Οι υποθέσεις του μπάσκετ, της Pizza Fan και του «Χωριάτικου» δίνουν στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να προβάλει την εικόνα της καταπολέμησης της διαφθοράς. Το πραγματικό τεστ, όμως, είναι αν οι έλεγχοι φτάνουν παντού, χωρίς εξαιρέσεις.
Οι διαδοχικές αποκαλύψεις για επιχειρηματικές και αθλητικές υποθέσεις ανοίγουν ένα νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Για την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, αποτελούν ευκαιρία να αναδείξει τη δράση των ελεγκτικών μηχανισμών και να εμφανιστεί ως δύναμη επιβολής της νομιμότητας.
Η πολιτική αξιοποίηση, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με απόδειξη συνολικής αποτελεσματικότητας. Η διερεύνηση μιας υπόθεσης μπορεί να αποτελεί επιτυχία των αρμόδιων αρχών, αλλά δεν απαντά αυτομάτως στα ερωτήματα για τη λειτουργία του κράτους σε άλλες περιπτώσεις.
Εδώ βρίσκεται η βασική αντίφαση. Όταν οι έλεγχοι αφορούν επιχειρηματίες και αθλητικούς παράγοντες, η κυβέρνηση μπορεί να προβάλει την αποφασιστικότητά της. Όταν, όμως, η δημόσια συζήτηση στρέφεται σε υποθέσεις όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ, επανέρχονται τα ερωτήματα για τις πολιτικές ευθύνες και την αποτελεσματικότητα των θεσμών.
Το πολιτικό όφελος και τα όριά του
Οι συλλήψεις και οι έρευνες αγγίζουν το αίσθημα δικαιοσύνης των πολιτών, ιδιαίτερα όσων τηρούν τις φορολογικές και οικονομικές υποχρεώσεις τους. Η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδέσει αυτή την απαίτηση με την εικόνα ενός κράτους που ελέγχει ακόμη και ισχυρούς παράγοντες.
Ωστόσο, η ενοχή των εμπλεκομένων κρίνεται από τη Δικαιοσύνη, ενώ η συνολική αξιολόγηση της κυβερνητικής πολιτικής απαιτεί ευρύτερα στοιχεία. Καθοριστικό κριτήριο είναι αν οι έλεγχοι πραγματοποιούνται ανεξάρτητα από την οικονομική ισχύ ή την πολιτική θέση των ελεγχόμενων.
Η αντιπολίτευση και η επόμενη ημέρα
Για την αντιπολίτευση, η απλή καταγγελία επικοινωνιακής εκμετάλλευσης δεν αρκεί. Το ουσιαστικό ερώτημα αφορά τη διαφάνεια, την ανεξαρτησία των ελεγκτικών μηχανισμών και την ισότιμη εφαρμογή του νόμου.
Παράλληλα, η πολιτική αποτίμηση δεν μπορεί να σταματά στις συλλήψεις. Η πορεία των δικαστικών υποθέσεων, η ανάκτηση τυχόν δημόσιων πόρων και η αποτροπή επανάληψης των παραβάσεων θα δείξουν το πραγματικό αποτέλεσμα.
Η κυβέρνηση μπορεί να κερδίσει επικοινωνιακό έδαφος από τις αποκαλύψεις. Το αν αυτό θα μετατραπεί σε διαρκή πολιτική εμπιστοσύνη θα εξαρτηθεί από τη συνέπεια των θεσμών και από το κατά πόσο η λογοδοσία εφαρμόζεται χωρίς εξαιρέσεις — ακόμη κι όταν τα ερωτήματα αγγίζουν την ίδια την εξουσία.