.
.
Στη Σάμο, η Μονή Μεγάλης Παναγίας ετοιμάζεται να γιορτάσει αύριο, 23 Αυγούστου, στα Εννιάμερα της Παναγίας, μια ημέρα ιδιαίτερης σημασίας για την ορθόδοξη παράδοση. Σε αντίθεση με τους περισσότερους ναούς και μοναστήρια που τιμούν την Κοίμηση της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου, η ιστορική μονή των Κουμαραδαίων πανηγυρίζει εννέα ημέρες αργότερα, κατά την Απόδοση της εορτής της Κοιμήσεως.
Η Μονή Μεγάλης Παναγίας, γνωστή και ως «Πέντε Σπιτιών» ή «Πέντε Οσπίτια», βρίσκεται στο κεντρικό-νότιο τμήμα της Σάμου, περίπου δύο χιλιόμετρα νοτιοανατολικά των Κουμαραδαίων. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα και ιστορικότερα μοναστηριακά συγκροτήματα του νησιού και υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Σάμου, Ικαρίας και Κορσεών.
Μια ιστορία που ξεκινά τον 16ο αιώνα
Η ίδρυση της μονής ανάγεται στο 1586 και συνδέεται με δύο μοναχούς, τον Νείλο και τον Διονύσιο, οι οποίοι προηγουμένως είχαν ασκητεύσει στο όρος Λάτμος, κοντά στην αρχαία Μίλητο της Μικράς Ασίας.
Σύμφωνα με την παράδοση, οι δύο μοναχοί εγκαταστάθηκαν αρχικά σε περιοχή κοντά στο σημερινό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου. Οι συχνές πειρατικές επιδρομές, όμως, τους ανάγκασαν να αναζητήσουν ασφαλέστερο σημείο και να μετακινηθούν ψηλότερα.
Εκεί δημιούργησαν πέντε μικρές καλύβες για τη διαμονή τους. Από αυτές προήλθε και η δεύτερη ονομασία της μονής, «Πέντε Οσπίτια», δηλαδή «πέντε σπίτια».
Το θαυμαστό εύρημα της εικόνας
Η παράδοση της μονής συνδέει την ίδρυσή της με ένα ιδιαίτερο περιστατικό.
Ο μοναχός Διονύσιος φέρεται να έβλεπε για αρκετές νύχτες ένα παράξενο φως σε μια περιοχή που τότε ήταν ακατοίκητη. Αποφάσισε, μαζί με τον Νείλο, να αναζητήσει την αιτία του φωτός.
Όταν έσκαψαν στο έδαφος, σύμφωνα με την παράδοση, βρήκαν ένα κεραμικό εικονίδιο με παραστάσεις από τα Εισόδια της Θεοτόκου. Το μετέφεραν στην καλύβα τους, όμως την επόμενη ημέρα η εικόνα είχε εξαφανιστεί και είχε επιστρέψει στο σημείο όπου είχε βρεθεί.
Το γεγονός θεωρήθηκε θεϊκό σημάδι. Έτσι, οι μοναχοί αποφάσισαν να δημιουργήσουν στο σημείο έναν ναό. Το 1587 χτίστηκε το παρεκκλήσι των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, το οποίο θεωρείται το πρώτο κτίσμα της μονής.
Η αρχική εικόνα καταστράφηκε αργότερα σε μεγάλη πυρκαγιά που έπληξε το μοναστήρι. Το 1670, σύμφωνα με την παράδοση, δημιουργήθηκε πιστό αντίγραφό της, το οποίο συνδέεται με το παρεκκλήσι των Αγίων Αποστόλων.
Το καθολικό της Μονής
Στο κέντρο της μεγάλης αυλής δεσπόζει το καθολικό της Μεγάλης Παναγίας, ένας ναός βυζαντινού ρυθμού, σταυροειδής με τρούλο, η ανέγερση του οποίου χρονολογείται στο 1593, σύμφωνα με επιγραφή στο εσωτερικό του.
Το καθολικό ξεχωρίζει για την αρχιτεκτονική του, αλλά και για τον πλούσιο εσωτερικό του διάκοσμο. Οι τοιχογραφίες καλύπτουν τους τοίχους του ναού και παρουσιάζουν σκηνές από την Αγία Γραφή, τη ζωή του Χριστού και της Θεοτόκου, καθώς και μορφές Αποστόλων, Προφητών και Ασκητών.
Ιδιαίτερη αξία έχουν επίσης το ξυλόγλυπτο τέμπλο και ο επιχρυσωμένος ξυλόγλυπτος δεσποτικός θρόνος. Ξεχωριστό αρχιτεκτονικό στοιχείο αποτελεί ακόμη το μαρμάρινο καμπαναριό, ενώ εντυπωσιακό είναι και το μαρμάρινο σκαλιστό περίγραμμα της εισόδου του ναού.
Στον προθάλαμο βρίσκεται το παρεκκλήσι των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Κατεβαίνοντας τα πέτρινα σκαλοπάτια, ο επισκέπτης συναντά το αγίασμα και το σημείο που, σύμφωνα με την παράδοση, έσκαψαν οι δύο μοναχοί Νείλος και Διονύσιος όταν αναζητούσαν την προέλευση του φωτός και βρήκαν την εικόνα.
Γιατί γιορτάζει στις 23 Αυγούστου;
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Μονής Μεγάλης Παναγίας είναι η ημέρα της πανήγυρής της.
Ενώ η μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου τιμάται στις 15 Αυγούστου, η Μονή Μεγάλης Παναγίας πανηγυρίζει στις 23 Αυγούστου, στα λεγόμενα Εννιάμερα της Παναγίας.
Η ημέρα αυτή βρίσκεται εννέα ημέρες μετά την Κοίμηση της Θεοτόκου και αποτελεί την Απόδοση της εορτής. Για τη μονή, η 23η Αυγούστου αποτελεί την ιδιαίτερη ημέρα κατά την οποία τιμάται πανηγυρικά η Μεγάλη Παναγία.
Έτσι, κάθε χρόνο, λίγες ημέρες μετά τον Δεκαπενταύγουστο, η ιστορική μονή των Κουμαραδαίων γίνεται επίκεντρο θρησκευτικού ενδιαφέροντος και υποδέχεται πιστούς που προσέρχονται για να τιμήσουν την Παναγία και να προσκυνήσουν σε έναν από τους σημαντικότερους μοναστηριακούς χώρους της Σάμου.
