Πανεπιστημιακή παρουσία στο Καρλόβασι, ενδιαφέρον για την αστρονομία, αλλά χωρίς αντίστοιχη πρωτοβουλία με εκείνη της Χίου
Η νέα συνεργασία του Πανεπιστημίου Αιγαίου με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών δημιουργεί σημαντικές προοπτικές για την έρευνα και την εκπαίδευση στα νησιά του Αιγαίου. Ωστόσο, η ειδική αναφορά στην ανάπτυξη του Κέντρου Παρατήρησης Εγγύς Διαστήματος Χίου επαναφέρει ένα ερώτημα για τη Σάμο: Γιατί ένα νησί που φιλοξενεί τη Σχολή Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αιγαίου δεν βρίσκεται στο επίκεντρο ανάλογων επιστημονικών πρωτοβουλιών;
Στο Καρλόβασι λειτουργούν τα Τμήματα Μαθηματικών, Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων και Στατιστικής και Αναλογιστικών – Χρηματοοικονομικών Μαθηματικών. Παράλληλα, υπάρχει δραστηριότητα στον χώρο της παρατηρησιακής αστρονομίας, με τον αντίστοιχο πανεπιστημιακό όμιλο να δίνει τη δυνατότητα σε φοιτητές να έρθουν σε επαφή με την αστρονομική παρατήρηση.
Στη Χίο, αντίθετα, έχει ήδη αναπτυχθεί μια συγκεκριμένη πρωτοβουλία με τη συμμετοχή της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, του Συλλόγου Αστρονομίας Χίου και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Στόχος είναι η εγκατάσταση οπτικού τηλεσκοπίου στις «Αψηλές», σε υψόμετρο 547 μέτρων, και η ένταξή του στο εθνικό δίκτυο τηλεσκοπίων. Για τη συγκεκριμένη θέση έχουν παρουσιαστεί ευνοϊκά στοιχεία σχετικά με τις συνθήκες παρατήρησης, όπως οι περίπου 265 ανέφελες ημέρες τον χρόνο και η χαμηλή φωτορύπανση.
Ασφαλώς, η επιλογή της Χίου μπορεί να στηρίζεται σε συγκεκριμένα επιστημονικά και τεχνικά δεδομένα. Το ζήτημα, όμως, είναι αν εξετάστηκε ποτέ αντίστοιχα η δυνατότητα της Σάμου. Υπάρχει συγκριτική αξιολόγηση κατάλληλων τοποθεσιών στα δύο νησιά; Κατατέθηκε πρόταση από την πανεπιστημιακή κοινότητα της Σάμου; Υπήρξε συντονισμός με την Περιφέρεια και τους τοπικούς φορείς;
Το νέο Μνημόνιο προβλέπει ευρύτερη συνεργασία σε αστρονομία, διαστημικές εφαρμογές, σεισμολογία, μετεωρολογία και κλιματική αλλαγή, με δυνατότητα ανάπτυξης δράσεων στα νησιά του Αιγαίου.
Η Σάμος δεν μπορεί να περιορίζεται στον ρόλο του τόπου που απλώς φιλοξενεί πανεπιστημιακά τμήματα. Χρειάζεται να διεκδικεί ενεργά ερευνητικές υποδομές, χρηματοδοτήσεις και συνεργασίες. Πανεπιστήμιο Αιγαίου και Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου οφείλουν να απαντήσουν αν υπάρχει σχεδιασμός για την αξιοποίηση του επιστημονικού δυναμικού του νησιού ή αν, για ακόμη μία φορά, οι σημαντικές πρωτοβουλίες θα αναπτύσσονται αλλού.
Γιάννης Νέγρης