.
.
«Το 2019 η κοινωνία της Σάμου βρισκόταν στην πλατεία Σοφούλη προειδοποιώντας για όσα θα ακολουθούσαν. Το 2026 οι ίδιοι φόβοι επιστρέφουν στο τραπέζι των συσκέψεων ως διαπιστώσεις. Η διαφορά είναι ότι τότε οι πολίτες προειδοποιούσαν. Σήμερα κάποιοι προσπαθούν να πείσουν ότι δεν γνώριζαν.»
Η σημερινή ανακοίνωση του Δήμου Ανατολικής Σάμου για το μεταναστευτικό και η απαίτηση προς την κυβέρνηση να σταματήσουν οι μεταφορές μεταναστών από άλλες περιοχές της χώρας προς τη δομή της Σάμου προκαλεί ένα εύλογο ερώτημα: ποιοι ακριβώς παριστάνουν σήμερα τους έκπληκτους;
Διότι δεν μπορούν όσοι χθες αποδέχθηκαν, στήριξαν ή ανέχθηκαν τη δημιουργία μιας από τις μεγαλύτερες μεταναστευτικές δομές της χώρας να εμφανίζονται σήμερα ως ανήξεροι για τις συνέπειες που θα ακολουθούσαν. Δεν μπορούν να καταγγέλλουν τώρα ως απαράδεκτο αυτό που πολλοί πολίτες είχαν προβλέψει και προειδοποιήσει εδώ και χρόνια.
Η κοινωνία της Σάμου είχε μιλήσει εγκαίρως. Τον Φεβρουάριο του 2019 χιλιάδες πολίτες συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Θεμιστοκλή Σοφούλη, συμμετέχοντας σε μια από τις μεγαλύτερες κινητοποιήσεις που γνώρισε το νησί για το μεταναστευτικό. Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο: καμία νέα δομή στο νησί, καμία μονιμοποίηση της μεταναστευτικής πίεσης, καμία μετατροπή της Σάμου σε μόνιμο χώρο διαχείρισης ενός εθνικού προβλήματος.
Οι φωνές αυτές δεν ήταν ούτε ακραίες ούτε περιθωριακές. Ήταν η φωνή της τοπικής κοινωνίας. Και όμως, αγνοήθηκαν.
Σήμερα ο Δήμος διαπιστώνει ότι η Σάμος σηκώνει δυσανάλογο βάρος, ότι επιβαρύνεται η τοπική οικονομία, ότι δοκιμάζεται η κοινωνική συνοχή, ότι πιέζεται ένα ήδη υποστελεχωμένο νοσοκομείο και ότι η δομή χρησιμοποιείται με τρόπο διαφορετικό από εκείνον που είχε παρουσιαστεί στους πολίτες. Όλα αυτά περιλαμβάνονται στο ίδιο το σχέδιο ψηφίσματος που κατατέθηκε στη σύσκεψη της 18ης Ιουνίου.
Αλλά ακριβώς εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση.
Αυτά που σήμερα παρουσιάζονται ως λόγοι ανησυχίας δεν εμφανίστηκαν ξαφνικά το 2026. Ήταν τα επιχειρήματα όσων αντιδρούσαν από την πρώτη στιγμή. Ήταν οι φόβοι που εκφράζονταν δημόσια στις συγκεντρώσεις, στα δημοτικά συμβούλια και στις συζητήσεις της τοπικής κοινωνίας. Ήταν οι προειδοποιήσεις ότι μια τόσο μεγάλη δομή αργά ή γρήγορα θα χρησιμοποιούνταν πέρα από τον αρχικό της σκοπό και ότι οι εκάστοτε κυβερνήσεις θα αναζητούσαν λύσεις μεταφέροντας το πρόβλημα εκεί όπου υπάρχει διαθέσιμη εγκατάσταση.
Σήμερα, λοιπόν, δεν αρκεί μια ανακοίνωση διαμαρτυρίας. Δεν αρκεί να δείχνουν όλοι το δάχτυλο προς την Αθήνα. Χρειάζεται και μια δόση αυτοκριτικής.
Γιατί η πολιτική ευθύνη δεν αφορά μόνο εκείνους που λαμβάνουν τις αποφάσεις στην κεντρική διοίκηση. Αφορά και όσους σε τοπικό επίπεδο αγνόησαν τις προειδοποιήσεις, υποβάθμισαν τις ανησυχίες των πολιτών και επέλεξαν να πιστέψουν ότι οι δεσμεύσεις των κυβερνήσεων αρκούσαν για να διασφαλίσουν το μέλλον του νησιού.
Η Σάμος δεν χρειάζεται άλλες όψιμες διαπιστώσεις. Χρειάζεται ειλικρίνεια. Και η αλήθεια είναι μία: οι πολίτες είχαν προειδοποιήσει.
Η κοινωνία είχε μιλήσει. Η πλατεία Σοφούλη είχε δώσει το μήνυμα. Όσοι δεν άκουσαν τότε, δεν μπορούν σήμερα να εμφανίζονται ως δικαιωμένοι ή αιφνιδιασμένοι από εξελίξεις που είχαν προαναγγελθεί εδώ και χρόνια. Οι ευθύνες υπάρχουν, είναι συγκεκριμένες και δεν σβήνουν με ένα ακόμη ψήφισμα διαμαρτυρίας.
Η σημερινή σύσκεψη δεν μπορεί να σβήσει τη μνήμη της κοινωνίας. Οι Σαμιώτες είχαν μιλήσει πριν από όλους. Είχαν βγει στην πλατεία, είχαν προειδοποιήσει και είχαν εκφράσει την αντίθεσή τους. Αν κάποιοι επέλεξαν να μην ακούσουν, δεν μπορούν σήμερα να εμφανίζονται ως έκπληκτοι παρατηρητές των εξελίξεων. Η κοινωνία θυμάται ποιοι προειδοποιούσαν και ποιοι τους αγνοούσαν. Οι πολιτικές ευθύνες δεν παραγράφονται επειδή αλλάζει η ατζέντα μιας σύσκεψης.
Γιάννης Νέγρης