Στη δημιουργία κοινού κέντρου επιστροφής μεταναστών στη Ρουάντα προχωρούν πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, με στόχο την έναρξη λειτουργίας της πρώτης πιλοτικής δομής εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα στο 2027.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Euronews, η Ελλάδα, η Δανία, η Αυστρία, η Γερμανία και η Ολλανδία βρίσκονται στο τελικό στάδιο των διαπραγματεύσεων με την κυβέρνηση της Ρουάντα. Η συμφωνία επρόκειτο να παρουσιαστεί στη Βιέννη στις 16 Νοεμβρίου, παρουσία των αρμόδιων υπουργών των συμμετεχουσών χωρών και εκπροσώπου της κυβέρνησης του Κιγκάλι.
Το πιλοτικό κέντρο σχεδιάζεται να λειτουργήσει την άνοιξη ή το καλοκαίρι του 2027, φιλοξενώντας αρχικά μερικές εκατοντάδες μετανάστες χωρίς δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πώς θα λειτουργεί το κέντρο στη Ρουάντα
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι εγκαταστάσεις δεν θα είναι κλειστά κέντρα κράτησης. Οι μεταφερόμενοι θα αποκτούν άδεια παραμονής στη Ρουάντα, με δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και πρόσβασης στην τοπική αγορά εργασίας.
Ωστόσο, δεν έχει προσδιοριστεί ανώτατο χρονικό όριο παραμονής, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για την περίπτωση κατά την οποία δεν καταστεί δυνατός ο επαναπατρισμός.
Νομικές αντιδράσεις και ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Το σχέδιο προκαλεί ήδη προβληματισμό για τη συμβατότητά του με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο. Το 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου είχε κρίνει παράνομο αντίστοιχο βρετανικό σχέδιο μεταφοράς αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα, επικαλούμενο κινδύνους επαναπροώθησης.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι θα τηρηθούν οι διεθνείς υποχρεώσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, η συμμετοχή της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ και της Διεθνούς Οργάνωσης Μετανάστευσης δεν έχει εξασφαλιστεί.
Αδιευκρίνιστο το οικονομικό κόστος
Οι πέντε χώρες αναμένεται να αναλάβουν το κόστος μεταφοράς και φιλοξενίας, χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα ποσά.
Για την Ελλάδα παραμένουν επίσης ανοιχτά τα ερωτήματα σχετικά με τον αριθμό των μεταναστών που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα και τα κριτήρια επιλογής τους.
Η συμφωνία, εφόσον ολοκληρωθεί και εφαρμοστεί, θα αποτελέσει νέα εξέλιξη στην ευρωπαϊκή πολιτική διαχείρισης των επιστροφών.