Η ανάρτηση του Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου Ανατολικής Σάμου, Ιωάννη Χατζηκωνσταντή, δεν περιορίζεται στην προβολή του έργου της Δημοτικής Αρχής. Με αναφορές στην «τοξικότητα», στις «προσωπικές βλέψεις» και στη «στείρα αντιπολίτευση», μεταφέρει τη συζήτηση από τον απολογισμό των πεπραγμένων στο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Το Facebook γίνεται το βήμα μιας δημόσιας πολιτικής τοποθέτησης, με σαφείς αποδέκτες.
Η επιλογή του Ιωάννη Χατζηκωνσταντή να παρουσιάσει τον απολογισμό της Δημοτικής Αρχής μέσα από προσωπική ανάρτηση στο Facebook έχει τη δική της πολιτική σημασία. Δεν πρόκειται απλώς για μια ενημερωτική δημοσίευση σχετικά με τις δράσεις και τις πρωτοβουλίες του Δήμου Ανατολικής Σάμου. Η δομή και κυρίως το περιεχόμενο της παρέμβασης αποκαλύπτουν μια ευρύτερη προσπάθεια δημόσιας υπεράσπισης της διοίκησης και απάντησης προς όσους ασκούν κριτική.
Η ανάρτηση ξεκινά με την καταγραφή πέντε σημαντικών θεμάτων που, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελούν επιτυχίες της σημερινής Δημοτικής Αρχής. Στη συνέχεια, όμως, αλλάζει πολιτικό τόνο και καταλήγει σε μια σαφή τοποθέτηση απέναντι στην αντιπολιτευτική κριτική.
Facebook ως πολιτικό βήμα και μέσο προβολής
Η χρήση των κοινωνικών δικτύων από τους αιρετούς αποτελεί πλέον συνηθισμένη πρακτική. Το Facebook προσφέρει άμεση επικοινωνία με τους πολίτες, δυνατότητα προβολής πρωτοβουλιών και δημόσιας διατύπωσης πολιτικών θέσεων.
Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, η ανάρτηση δεν λειτουργεί μόνο ως μέσο ενημέρωσης. Αποτελεί μια οργανωμένη παρουσίαση της πολιτικής εικόνας της Δημοτικής Αρχής, μέσα από την οποία ο συντάκτης επιλέγει τα ζητήματα που θεωρεί σημαντικά και διαμορφώνει το πλαίσιο αξιολόγησης της διοίκησης.
Αυτό είναι θεμιτό ως πολιτική επικοινωνία. Δεν πρέπει, όμως, να συγχέεται με τον θεσμικό απολογισμό και τη δημόσια λογοδοσία μιας δημοτικής διοίκησης.
Η διαφορά είναι ουσιαστική: Στην προσωπική ανάρτηση ο αιρετός επιλέγει το περιεχόμενο και τον τρόπο παρουσίασης. Στη θεσμική διαδικασία υπάρχει δυνατότητα δημόσιας συζήτησης, αντίλογου και ελέγχου.
Οι αιχμές που αποκαλύπτουν τον πολιτικό στόχο
Το πλέον χαρακτηριστικό σημείο της ανάρτησης βρίσκεται στο καταληκτικό της μέρος.
Ο Ιωάννης Χατζηκωνσταντής γράφει:
«Δεν έχουμε την πολυτέλεια για τοξικότητα, προσωπικές βλέψεις, τεχνητές εντάσεις, στείρα αντιπολίτευση».
Οι συγκεκριμένες διατυπώσεις μεταφέρουν την παρέμβαση από την παρουσίαση του έργου στην πολιτική αντιπαράθεση.
Χωρίς να κατονομάζει πρόσωπα ή παρατάξεις, αφήνει σαφείς αιχμές προς όσους ασκούν κριτική στη Δημοτική Αρχή, συνδέοντας την αντιπολιτευτική στάση με την τοξικότητα, τις προσωπικές επιδιώξεις και τη δημιουργία τεχνητών εντάσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιλογή του όρου «στείρα αντιπολίτευση». Δεν πρόκειται για μια ουδέτερη αναφορά στη διαφορετική πολιτική άποψη, αλλά για αξιολογικό χαρακτηρισμό του τρόπου με τον οποίο ασκείται η αντιπολίτευση.
Με άλλα λόγια, ο συντάκτης δεν περιορίζεται να υπερασπιστεί τις επιλογές της Δημοτικής Αρχής. Επιχειρεί ταυτόχρονα να θέσει υπό αμφισβήτηση την πολιτική στάση εκείνων που την επικρίνουν.
Το πολιτικό όφελος πίσω από την ανάρτηση
Η συγκεκριμένη παρέμβαση μπορεί να εξυπηρετεί τρεις διακριτές πολιτικές λειτουργίες.
Πρώτον, την ενίσχυση της εικόνας της Δημοτικής Αρχής. Η παρουσίαση πέντε σημαντικών θεμάτων ως επιτυχιών δημιουργεί ένα συνολικό αφήγημα αποτελεσματικότητας και προσπάθειας. Η επανάληψη αναφορών σε προβλήματα δεκαετιών ενισχύει την εικόνα μιας διοίκησης που επιχειρεί να αντιμετωπίσει χρόνιες εκκρεμότητες.
Δεύτερον, την πολιτική άμυνα απέναντι στην κριτική. Η αναφορά στις δυσκολίες του Δήμου και αμέσως μετά στην τοξικότητα και στη στείρα αντιπολίτευση δημιουργεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η διοίκηση εμφανίζεται να προσπαθεί υπό δύσκολες συνθήκες, ενώ η κριτική παρουσιάζεται ως πιθανό εμπόδιο στην προσπάθεια.
Τρίτον, την προσπάθεια συσπείρωσης γύρω από τη διοίκηση. Η πρόσκληση «να θέλουμε κοντά μας κάθε δημότη, κάθε πολίτη» επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ευρύτερο μέτωπο συνεργασίας, με τη Δημοτική Αρχή στο επίκεντρο.
Το πολιτικό όφελος μιας τέτοιας επικοινωνιακής παρέμβασης βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα να προβληθεί η διοίκηση ως δύναμη έργου και συνεννόησης, ενώ παράλληλα ασκείται πίεση προς όσους επιλέγουν τη δημόσια αντιπαράθεση.
Δεν μπορεί, βεβαίως, να θεωρηθεί δεδομένο ότι αυτή ήταν η προσωπική πρόθεση του συντάκτη. Είναι όμως η πολιτική λειτουργία που προκύπτει από τη συγκεκριμένη δομή και τις διατυπώσεις της ανάρτησης.
Η αντιπολίτευση δεν είναι πρόβλημα της δημοκρατίας
Εδώ βρίσκεται και η βασική αντίφαση της παρέμβασης.
Η ανάγκη συνεργασίας και συνεννόησης είναι αυτονόητη για έναν μικρό Δήμο που αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Δεν μπορεί, όμως, η επίκληση της συνεργασίας να μετατρέπεται σε έμμεση απαίτηση περιορισμού της κριτικής.
Η αντιπολίτευση δεν είναι υποχρεωμένη να υιοθετεί το αφήγημα της διοίκησης. Δεν είναι υποχρεωμένη να συμφωνεί με τις επιλογές της ούτε να αντιμετωπίζει κάθε πρωτοβουλία ως επιτυχία.
Ο ρόλος της είναι να ελέγχει, να διαφωνεί, να επισημαίνει αδυναμίες και να προτείνει διαφορετικές λύσεις.
Αντίστοιχα, η Δημοτική Αρχή έχει δικαίωμα να υπερασπίζεται το έργο της, να απαντά στην κριτική και να παρουσιάζει τις πρωτοβουλίες της. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι πολιτικοί της αντίπαλοι πρέπει να χαρακτηρίζονται ως φορείς τοξικότητας ή στείρας αντιπολίτευσης επειδή εκφράζουν διαφορετική άποψη.
Η δημοκρατική αντιπαράθεση δεν είναι ένδειξη αδυναμίας ενός Δήμου. Είναι βασικό στοιχείο της λειτουργίας του.
Από την επικοινωνία στην πραγματική λογοδοσία
Η ανάρτηση του Ιωάννη Χατζηκωνσταντή αποτελεί μια σαφή πολιτική παρέμβαση υπέρ της σημερινής Δημοτικής Αρχής και ταυτόχρονα μια έμμεση απάντηση στους επικριτές της.
Το Facebook προσφέρει τη δυνατότητα άμεσης προβολής ενός πολιτικού μηνύματος. Δεν προσφέρει, όμως, από μόνο του τη θεσμική διαδικασία αντιλόγου και λογοδοσίας που απαιτεί η λειτουργία ενός Δημοτικού Συμβουλίου.
Η ουσία δεν είναι αν ένας αιρετός δικαιούται να γράφει στο Facebook. Φυσικά και δικαιούται. Το ζήτημα είναι να μη συγχέεται η προσωπική πολιτική επικοινωνία με τη θεσμική ενημέρωση των δημοτών.
Η συνεργασία δεν σημαίνει σιωπή, η κριτική δεν σημαίνει τοξικότητα και η αντιπολίτευση δεν σημαίνει εμπόδιο στη διοίκηση.
Στην Ανατολική Σάμο, όπως και σε κάθε Δήμο, η πολιτική αντιπαράθεση αποτελεί μέρος της δημοκρατικής διαδικασίας. Και κανένας απολογισμός, όσο θετικά και αν παρουσιάζεται, δεν μπορεί να βρίσκεται έξω από τον δημόσιο έλεγχο.
Γιάννης Μ.Νέγρης