Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο περνά η περιουσία από τη μία γενιά στην επόμενη φέρνει το νέο κληρονομικό δίκαιο, επηρεάζοντας άμεσα συζύγους, παιδιά και λοιπούς συγγενείς. Οι νέες διατάξεις επιχειρούν να περιορίσουν τις οικονομικές επιβαρύνσεις των κληρονόμων και να δώσουν λύσεις σε περιουσιακές διαφορές που συχνά καταλήγουν στις δικαστικές αίθουσες.
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τα χρέη του θανόντος. Πλέον, κατά κανόνα, οι οφειλές εξοφλούνται από την κληρονομιαία περιουσία, χωρίς να επιβαρύνονται αυτομάτως τα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία του κληρονόμου. Αυτό, ωστόσο, δεν αποκλείει την εκποίηση περιουσιακών στοιχείων που έχουν κληρονομηθεί.
Μεγαλύτερο ποσοστό για τον επιζώντα σύζυγο
Αναπροσαρμόζεται επίσης η κατανομή της περιουσίας όταν δεν υπάρχει διαθήκη. Ο επιζών σύζυγος θα δικαιούται πλέον το ένα τρίτο της κληρονομιάς, εφόσον υπάρχουν παιδιά, αντί του προηγούμενου ενός τετάρτου. Το υπόλοιπο ποσοστό κατανέμεται στους απογόνους.
Λύση για τα ακίνητα με πολλούς συνιδιοκτήτες
Νέα δυνατότητα αποκτά ο συγκληρονόμος που επιθυμεί να κρατήσει ένα ακίνητο, αλλά δεν μπορεί να συμφωνήσει με τους υπόλοιπους. Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, θα μπορεί μέσω δικαστικής διαδικασίας να αποκτήσει το σύνολο της ιδιοκτησίας, καταβάλλοντας στους άλλους την οικονομική αξία των μεριδίων τους.
Παράλληλα, αλλάζει η αντιμετώπιση της νόμιμης μοίρας. Οι δικαιούχοι της θα μπορούν να διεκδικούν τη χρηματική αξία που τους αναλογεί, αντί να καθίστανται υποχρεωτικά συνιδιοκτήτες ενός ακινήτου.
Τι αλλάζει στις διαθήκες και στις οικογενειακές συμφωνίες
Οι χειρόγραφες διαθήκες εξακολουθούν να αναγνωρίζονται, ωστόσο διαφοροποιούνται οι προϋποθέσεις για την ισχύ τους, ανάλογα με την κατάθεση και τη δημοσίευσή τους.
Επιπλέον, θεσπίζονται δυνατότητες συμβολαιογραφικών συμφωνιών για τη μελλοντική διαχείριση και μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων. Οι ρυθμίσεις αυτές μπορούν να διευκολύνουν οικογένειες που επιθυμούν να οργανώσουν εγκαίρως τη διαδοχή ακινήτων ή επιχειρήσεων.
Προβλέπεται ακόμη προστασία για τον επιζώντα σύντροφο σε ελεύθερη συμβίωση, με δυνατότητα προσωρινής παραμονής στην κοινή κατοικία υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Πότε εφαρμόζονται οι νέες διατάξεις
Το νέο καθεστώς αφορά κατά βάση κληρονομιές προσώπων που πέθαναν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, ενώ υπάρχουν ειδικές μεταβατικές προβλέψεις για παλαιότερες υποθέσεις.
Στο φορολογικό σκέλος, οι αλλαγές δεν καταργούν τον φόρο κληρονομιάς. Το βασικό αφορολόγητο για συγγενείς πρώτης κατηγορίας παραμένει στις 150.000 ευρώ ανά δικαιούχο, ενώ για τον επιζώντα σύζυγο προβλέπεται ειδική απαλλαγή έως 400.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.