλεγχος κατέγραψε σοβαρές και συγκεκριμένες ελλείψεις. Οι φορητοί πυροσβεστήρες δεν είχαν συντηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, απουσίαζε απλό υδροδοτικό δίκτυο, ενώ το χειροκίνητο σύστημα αναγγελίας πυρκαγιάς, παρότι εγκατεστημένο, ήταν εκτός λειτουργίας με σφραγισμένο πίνακα ελέγχου. Διαπιστώθηκε επίσης ότι υπήρχε μόνο μία τελική έξοδος μικρού πλάτους, δεν υπήρχαν αναρτημένες οδηγίες πρόληψης και εκκένωσης, ενώ σε άμεση γειτνίαση με τους εκπαιδευτικούς χώρους εντοπίστηκαν επικίνδυνοι χώροι, όπως λεβητοστάσιο και αποθήκη καυσίμων .
Η Πυροσβεστική επισημαίνει ότι οι παρατηρήσεις βασίζονται σε μακροσκοπική εκτίμηση και ότι απαιτείται σύνταξη πλήρους μελέτης πυροπροστασίας για ακριβή προσδιορισμό των αναγκαίων μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική επιφάνεια του κτιρίου, τον θεωρητικό πληθυσμό, το έτος κατασκευής και τη χρήση του ως εκπαιδευτηρίου. Παρά ταύτα, χορηγήθηκε προθεσμία τριάντα ημερών για συμμόρφωση, με την εγκατάσταση να κατατάσσεται σε χαμηλή συμμόρφωση αλλά με υψηλό εκτιμώμενο επίπεδο επικινδυνότητας .
Σε αυτό το σημείο, η υπόθεση αποκτά βαρύνουσα θεσμική διάσταση. Η Πυροσβεστική αντιμετωπίζει τον χώρο ως σχολείο, ενώ το ίδιο το κράτος, μέσω της εκπαιδευτικής διοίκησης, παραδέχεται ότι η λειτουργία του σχολείου στο ΚΕΦΙΑΠ στερείται νόμιμης αδειοδότησης. Ταυτόχρονα, το ΚΕΦΙΑΠ αποτελεί δομή του Εθνικού Συστήματος Υγείας και υπάγεται διοικητικά στο Γενικό Νοσοκομείο Σάμου, το οποίο είναι και ο ιδιοκτήτης και διαχειριστής των εγκαταστάσεων.
Και εδώ προκύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα που μέχρι σήμερα παραμένει αναπάντητο. Για ποιο λόγο το πόρισμα της Πυροσβεστικής, το οποίο καταγράφει σοβαρές ελλείψεις πυροπροστασίας σε χώρο όπου καθημερινά βρίσκονται παιδιά και προσωπικό, δεν κοινοποιήθηκε απευθείας στον ιδιοκτήτη και διοικητικά υπεύθυνο του ακινήτου, δηλαδή στο Γενικό Νοσοκομείο Σάμου; Όταν το ΚΕΦΙΑΠ ανήκει στο ΕΣΥ και τελεί υπό τη διοίκηση του Νοσοκομείου, η μη άμεση ενημέρωση της αρμόδιας διοικητικής αρχής για ζητήματα πυρασφάλειας γεννά εύλογα ερωτήματα για τη θεσμική αλυσίδα ενημέρωσης και ευθύνης.
Η πυρασφάλεια δεν είναι διοικητική λεπτομέρεια ούτε διαδικαστικό τυπικό. Είναι ζήτημα ζωής. Η έγκαιρη και πλήρης κοινοποίηση ενός τέτοιου πορίσματος αποτελεί προϋπόθεση ώστε ο αρμόδιος φορέας να λάβει μέτρα, να αναλάβει ευθύνη και να διασφαλίσει την προστασία όσων χρησιμοποιούν τον χώρο. Όταν αυτό δεν γίνεται με σαφή και θεσμικά καθαρό τρόπο, η ευθύνη δεν εξαφανίζεται, αλλά θολώνει επικίνδυνα.
Το πόρισμα της Πυροσβεστικής καταρρίπτει οριστικά το αφήγημα της «προσωρινής λύσης». Δεν υπάρχει προσωρινότητα όταν διαπιστώνεται υψηλό επίπεδο επικινδυνότητας, ούτε όταν απαιτείται πλήρης μελέτη πυροπροστασίας για να καταστεί ένας χώρος στοιχειωδώς ασφαλής. Η ανάγκη δεν μπορεί να αναστέλλει τους κανόνες ασφαλείας, ούτε να μετατρέπει την εξαίρεση σε καθεστώς.
Τα παιδιά με αναπηρία δεν μπορούν να αποτελούν άλλοθι για την παράκαμψη βασικών κανόνων προστασίας. Αντιθέτως, η ευαλωτότητά τους επιβάλλει αυξημένο επίπεδο φροντίδας και θεσμικής ευθύνης. Από τη στιγμή που η Πυροσβεστική μπαίνει στην εικόνα, τα προσχήματα τελειώνουν και τα ερωτήματα γίνονται συγκεκριμένα. Ποιος ενημερώθηκε, πότε και ποιος ανέλαβε – ή δεν ανέλαβε – την ευθύνη να προστατεύσει ζωές.
Γιάννης Νέγρης