Η δημιουργία κέντρων επιστροφής μεταναστών σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για το μεταναστευτικό, με την Ελλάδα να συμμετέχει σε κοινή πρωτοβουλία πέντε κρατών. Την ίδια στιγμή, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν για τις δυσκολίες ελέγχου των συνθηκών διαβίωσης και προστασίας όσων μεταφέρονται σε τρίτες χώρες.
Αυστηρότερο πλαίσιο για τις επιστροφές
Οι υπουργοί Εσωτερικών των κρατών-μελών της ΕΕ συμφώνησαν την 1η Οκτωβρίου, στο Λουξεμβούργο, σε αυστηρότερους κανόνες για την επιστροφή όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην Ένωση.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει κυρώσεις για όσους δεν συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές, ενώ περιλαμβάνει δυνατότητες κράτησης έως 24 μήνες για συγκεκριμένες περιπτώσεις. Για άτομα που θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια, προβλέπονται αυστηρότερα μέτρα, μεταξύ των οποίων παρατεταμένη κράτηση και απαγορεύσεις εισόδου.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής εκτός ευρωπαϊκού εδάφους, εφόσον υπάρχουν συμφωνίες με τρίτες χώρες και τηρούνται οι διεθνείς υποχρεώσεις προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η ελληνική συμμετοχή και ο σχεδιασμός για την Αφρική
Η Ελλάδα συμμετέχει μαζί με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία σε πρωτοβουλία για τη δημιουργία κοινού κέντρου επιστροφής στην Αφρική.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει θέσει ως στόχο την έναρξη λειτουργίας του το 2027. Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, η Ρουάντα συγκαταλέγεται στις χώρες που εξετάζονται ως πιθανές τοποθεσίες.
Η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδίου προϋποθέτει συμφωνίες με τη χώρα υποδοχής, ενώ παραμένουν κρίσιμα ζητήματα η εποπτεία των εγκαταστάσεων, οι συνθήκες φιλοξενίας και η δυνατότητα των μεταφερόμενων ανθρώπων να ασκούν τα δικαιώματά τους.
Οι αντιδράσεις των οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Σοβαρές επιφυλάξεις εκφράζουν οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην προστασία προσφύγων και μεταναστών. Η Διεθνής Επιτροπή Διάσωσης (IRC) και η οργάνωση PICUM αμφισβητούν κατά πόσο οι προβλεπόμενες εγγυήσεις μπορούν να εφαρμοστούν αποτελεσματικά όταν οι άνθρωποι βρίσκονται εκτός της δικαιοδοσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι εκπρόσωποί τους θέτουν ερωτήματα σχετικά με την ανεξάρτητη παρακολούθηση των κέντρων, την πρόσβαση σε νομική προστασία και τον κίνδυνο παραβίασης της αρχής της μη επαναπροώθησης. Επισημαίνουν, επίσης, ότι η απομάκρυνση ανθρώπων από το περιβάλλον στο οποίο έχουν αναπτύξει οικογενειακούς και κοινωνικούς δεσμούς μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα ζητήματα δικαιωμάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρονται και οι εγκαταστάσεις κράτησης που έχει δημιουργήσει η Ιταλία στην Αλβανία. Η Διεθνής Επιτροπή Διάσωσης έχει καταγράψει ανησυχίες για την ψυχολογική επιβάρυνση κρατουμένων και την ανεπαρκή υποστήριξή τους.
Οι εγγυήσεις που ζητά το Συμβούλιο της Ευρώπης
Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μάικλ Ο’Φλάχερτι, έχει ζητήσει αξιολόγηση των κινδύνων πριν από τη λειτουργία τέτοιων κέντρων, ανεξάρτητη εποπτεία και νομικά δεσμευτικές συμφωνίες με σαφείς εγγυήσεις προστασίας.
Έχει, επίσης, υπογραμμίσει τη σημασία της δημοσιοποίησης των συμφωνιών και των πορισμάτων ελέγχου, ώστε να είναι δυνατός ο κοινοβουλευτικός και δικαστικός έλεγχος.
Η ευρωπαϊκή προσπάθεια για αποτελεσματικότερες επιστροφές συνοδεύεται, επομένως, από ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς θα διασφαλίζεται στην πράξη η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων όταν η διαχείριση μεταφέρεται εκτός ΕΕ.
πηγή:in.gr