Ένα εύλογο ερώτημα για ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία της Σάμου

Ένα ερώτημα που παραμένει εδώ και χρόνια ανοιχτό επανέρχεται στο προσκήνιο:

Γιατί δεν υψώνεται η Ελληνική σημαία στο Κάστρο Λυκούργου Λογοθέτη στο Πυθαγόρειο της Σάμου;

Η απορία γίνεται ακόμη πιο εύλογη όταν βλέπουμε ότι σε άλλα ιστορικά κάστρα της Ελλάδας η γαλανόλευκη κυματίζει κανονικά, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιούνται και επίσημες τελετές έπαρσης και υποστολής, παρουσία πολιτικών και στρατιωτικών αρχών.

Το παράδειγμα της Μήθυμνας

Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο παράδειγμα του Κάστρου της Μήθυμνας στη Λέσβο.

Όπως έγινε γνωστό, ανήμερα τον Δεκαπενταύγουστο πραγματοποιείται στον αρχαιολογικό χώρο τελετή έπαρσης της Ελληνικής σημαίας. Η σημαία παραμένει υψωμένη κατά τη διάρκεια της ημέρας και ακολουθεί στη συνέχεια η τελετή υποστολής.

Κατά τη διάρκεια των τελετών αποδίδουν τιμές στρατιωτικά τμήματα της 98 ΑΔΤΕ «ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΥΣ», ενώ παρίστανται και διοικητές στρατιωτικών μονάδων της Λέσβου.

Το παράδειγμα της Μήθυμνας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει στην πράξη ότι η παρουσία ενός ιστορικού κάστρου ως αρχαιολογικού χώρου δεν αποκλείει από μόνη της την έπαρση της Ελληνικής σημαίας.

Το παράδειγμα του Ηρακλείου

Ανάλογα παραδείγματα υπάρχουν και σε άλλα ιστορικά οχυρωματικά μνημεία της χώρας.

Φωτογραφικό υλικό από το Κάστρο του Ηρακλείου έχει μάλιστα προσκομιστεί στην αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία στο πλαίσιο της προσπάθειας να αναδειχθεί η δυνατότητα παρουσίας της Ελληνικής σημαίας σε ιστορικά κάστρα.

Το ζητούμενο, ασφαλώς, δεν είναι να γίνει οποιαδήποτε αυθαίρετη επέμβαση σε ένα προστατευόμενο μνημείο.

Το ζητούμενο είναι να εξεταστεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες εάν μπορεί να υπάρξει μια νόμιμη, ασφαλής και απολύτως συμβατή με την προστασία του μνημείου λύση.

Τι προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο;

Το Κάστρο Λυκούργου Λογοθέτη αποτελεί προστατευόμενο ιστορικό μνημείο. Επομένως, οποιαδήποτε μόνιμη εγκατάσταση, όπως ένας ιστός σημαίας ή εξαρτήματα στερέωσης, θα πρέπει να γίνει σύμφωνα με τις υποδείξεις και τις εγκρίσεις της αρμόδιας αρχαιολογικής υπηρεσίας.

Αυτό όμως είναι διαφορετικό από μια γενική απαγόρευση της Ελληνικής σημαίας σε αρχαιολογικούς χώρους ή κάστρα.

Από την εξέταση του ισχύοντος πλαισίου για την Ελληνική σημαία δεν προκύπτει γενική διάταξη που να απαγορεύει την έπαρσή της σε ιστορικά κάστρα.

Το ερώτημα, λοιπόν, γίνεται πιο συγκεκριμένο:

Υπάρχει κάποια ειδική απόφαση ή συγκεκριμένος τεχνικός λόγος που να απαγορεύει την έπαρση της Ελληνικής σημαίας στο Κάστρο Λυκούργου Λογοθέτη;

Και εάν υπάρχει, ποιος είναι;

Ένα κάστρο συνδεδεμένο με την Ελληνική Επανάσταση

Το Κάστρο Λυκούργου Λογοθέτη δεν είναι ένα οποιοδήποτε ιστορικό κτίσμα.

Είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον Λυκούργο Λογοθέτη, τη Σαμιακή Επανάσταση και τον αγώνα των κατοίκων της Σάμου για την ελευθερία.

Πρόκειται για έναν χώρο που αποτελεί κομμάτι της ιστορικής μνήμης του νησιού και συνδέεται με μία από τις σημαντικότερες περιόδους της νεότερης ιστορίας της Σάμου.

Για τον λόγο αυτό, η παρουσία της Ελληνικής σημαίας στις επάλξεις του θα είχε έναν συμβολισμό πολύ μεγαλύτερο από την απλή ανάρτηση ενός εθνικού συμβόλου.

Η πολυετής προσπάθεια του π. Εμμανουήλ Ζαχαριουδάκη

Το θέμα δεν είναι καινούργιο.

Εδώ και χρόνια, ο ιερέας του Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, π. Εμμανουήλ Ζαχαριουδάκης, έχει αναλάβει προσωπική πρωτοβουλία και έχει απευθυνθεί επανειλημμένα στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, ζητώντας να εξεταστεί η δυνατότητα τοποθέτησης Ελληνικής σημαίας στο Κάστρο Λυκούργου Λογοθέτη.

Ο π. Εμμανουήλ δεν περιορίστηκε μόνο στη διατύπωση του αιτήματος.

Στο πλαίσιο των παρεμβάσεών του έχει προσκομίσει φωτογραφίες από άλλα ιστορικά κάστρα της Ελλάδας, μεταξύ αυτών και από το Κάστρο του Ηρακλείου, προκειμένου να καταδείξει ότι υπάρχουν ιστορικά οχυρωματικά μνημεία στα οποία η Ελληνική σημαία αποτελεί μέρος της εικόνας του χώρου.

Η προσπάθειά του έχει επομένως έναν σταθερό και διαχρονικό χαρακτήρα.

Δεν πρόκειται για ένα αίτημα που εμφανίστηκε τώρα, ούτε για μια πρόσκαιρη πρωτοβουλία. Είναι ένα ζήτημα που έχει τεθεί επανειλημμένα εδώ και χρόνια προς την αρμόδια υπηρεσία.

Ένα στοιχείο στη φωτογραφία που προκαλεί ένα ακόμη ερώτημα

Υπάρχει όμως και μια λεπτομέρεια που αξίζει ιδιαίτερης προσοχής.

Στη φωτογραφία του Κάστρου Λυκούργου Λογοθέτη, στο υψηλότερο σημείο των επάλξεων, διακρίνεται ένας λεπτός κατακόρυφος μεταλλικός ιστός.

Από τη φωτογραφία και μόνο δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί με απόλυτη βεβαιότητα η ακριβής χρήση του. Ωστόσο, η θέση και η μορφή του παραπέμπουν σε εγκατάσταση που ενδέχεται να σχετίζεται με την αντικεραυνική προστασία του μνημείου.

Δεν θα ήταν ασφαλές να εξαχθεί από μία φωτογραφία συμπέρασμα για το ποιος τον τοποθέτησε, πότε εγκαταστάθηκε ή με ποια διαδικασία εγκρίθηκε.

Η εικόνα, ωστόσο, γεννά ένα απολύτως θεμιτό ερώτημα:

Εφόσον στο υψηλότερο σημείο του κάστρου υπάρχει ήδη μεταλλική τεχνική εγκατάσταση, θα μπορούσε να εξεταστεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες και η τοποθέτηση ενός ειδικά σχεδιασμένου ιστού για την Ελληνική σημαία, χωρίς καμία επιβάρυνση ή φθορά του μνημείου;

Η απάντηση φυσικά ανήκει στους ειδικούς και στις αρμόδιες υπηρεσίες.

Ακριβώς γι' αυτό, όμως, το ερώτημα αξίζει να τεθεί επίσημα.

Ο σεισμός του 2020

Στην όλη συζήτηση δεν μπορεί να αγνοηθεί και ο σεισμός του 2020, ο οποίος προκάλεσε σημαντικές ζημιές στο Κάστρο.

Η προστασία και η αποκατάσταση του μνημείου είναι ασφαλώς η απόλυτη προτεραιότητα.

Οποιαδήποτε νέα κατασκευή ή εγκατάσταση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την κατάσταση των τειχών, τις μελέτες αποκατάστασης και όλες τις απαιτήσεις προστασίας του μνημείου.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ζήτημα της σημαίας πρέπει να θεωρείται εκ των προτέρων αδύνατο.

Θα μπορούσε να εξεταστεί μια λύση από μηδενική βάση, η οποία θα σέβεται πλήρως την αρχαιολογική και στατική προστασία του χώρου.

Δεν ζητείται παράκαμψη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας

Το ζητούμενο δεν είναι να παρακαμφθεί η Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Το αντίθετο.

Το ζητούμενο είναι να υπάρξει μια επίσημη απάντηση και, εφόσον είναι τεχνικά και θεσμικά εφικτό, μια συγκεκριμένη λύση.

Η αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία είναι αυτή που γνωρίζει καλύτερα τις δυνατότητες και τους περιορισμούς του μνημείου.

Εκείνη μπορεί να υποδείξει εάν επιτρέπεται η τοποθέτηση ιστού, ποιο σημείο είναι κατάλληλο, ποια τεχνική λύση δεν θα επηρεάσει το μνημείο και εάν απαιτείται ειδική μελέτη ή έγκριση.

Το ερώτημα παραμένει

Η Μήθυμνα έχει τη γαλανόλευκη στις επάλξεις της.

Το Ηράκλειο αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα ιστορικού οχυρωματικού χώρου όπου η Ελληνική σημαία αποτελεί μέρος της εικόνας του μνημείου.

Στη Σάμο, αντίθετα, στο Κάστρο που συνδέεται με τον Λυκούργο Λογοθέτη και τη Σαμιακή Επανάσταση, η γαλανόλευκη δεν κυματίζει.

Ο π. Εμμανουήλ Ζαχαριουδάκης έχει θέσει το ζήτημα εδώ και χρόνια και έχει καταθέσει στην Αρχαιολογική Υπηρεσία φωτογραφικά παραδείγματα από άλλα κάστρα της Ελλάδας.

Και σήμερα, κοιτάζοντας τις επάλξεις του ιστορικού κάστρου, βλέπουμε ότι στο υψηλότερο σημείο υπάρχει ήδη ένας μεταλλικός ιστός, ο οποίος φαίνεται να σχετίζεται με τεχνική εγκατάσταση προστασίας του μνημείου.

Δεν γνωρίζουμε εάν και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ή να συνυπάρξει με έναν ιστό σημαίας.

Αυτό, όμως, είναι ένα ζήτημα που μπορούν και πρέπει να το απαντήσουν οι αρμόδιοι.

Γιατί τελικά το ερώτημα είναι απλό:

Γιατί να μην κυματίζει η Ελληνική σημαία στο Κάστρο Λυκούργου Λογοθέτη;

Εάν υπάρχει απαγόρευση, ας γνωρίζουμε ποια είναι.

Εάν υπάρχει τεχνικό κώλυμα, ας εξηγηθεί.

Και εάν υπάρχει τρόπος να γίνει, ας εξεταστεί.

Γιατί ένα κάστρο που αποτελεί σύμβολο του αγώνα των Σαμίων για την ελευθερία αξίζει να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως ένα μνημείο του παρελθόντος, αλλά και ως ένας ζωντανός τόπος ιστορικής μνήμης.

Και ίσως, πάνω από τις επάλξεις του Κάστρου Λυκούργου Λογοθέτη, η γαλανόλευκη να αποτελούσε το πιο απλό και ταυτόχρονα το πιο δυνατό σύμβολο αυτής της μνήμης.

Γιάννης Νέγρης