Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί σύνεδροι,
η κοινωνική συνοχή δεν είναι αυτονόητη, ούτε η συμπερίληψη αποτελεί απλή διακήρυξη καλών προθέσεων. Πρόκειται για συνειδητή και συχνά δύσκολη πολιτική επιλογή, που καθορίζει καθημερινά με ποια πλευρά στέκεται κανείς: με τους πολλούς ή με τους λίγους, με όσους έχουν ανάγκη ή με όσους ήδη διαθέτουν.
Τα τελευταία χρόνια σημαδεύτηκαν από διαδοχικές κρίσεις – οικονομική, υγειονομική, ενεργειακή και κλιματική. Στη Λάρισα, προστέθηκε και η δοκιμασία των καταστροφικών πλημμυρών του 2023, οι οποίες ανέδειξαν με τον πιο σαφή τρόπο ότι σε περιόδους κρίσης οι ανισότητες διευρύνονται. Σε τέτοιες συνθήκες, οι γενικές πολιτικές δεν επαρκούν και απαιτούνται άμεσες, στοχευμένες τοπικές παρεμβάσεις.
Αυτός είναι ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης: όχι να παρακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά να παρεμβαίνει ουσιαστικά. Οι Δήμοι αποτελούν το πρώτο –και συχνά το τελευταίο– καταφύγιο των πολιτών, παραμένοντας ταυτόχρονα ο πιο υποχρηματοδοτημένος κρίκος του κράτους. Δεν μπορεί η Αυτοδιοίκηση να καλείται να διαχειριστεί κοινωνικές κρίσεις χωρίς επαρκείς πόρους και αρμοδιότητες, ούτε να επιδιώκονται ανθεκτικές πόλεις χωρίς επένδυση στις κοινωνικές δομές τους. Η κοινωνική συνοχή απαιτεί χρηματοδότηση, όχι απλώς διακηρύξεις.
Η κοινωνική πολιτική της Λάρισας αποτελεί διαχρονική κατάκτηση, αποτέλεσμα της συμβολής διαφορετικών δημοτικών αρχών. Πρόκειται για ένα πλέγμα δομών, υπηρεσιών και παρεμβάσεων που χτίστηκε σταδιακά, χωρίς ιδιοκτησιακές αντιλήψεις, με στόχο τη δημιουργία ενός ισχυρού δικτύου προστασίας για τους πολίτες. Ένα δίκτυο που στήριξε την πόλη σε δύσκολες στιγμές.
Η σημερινή διοίκηση δεν ξεκίνησε από το μηδέν. Αναγνωρίζει αυτή τη διαδρομή, τη σέβεται, αλλά ταυτόχρονα επιδιώκει την εξέλιξή της, καθώς οι ανάγκες αλλάζουν και οι κοινωνικές προκλήσεις γίνονται πιο σύνθετες. Στόχος είναι ένα δίκτυο πιο στοχευμένο, πιο προσβάσιμο και πιο αποτελεσματικό. Γιατί η κοινωνική πολιτική είτε εξελίσσεται είτε μένει πίσω.
Στη Λάρισα, η προσέγγιση δεν περιορίζεται στη διαχείριση της φτώχειας, αλλά επεκτείνεται στη δημιουργία ενός πλέγματος προστασίας και ένταξης. Χιλιάδες πολίτες στηρίζονται μέσω δομών όπως το Κέντρο Κοινότητας, το Κοινωνικό Παντοπωλείο, το Κοινωνικό Συσσίτιο, το Δημοτικό Πολυιατρείο, το Δημοτικό Οδοντιατρείο, το Φυσιοθεραπευτήριο, το Κοινωνικό Φαρμακείο και το πρόγραμμα «Βοήθεια στο Σπίτι».
Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές αποτελούν το ελάχιστο και όχι το μέγιστο. Η κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στην ανακούφιση, διότι έτσι συντηρείται το πρόβλημα. Απαιτείται το επόμενο βήμα: πολιτικές που οδηγούν σε ουσιαστική επανένταξη και αυτονομία. Στο πλαίσιο αυτό, υλοποιούνται δράσεις στέγασης και εργασίας για αστέγους, προσφέροντας πραγματικές προοπτικές επανεκκίνησης.
Η έννοια της συμπερίληψης, αν και συχνά χρησιμοποιείται, προϋποθέτει κόστος και συγκρούσεις. Στη Λάρισα υλοποιούνται πολιτικές στήριξης γυναικών θυμάτων βίας, ένταξης των Ρομά και υποστήριξης μεταναστών και προσφύγων μέσω στοχευμένων δομών. Πρόκειται για επιλογές που δεν είναι πάντα εύκολες ή δημοφιλείς, αλλά αποτελούν ζήτημα ευθύνης.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα παιδιά και την εκπαίδευση, καθώς εκεί διαμορφώνονται οι βάσεις μιας δίκαιης κοινωνίας. Δράσεις όπως το Κοινωνικό Φροντιστήριο και η ενισχυτική εκπαίδευση δεν αποτελούν απλές παροχές, αλλά επένδυση στη δημοκρατία και την ισότητα ευκαιριών.
Δεν υπάρχει ουδέτερη στάση στην κοινωνική πολιτική: είτε μειώνονται οι ανισότητες είτε διευρύνονται, είτε ενισχύεται η συνοχή είτε εντείνεται ο κατακερματισμός, είτε προωθείται η συμπερίληψη είτε παγιώνεται ο αποκλεισμός.
Το βασικό ερώτημα αφορά το είδος των πόλεων που επιδιώκονται: πόλεις που απλώς λειτουργούν ή πόλεις που νοιάζονται· πόλεις που αφήνουν ανθρώπους πίσω ή πόλεις που τους στηρίζουν.
Η Λάρισα έχει επιλέξει τον δρόμο της κοινωνικής συνοχής και της συμπερίληψης, αντιμετωπίζοντάς τες ως επένδυση και προϋπόθεση δημοκρατίας. Οι ανθεκτικές κοινότητες δεν οικοδομούνται με λόγια, αλλά με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές.
Σας ευχαριστώ.