Η Αργεντινή βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες εξάρσεις χανταϊού των τελευταίων ετών, ενώ ολοένα περισσότεροι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση του ιού. Πώς συνδέεται ο χανταϊός με τις μεταβολές στη θερμοκρασία, τις ακραίες καιρικές συνθήκες, την αποσταθεροποίηση των οικοσυστημάτων και την ανθρώπινη παρέμβαση στο φυσικό περιβάλλον;

Η ανησυχία εντάθηκε έπειτα από τον διεθνή υγειονομικό συναγερμό που προκάλεσε η επιβεβαίωση κρουσμάτων στο κρουαζιερόπλοιο MV Hondius. Σύμφωνα με τις αρχές, επιβάτες φέρεται να μολύνθηκαν κατά τη διάρκεια ταξιδιού στη νότια Αργεντινή, ενώ οι υγειονομικές υπηρεσίες προσπαθούν να χαρτογραφήσουν τις μετακινήσεις ενός Ολλανδικού ζευγαριού που ταξίδεψε εκτενώς στη χώρα. Η επιστροφή των επιβατών σε διαφορετικά κράτη προκαλεί ανησυχία για πιθανή διεθνή διασπορά, ιδιαίτερα επειδή τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν αρκετές εβδομάδες μετά τη μόλυνση.
Η έξαρση των κρουσμάτων στην Αργεντινή

Σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Αργεντινής, από τον Ιούνιο του 2025 έχουν καταγραφεί 101 επιβεβαιωμένες λοιμώξεις από χανταϊό, σχεδόν διπλάσιες από τις 57 που είχαν αναφερθεί την ίδια περίοδο το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, έχουν σημειωθεί 32 θάνατοι, ένας από τους υψηλότερους απολογισμούς από το 2018.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η αύξηση αυτή δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά αντανακλά βαθύτερες περιβαλλοντικές αλλαγές. Η κλιματική κρίση φαίνεται να μεταβάλλει ριζικά τις συνθήκες διαβίωσης των τρωκτικών που μεταφέρουν τον ιό, δημιουργώντας ευνοϊκότερες συνθήκες για την εξάπλωσή τους.
Τι είναι ο χανταϊός;

Ο χανταϊός είναι μία ζωονόσος που μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με ούρα, σάλιο ή περιττώματα μολυσμένων τρωκτικών. Στη Νότια Αμερική, βασικός φορέας θεωρείται το ποντίκι με μακριά ουρά, ένα είδος που συναντάται κυρίως σε αγροτικές και δασικές περιοχές της Αργεντινής και της Χιλής. 

Η λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει σύνδρομο πνευμονικής προσβολής από χανταϊό, μία σοβαρή αναπνευστική νόσο με υψηλά ποσοστά θνητότητας. Τα αρχικά συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, μυαλγίες, κόπωση και πονοκέφαλο, ενώ σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα σε αναπνευστική ανεπάρκεια.
Πώς η κλιματική αλλαγή αλλάζει την εξάπλωση του ιού

Οι μεταβολές στο κλίμα φαίνεται να επηρεάζουν τη συμπεριφορά και τον πληθυσμό των τρωκτικών.

Μάλιστα, τα τρωκτικά αυτά έχουν υψηλή ικανότητα προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες, γεγονός που πιθανώς εξηγεί την αύξηση των κρουσμάτων.

Η Αργεντινή γίνεται σταδιακά «πιο τροπική» εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Αυτό, όπως εξηγεί, δεν συνδέεται μόνο με νοσήματα όπως ο δάγκειος πυρετός και ο κίτρινος πυρετός, αλλά και με οικολογικές μεταβολές που ευνοούν την αναπαραγωγή των τρωκτικών που μεταφέρουν τον χανταϊό.

Η άνοδος της θερμοκρασίας, οι μεταβολές στα μοτίβα βροχοπτώσεων και η περιβαλλοντική υποβάθμιση δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για την αύξηση των πληθυσμών τους. Οι παρατεταμένες ξηρασίες αναγκάζουν τα ζώα να εγκαταλείπουν τους φυσικούς τους βιότοπους αναζητώντας τροφή και νερό κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Αντίθετα, οι έντονες βροχοπτώσεις προκαλούν ταχεία ανάπτυξη βλάστησης και σπόρων, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα τροφής.

Όταν αυξάνεται η τροφή, αυξάνεται και ο πληθυσμός των τρωκτικών. Εάν κάποια από αυτά είναι μολυσμένα, αυξάνεται αναπόφευκτα και η πιθανότητα μετάδοσης στους ανθρώπους.
Η γεωγραφική εξάπλωση του χανταϊού

Η Αργεντινή έχει βιώσει τα τελευταία χρόνια ακραία κλιματική αστάθεια, με ιστορικές ξηρασίες, έντονες βροχοπτώσεις και εκτεταμένες πυρκαγιές. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η μεταβλητότητα διευρύνει σταδιακά τη γεωγραφική εξάπλωση του ιού.

Ενώ παλαιότερα τα περισσότερα περιστατικά εντοπίζονταν στην Παταγονία, σήμερα περίπου το 83% των λοιμώξεων καταγράφεται στις βόρειες επαρχίες της χώρας, ένδειξη ότι ο χανταϊός επεκτείνεται σε νέες οικολογικές ζώνες.
Ο ρόλος της ανθρώπινης δραστηριότητας

Η ανθρώπινη παρέμβαση στο περιβάλλον φαίνεται επίσης να επιδεινώνει τον κίνδυνο. Η αποψίλωση των δασών, η επέκταση των κατοικημένων περιοχών και η αυξανόμενη παρουσία ανθρώπων σε φυσικούς βιότοπους αυξάνουν τις πιθανότητες επαφής με μολυσμένα τρωκτικά.

Οι δασικές πυρκαγιές επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση, καθώς αναγκάζουν τόσο τα άγρια ζώα όσο και τους ανθρώπους να μετακινηθούν σε νέες περιοχές. Αυτές οι μετακινήσεις μπορεί να αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης.

Παράλληλα, η αυξημένη τουριστική δραστηριότητα σε απομακρυσμένες περιοχές της νότιας Αργεντινής φαίνεται να ενισχύει περαιτέρω την έκθεση στον ιό, ιδιαίτερα σε περιοχές με πυκνή βλάστηση που δεν έχουν καθαριστεί επαρκώς.

Παρότι ο χανταϊός δεν μεταδίδεται τόσο εύκολα όσο ο COVID-19, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι περιβαλλοντικές αλλαγές καθιστούν τα ξεσπάσματα συχνότερα, πιο εκτεταμένα και δυσκολότερα στον έλεγχο.

Το περιστατικό στο MV Hondius αναδεικνύει πώς οι οικολογικές και κλιματικές μεταβολές μπορούν να μετατραπούν γρήγορα σε διεθνείς υγειονομικές απειλές, ιδιαίτερα σε έναν κόσμο όπου οι μετακινήσεις είναι συνεχείς και παγκοσμιοποιημένες.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν αφορά μόνο τη διαχείριση των λοιμώξεων, αλλά και την ενίσχυση των συστημάτων επιδημιολογικής επιτήρησης, την προστασία των οικοσυστημάτων και τη λήψη μέτρων απέναντι στην κλιματική κρίση. 

πηγή:vita.gr