.
.
Το επιτελικό κράτος που οικοδομήθηκε τα τελευταία χρόνια δεν σχεδιάστηκε για να ενισχύσει τον πολίτη. Σχεδιάστηκε για να λειτουργεί γρήγορα, αποτελεσματικά και χωρίς κοινωνικές αντιστάσεις υπέρ ισχυρών οικονομικών κέντρων. Η κυβέρνηση δεν λειτουργεί πλέον ως ρυθμιστής ανάμεσα στην αγορά και την κοινωνία. Λειτουργεί όλο και περισσότερο ως πολιτικός εκπρόσωπος της αγοράς μέσα στο ίδιο το κράτος.
Υπάρχουν κυβερνήσεις που υπηρετούν κοινωνικές ανάγκες. Υπάρχουν κυβερνήσεις που εκφράζουν πολιτικές και ιδεολογικές επιλογές. Και υπάρχουν και κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν το κράτος ως εργαλείο διευκόλυνσης συγκεκριμένων οικονομικών συμφερόντων.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Όχι ως συγκυριακή παρέκκλιση, όχι ως αποτέλεσμα «λαθών», αλλά ως συνειδητή πολιτική στρατηγική. Μια στρατηγική που διαπερνά οριζόντια κάθε κρίσιμο τομέα της οικονομίας και της κοινωνίας: από την ενέργεια και την υγεία μέχρι την παιδεία, τις υποδομές, το εμπόριο, τις τράπεζες και τη διαχείριση δημόσιου πλούτου.
Το επιτελικό κράτος που οικοδομήθηκε τα τελευταία χρόνια δεν σχεδιάστηκε για να ενισχύσει τον πολίτη. Σχεδιάστηκε για να λειτουργεί γρήγορα, αποτελεσματικά και χωρίς κοινωνικές αντιστάσεις υπέρ ισχυρών οικονομικών κέντρων. Η κυβέρνηση δεν λειτουργεί πλέον ως ρυθμιστής ανάμεσα στην αγορά και την κοινωνία. Λειτουργεί όλο και περισσότερο ως πολιτικός εκπρόσωπος της αγοράς μέσα στο ίδιο το κράτος.
Στην ενέργεια, η πραγματικότητα μίλησε από μόνη της. Την ώρα που τα νοικοκυριά βυθίζονταν στην ενεργειακή φτώχεια και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις ασφυκτιούσαν από το κόστος ηλεκτρικού ρεύματος, οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι κατέγραφαν εκρηκτική κερδοφορία. Το κράτος δεν λειτούργησε ως ασπίδα προστασίας της κοινωνίας απέναντι στην αισχροκέρδεια. Αντίθετα, λειτούργησε ως μηχανισμός απορρόφησης κοινωνικών κραδασμών ώστε να διατηρηθεί ανέπαφο το μοντέλο υπερκερδών.
Στην υγεία, η πανδημία αποκάλυψε με τον πιο ωμό τρόπο τη φιλοσοφία αυτής της διακυβέρνησης. Ένα δημόσιο σύστημα υγείας εξαντλημένο, υποστελεχωμένο και διαρκώς πιεσμένο, την ώρα που ο ιδιωτικός τομέας υγείας ενισχυόταν διαρκώς και αποκτούσε ακόμη μεγαλύτερη επιρροή. Η λογική είναι απλή: όσο πιο αδύναμο γίνεται το δημόσιο σύστημα, τόσο μεγαλύτερος χώρος ανοίγει για την αγορά.
Το ίδιο ακριβώς μοντέλο εφαρμόζεται και στην παιδεία. Η συστηματική απαξίωση του δημόσιου πανεπιστημίου λειτουργεί ως πολιτική προετοιμασία για την εμπορευματοποίηση της γνώσης. Δεν είναι τυχαία επιλογή. Είναι στρατηγική μετάβασης. Η εκπαίδευση μετατρέπεται σταδιακά από κοινωνικό δικαίωμα σε προϊόν με δίδακτρα, χορηγούς και επενδυτικά funds.
Ακόμη και στο εμπόριο και στην αγορά τροφίμων, το κράτος εμφανίζεται ανίκανο ή απρόθυμο να συγκρουστεί με τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Η ακρίβεια βαφτίζεται «εισαγόμενο φαινόμενο», ενώ η κοινωνία βλέπει καθημερινά την αγοραστική της δύναμη να καταρρέει. Οι πολίτες πιέζονται, οι μικρομεσαίοι συρρικνώνονται και οι μεγάλοι παίκτες ισχυροποιούνται ακόμη περισσότερο.
Κάπου εδώ αποκαλύπτεται και ο πραγματικός χαρακτήρας του λεγόμενου «επιτελικού κράτους». Δεν πρόκειται για ένα ουδέτερο μοντέλο καλύτερης διοίκησης. Πρόκειται για ένα υπερσυγκεντρωτικό σύστημα εξουσίας, όπου κρίσιμες αποφάσεις μεταφέρονται όλο και πιο κοντά στο πρωθυπουργικό περιβάλλον, μακριά από κοινωνικό έλεγχο, θεσμικές ισορροπίες και δημοκρατικές δικλείδες.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν κρύβει αυτή τη στρατηγική. Αντίθετα, τη θεωρεί πολιτικό πλεονέκτημα. Η στενή σχέση με ισχυρά επιχειρηματικά συμφέροντα παρουσιάζεται ως «επενδυτική αξιοπιστία». Η παράδοση κρίσιμων τομέων της κοινωνίας στην αγορά βαφτίζεται «μεταρρύθμιση». Η αποδυνάμωση του δημόσιου χώρου εμφανίζεται ως «εκσυγχρονισμός».
Όμως πίσω από τις επικοινωνιακές λέξεις υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα: μια χώρα όπου το κράτος αποσύρεται από την προστασία της κοινωνίας και αναλαμβάνει ολοένα περισσότερο τον ρόλο του πολιτικού μεσάζοντα ιδιωτικών συμφερόντων.
Και αυτό ίσως είναι το πιο βαθύ πολιτικό αποτύπωμα της εποχής Μητσοτάκη.
Όχι απλώς η διακυβέρνηση υπέρ των ισχυρών.Αλλά η πλήρης ταύτιση της κρατικής λειτουργίας με τις ανάγκες και τις επιδιώξεις τους.
Γράφει ο Παρατηρητικός
ΠΗΓΗ https://www.serresparatiritis.gr/