Νότης Μαριάς, Καθηγητής Θεσμών της ΕΕ στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, πρώην Ευρωβουλευτής και Βουλευτής Ηρακλείου, notismarias@gmail.com

Εντείνονται σύμφωνα με δημοσιεύματα οι τουρκικές πιέσεις προς την πλευρά Σαντάμ Χαφτάρ για κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης (www.newsbreak.gr 15/10/2026).
Και όλα αυτά ενώ επανέρχεται στο προσκήνιο η από 24 Αυγούστου ρηματική διακοίνωση της Λιβύης  προς την Ελλάδα με την οποία η Τρίπολη για άλλη μια φορά αμφισβητεί τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στο νότιο Κρητικό Πέλαγος (www.naftemporiki.gr 13/10/2026).  
Στην ουσία πρόκειται για την  ιστορική συνέχεια της λιβυκής φιλοτουρκικής πολιτικής η οποία άλλωστε δεν αποτελεί ένα νέο φαινόμενο.
Έτσι σε σχέση με την παράνομη τουρκική εισβολή στην Κύπρο  τα ιστορικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι ο Μουαμάρ Καντάφι υπήρξε ενεργός συμπαραστάτης του «Αττίλα» το 1974. Όπως αποκαλύψαμε σε τηλεοπτική μας εκπομπή στις 21/7/2025 (https://www.youtube.com/watch?v=nqs6nlEnAQw) αυτό προκύπτει από δηλώσεις στο πρακτορείο Anadolu του τότε πρέσβη της Τουρκίας στη Λιβύη, Uluç Özülker  σύμφωνα με τις οποίες  η Τρίπολη είχε θέσει στη διάθεση του τουρκικού στρατού δύο τεράστιες αποθήκες πολεμικού υλικού, προσφέροντας κρίσιμα εφόδια για την ολοκλήρωση του εγκλήματος στην Κύπρο. Μάλιστα, όπως αποκαλύπτει ο πρέσβης,  στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες της Τουρκίας πήγαν, είδαν αυτές τις αποθήκες και πήραν πάρα πολύ υλικό (www.aa.com.tr 20/7/2024).  
Η ιστορική αυτή αναδρομή συνδέεται άμεσα με το σήμερα καθώς ήδη από τις  αρχές Ιουλίου 2025 η Λιβύη κατέθεσε δύο νέες ρηματικές διακοινώσεις στον ΟΗΕ (www.tovima.gr 13/7/2025). Τα έγγραφα αυτά τα οποία εδράζονται στο ανυπόστατο, άκυρο και παράνομο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, που ως γνωστόν υπογράφτηκε τον Νοέμβριο του 2019, αμφισβητούν ευθέως την ελληνική υφαλοκρηπίδα και την δυνητική ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) νότια της Κρήτης. Παράλληλα, έχουν ως στόχο να προσβάλλουν την οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου. Μάλιστα φθάνουν στο σημείο να εγείρουν αξιώσεις ακόμα και επί της ελληνικής ΑΟΖ στο Ιόνιο Πέλαγος.
Η νομική επιχειρηματολογία της Λιβύης στερείται οποιασδήποτε βάσης Διεθνούς Δικαίου. Ο πυρήνας των διεκδικήσεών της βασίζεται στο παράνομο κλείσιμο του κόλπου της Σύρτης τον Οκτώβριο του 1973 που η Λιβύη τον εμφανίζει ως δήθεν «εσωτερικά της ύδατα».
Ο κόλπος της Σύρτης έχει άνοιγμα από Ανατολή προς Δύση 273 ναυτικά μίλια και διείσδυση στην ξηρά 110 ναυτικά μίλια. Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ένας κόλπος κλείνει με ευθεία γραμμή μόνο αν το στόμιό του δεν υπερβαίνει τα 24 ναυτικά μίλια. Κλείνοντας λοιπόν αυθαίρετα τον Κόλπο της Σύρτης η Λιβύη  μετατοπίζει  παράνομα τις γραμμές βάσης σύμφωνα με έγκυρες εκτιμήσεις τουλάχιστον κατά 62  ναυτικά μίλια προς τα βόρεια. Στη συνέχεια από εκεί εκτείνει  παράνομα την ΑΟΖ της  για άλλα 200 ναυτικά μίλια παραβιάζοντας έτσι τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα σε σχέση με την ελληνική ΑΟΖ νότια της Κρήτης.
Επιπλέον η Λιβύη ανακήρυξε συνορεύουσα ζώνη 12 μιλίων πέραν των χωρικών της υδάτων των 12 ναυτικών μιλίων, επιχειρώντας να ασκήσει ελέγχους ασφαλείας και περιβάλλοντος. Πλην όμως η  UNCLOS περιορίζει αυστηρά τα δικαιώματα της συνορεύουσας ζώνης σε θέματα τελωνειακά, φορολογικά, μετανάστευσης και υγειονομικού ελέγχου. Η προσπάθεια της Λιβύης να επεκτείνει τη δικαιοδοσία της για λόγους εθνικής ασφάλειας και περιβαλλοντικών απαγορεύσεων κρίνεται διεθνώς παράνομη, με την Ελλάδα να έχει προβάλει ήδη στον ΟΗΕ  επίσημες αντιρρήσεις.
Ενόψει όλων αυτών η Αθήνα καλείται επιτέλους να εγκαταλείψει τη διαχρονική παθητική της στάση, να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια καθ΄ άπασα την ελληνική επικράτεια καθώς και στην πλήρη ανακήρυξη ΑΟΖ σε όλη την επικράτειά της —συμπεριλαμβανομένου του Καστελορίζου.