Κάθε δημοσιογραφική έρευνα έχει ένα σημείο εκκίνησης. Στην περίπτωση του ΧΥΤΑ Ανατολικής Σάμου, το σημείο αυτό είναι η πρώτη διοικητική απόφαση που συνδέεται άμεσα με τις τεχνικές παρεμβάσεις οι οποίες προηγήθηκαν της λειτουργίας της κύριας σύμβασης.
Η συγκεκριμένη απόφαση αφορά εργασίες επιχωμάτωσης υφιστάμενων απορριμμάτων στον ΧΥΤΑ. Στο αιτιολογικό της αναφέρεται ότι οι εργασίες αυτές κρίνονται αναγκαίες προκειμένου να καταστεί δυνατή η έναρξη της κύριας σύμβασης λειτουργίας της εγκατάστασης.

Η διατύπωση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο δημοσιογραφικό ενδιαφέρον, όχι επειδή αποδεικνύει οτιδήποτε, αλλά επειδή προσδιορίζει τον λόγο για τον οποίο αποφασίστηκε η συγκεκριμένη τεχνική παρέμβαση.

Από το σημείο αυτό προκύπτουν εύλογα ερωτήματα που αποτελούν αντικείμενο της έρευνας:
•    Πότε διαπιστώθηκε ότι οι συγκεκριμένες εργασίες ήταν αναγκαίες; 
•    Από ποια υπηρεσία ή ποιο τεχνικό όργανο τεκμηριώθηκε η ανάγκη τους; 
•    Υπήρχε σχετική τεχνική έκθεση ή αυτοψία; 
•    Είχαν προβλεφθεί στον αρχικό σχεδιασμό της λειτουργίας του ΧΥΤΑ ή προέκυψαν μεταγενέστερα;

Η έρευνα δεν επιχειρεί να απαντήσει στα ερωτήματα αυτά χωρίς τα απαραίτητα στοιχεία. Για τον λόγο αυτό έχουν ήδη ζητηθεί από τους αρμόδιους φορείς οι σχετικές τεχνικές εκθέσεις, εισηγήσεις και διοικητικά έγγραφα που οδήγησαν στην έκδοση της απόφασης.
Η σημασία της συγκεκριμένης απόφασης δεν βρίσκεται μόνο στο περιεχόμενό της. Βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι αποτελεί την αφετηρία μιας σειράς διοικητικών πράξεων που ακολούθησαν κατά τους επόμενους μήνες και οι οποίες συνδέονται με τη λειτουργία της ίδιας εγκατάστασης.
Η εξέταση αυτής της αλληλουχίας αποτελεί το επόμενο στάδιο της δημοσιογραφικής έρευνας.

Οι αποφάσεις ως κρίκοι της ίδιας αλυσίδας
Ένα από τα πρώτα συμπεράσματα που προκύπτουν από τη μελέτη των δημόσιων εγγράφων είναι ότι καμία διοικητική απόφαση δεν μπορεί να αξιολογηθεί αποκομμένη από τις υπόλοιπες.
Κάθε απόφαση περιγράφει μια συγκεκριμένη τεχνική εργασία, έναν διαφορετικό σκοπό ή μια ιδιαίτερη ανάγκη. Όταν όμως οι αποφάσεις εξεταστούν στο σύνολό τους, δημιουργείται μια αλληλουχία ενεργειών που αφορά την ίδια εγκατάσταση και την ίδια χρονική περίοδο.

Η διαπίστωση αυτή δεν οδηγεί αυτομάτως σε κάποιο συμπέρασμα. Αναδεικνύει όμως την ανάγκη να εξεταστεί αν οι επιμέρους παρεμβάσεις εντάσσονταν σε έναν ενιαίο επιχειρησιακό σχεδιασμό ή αν προέκυπταν σταδιακά, καθώς εξελισσόταν η λειτουργία του ΧΥΤΑ.
Αυτό είναι το βασικό ερώτημα της έρευνας.
Η απάντησή του δεν βρίσκεται σε μία μόνο απόφαση. Προκύπτει από τη συνδυαστική ανάγνωση όλων των διαθέσιμων εγγράφων, των τεχνικών εισηγήσεων, των συμβάσεων και των υπηρεσιακών πράξεων που εκδόθηκαν κατά την ίδια περίοδο.

Γι' αυτόν τον λόγο η έρευνα δεν αντιμετωπίζει τις αποφάσεις ως ανεξάρτητα διοικητικά γεγονότα. Επιχειρεί να αναδείξει τη μεταξύ τους σχέση, να καταγράψει τη χρονική τους αλληλουχία και να εξετάσει εάν η εξέλιξη των γεγονότων αντανακλά έναν προϋπάρχοντα σχεδιασμό ή την αντιμετώπιση αναγκών που εμφανίζονταν στην πορεία.
Στο πλαίσιο αυτό, έχουν ήδη ζητηθεί από τους αρμόδιους φορείς οι τεχνικές εκθέσεις, οι εισηγήσεις και τα λοιπά διοικητικά στοιχεία που μπορούν να φωτίσουν τον τρόπο με τον οποίο λήφθηκαν οι σχετικές αποφάσεις.

Η δημοσιογραφική έρευνα δεν αποσκοπεί στην εξαγωγή συμπερασμάτων πριν ολοκληρωθεί η συλλογή των στοιχείων. Στόχος της είναι να παρουσιάσει με ακρίβεια το σύνολο των δεδομένων και να επιτρέψει στον αναγνώστη να παρακολουθήσει, βήμα προς βήμα, την εξέλιξη της υπόθεσης.
Γιάννης Νέγρης