Ο Μιχάλης Αγγελόπουλος, Πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΙΤΑ) και πρώην Δήμαρχος Σάμου, καταθέτει προς τον Δήμο Δυτικής Σάμου την παρούσα πρόταση για τη διοργάνωση του «Δρόμου Μνήμης και Ειρήνης στην Καστανιά Σάμου».

Η πρωτοβουλία αυτή, με αφετηρία την ιστορική μνήμη και την αναγνώριση της Καστανιάς ως Μαρτυρικού Χωριού, φιλοδοξεί να αναδείξει την ιστορική σημασία του τόπου και να μετατρέψει τη μνήμη σε μια σύγχρονη, συμμετοχική δράση με επίκεντρο τον αθλητισμό, τον πολιτισμό, την τοπική κοινωνία και την ειρήνη.

Ο «Δρόμος Μνήμης και Ειρήνης» δεν προτείνεται απλώς ως ένας αθλητικός αγώνας, αλλά ως ένας συμβολικός θεσμός μνήμης και συμφιλίωσης, με δυνατότητα να αποκτήσει πανελλήνια και διεθνή εμβέλεια, συνδέοντας την Καστανιά και τη Σάμο με άλλους μαρτυρικούς τόπους της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Τρέχουμε για να θυμόμαστε, θυμόμαστε για να υπερασπιζόμαστε την ειρήνη.

Πρόταση Δράσης: «Δρόμος Μνήμης και Ειρήνης στην
Καστανιά Σάμου»
Προς: Δήμο Δυτικής Σάμου
Από: Μιχάλη Αγγελόπουλο, Πρόεδρο Επιστημονικού Συμβουλίου Ινστιτούτου Τοπικής
Αυτοδιοίκησης (ΙΤΑ)
Ημερομηνία: 27 Αυγούστου 2026
1. Εισαγωγή
Σε συνέχεια της αναγνώρισης της Καστανιάς Σάμου ως «Μαρτυρικού Χωριού» και με
βαθιά επίγνωση της ιστορικής της σημασίας, προτείνεται διοργάνωση ενός αγώνα
δρόμου μνήμης και ειρήνης. Η δράση αυτή στοχεύει στην ανάδειξη της ιστορικής
αλήθειας, την απόδοση τιμής στα θύματα των θηριωδιών του Β' Παγκοσμίου Πολέμου,
την ενίσχυση της τοπικής κοινότητας και την προώθηση των αξιών της ειρήνης και της
συμφιλίωσης.
Η Καστανιά Σάμου αποτελεί ένα ζωντανό μνημείο αντίστασης και θυσίας. Το πρωί της
29ης Αυγούστου 1943, το ιταλικό πυροβολικό βομβάρδισε σφοδρά τα υψώματα
«Φτεργιά» και «Μελεγάκη» του όρους Κερκετέα, όπου ήταν οχυρωμένες οι αντάρτικες
ομάδες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Στη συνέχεια οι ιταλικές δυνάμεις κατοχής περικύκλωσαν το
χωριό και, στις 30 Αυγούστου 1943, προχώρησαν στην εν ψυχρώ ομαδική εκτέλεση 27
κατοίκων της Καστανιάς, στο πλαίσιο αντιποίνων για τη συμμετοχή των Σαμιωτών στην
Εθνική Αντίσταση — θύματα που εντάσσονται στους συνολικά 44 εκτελεσθέντες στην
ευρύτερη περιοχή κατά τις ημέρες 29 Αυγούστου έως 1 Σεπτεμβρίου 1943. Η
πρωτοβουλία αυτή έρχεται να ενισχύσει τις τοπικές εκδηλώσεις μνήμης και να
προσδώσει διεθνή διάσταση στο μήνυμα της Καστανιάς.
2. Στόχοι της Δράσης
Η προτεινόμενη δράση έχει τους ακόλουθους βασικούς στόχους:
• Διατήρηση και Ανάδειξη της Ιστορικής Μνήμης: Να τιμήσει τη μνήμη των 44
εκτελεσθέντων κατοίκων της Καστανιάς και των γύρω χωριών και να διατηρήσει
ζωντανή την ιστορική αλήθεια για τις νεότερες γενιές.
• Ενίσχυση της Τοπικής Κοινότητας: Να προωθήσει την ενεργό συμμετοχή των
δημοτών της Καστανιάς και των γύρω περιοχών, ενισχύοντας το αίσθημα της
συλλογικότητας και της ταυτότητας.
• Προώθηση του Αθλητισμού και του Υγιεινού Τρόπου Ζωής: Να ενθαρρύνει τη
συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες, τόσο των κατοίκων της περιοχής όσο
και επισκεπτών.
• Τουριστική Ανάπτυξη: Να συμβάλει στην προβολή του Δήμου Δυτικής Σάμου και
της Καστανιάς ως προορισμού ιστορικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος,
προσελκύοντας επισκέπτες.
• Συνεργασία και Συνέργειες: Να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ Δήμων με
μαρτυρικά χωριά και μεταξύ φορέων και Ινστιτούτων, όπως το ΙΤΑ.
• Προώθηση της Ειρήνης και της Συμφιλίωσης: Να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα
κατά του πολέμου και της βίας, προωθώντας τη συμφιλίωση μεταξύ των λαών,
ιδίως με αναφορά στην ιταλική εμπλοκή στα γεγονότα.
3. Περιγραφή της Προτεινόμενης Δράσης: «Δρόμος Μνήμης και
Ειρήνης»
Προτείνεται η διοργάνωση ενός αγώνα δρόμου με την ονομασία «Δρόμος Μνήμης και
Ειρήνης στην Καστανιά Σάμου», ο οποίος θα περιλαμβάνει δύο διαδρομές για
διαφορετικές κατηγορίες συμμετεχόντων.
3.1. Διαδρομή Α: «Δρόμος Μνήμης Μαρτυρικών Σημείων» (περίπου 10
χλμ)
• Συμμετέχοντες: Κυρίως δημότες, αθλητές και δρομείς με εμπειρία.
• Προτεινόμενη Διαδρομή: Η διαδρομή θα συνδέει την Καστανιά με γειτονικούς
οικισμούς ή θα είναι μια κυκλική διαδρομή που θα περιλαμβάνει τα ιστορικά
υψώματα «Φτεργιά» και «Μελεγάκη», καθώς και το μνημείο των εκτελεσθέντων.
Θα περνά από σημεία που συνδέονται με τα γεγονότα του Αυγούστου του 1943.
• Χαρακτηριστικά: Θα είναι μια διαδρομή μεσαίας δυσκολίας, κατάλληλη για
δρομείς που αναζητούν μια πρόκληση και θέλουν να τιμήσουν την ιστορία του
τόπου.
3.2. Διαδρομή Β: «Δρόμος Μνήμης για Όλους» (περίπου 5 χλμ)
• Συμμετέχοντες: Όλοι οι ενδιαφερόμενοι, ανεξαρτήτως ηλικίας και φυσικής
κατάστασης (οικογένειες, μαθητές, περιπατητές, αρχάριοι δρομείς).
• Προτεινόμενη Διαδρομή: Μια πιο εύκολη και προσβάσιμη διαδρομή εντός του
οικισμού της Καστανιάς και των άμεσων πέριξ σημείων μνήμης, με σημείο
εκκίνησης και τερματισμού το κέντρο του χωριού ή το μνημείο των
εκτελεσθέντων.
• Χαρακτηριστικά: Θα είναι μια λαϊκή διαδρομή, με έμφαση στη συμμετοχή και τον
συμβολισμό, προσφέροντας την ευκαιρία σε όλους να συμμετάσχουν ενεργά στην
εκδήλωση μνήμης.
4. Οργάνωση και Υποστήριξη
Για την επιτυχή διοργάνωση του αγώνα, προτείνεται ένα μοντέλο συνεργασίας που θα
περιλαμβάνει:
• Παράλληλες Εκδηλώσεις: Πριν ή μετά τον αγώνα, μπορούν να διοργανωθούν
ομιλίες, εκθέσεις φωτογραφίας, προβολές ντοκιμαντέρ ή επισκέψεις σε ιστορικά
μνημεία, ενισχύοντας τον εκπαιδευτικό και τιμητικό χαρακτήρα της δράσης.
• Επικοινωνία και Προβολή: Συστηματική προβολή της δράσης σε τοπικά και
εθνικά μέσα ενημέρωσης, καθώς και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με έμφαση
στον ιστορικό και συμβολικό της χαρακτήρα.
• Διεθνής Συνεργασία: Προτείνεται η επέκταση της δράσης μέσω προσκλήσεων
συμμετοχής σε εκπροσώπους και δημότες από άλλα ελληνικά και ευρωπαϊκά
μαρτυρικά χωριά. Ιδιαίτερη έμφαση μπορεί να δοθεί σε ιταλικά μαρτυρικά χωριά
(π.χ. Marzabotto), ως κίνηση συμφιλίωσης και κοινής καταδίκης των θηριωδιών
του πολέμου. Αυτή η συνεργασία θα μπορούσε να περιλαμβάνει ανταλλαγές
επισκέψεων, κοινές εκδηλώσεις μνήμης και την ενίσχυση ενός ευρύτερου
δικτύου ειρήνης και συμφιλίωσης.
4.1. Κύρια Μαρτυρικά Χωριά στην Ευρώπη
• Oradour-sur-Glane (Γαλλία): Το πιο γνωστό μαρτυρικό χωριό της Γαλλίας, όπου
το 1944 σφαγιάστηκαν 642 κάτοικοι από τα SS. Το χωριό διατηρείται ως ερείπιο-
μνημείο.
• Lidice (Τσεχία): Καταστράφηκε ολοσχερώς το 1942 ως αντίποινα για τη
δολοφονία του Reinhard Heydrich.
• Marzabotto (Ιταλία): Σκηνικό της μεγαλύτερης σφαγής αμάχων στην Ιταλία κατά
τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (Monte Sole).
• Putten (Ολλανδία): Μεγάλο μέρος του ανδρικού πληθυσμού εκτοπίστηκε σε
στρατόπεδα συγκέντρωσης ως αντίποινα.
• Kragujevac (Σερβία): Μαζική εκτέλεση χιλιάδων αμάχων, συμπεριλαμβανομένων
μαθητών.
5. Αναπτυξιακή Διάσταση
Η διοργάνωση του «Δρόμου Μνήμης και Ειρήνης» στην Καστανιά Σάμου προσφέρει
σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές για την περιοχή και ευρύτερα:
• Ενίσχυση του Ιστορικού Τουρισμού: Η δράση θα λειτουργήσει ως πόλος έλξης
για επισκέπτες που ενδιαφέρονται για την ιστορία και τον πολιτισμό,
συμβάλλοντας στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου και την τόνωση της
τοπικής οικονομίας.
• Διεθνής Προβολή της Καστανιάς και της Σάμου: Μέσω της διεθνούς
συνεργασίας, η Καστανιά και ο Δήμος Δυτικής Σάμου θα αποκτήσουν αυξημένη
προβολή σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενισχύοντας την εικόνα τους ως κέντρο μνήμης
και ειρήνης.
• Δημιουργία Ετήσιου Event Υψηλής Επισκεψιμότητας: Ο αγώνας έχει τη
δυναμική να καθιερωθεί ως ένα ετήσιο αθλητικό και πολιτιστικό γεγονός,
προσελκύοντας συμμετέχοντες και θεατές.
• Σύνδεση Μνήμης, Αθλητισμού και Εκπαίδευσης: Η δράση συνδυάζει αρμονικά
την αθλητική δραστηριότητα με την ιστορική μνήμη και την εκπαίδευση,
προσφέροντας μια ολιστική εμπειρία στους συμμετέχοντες και προάγοντας τις
αξίες της ειρήνης και της συμφιλίωσης.
6. Ταυτότητα / Branding
Για την αποτελεσματική επικοινωνία και προβολή της δράσης, προτείνονται τα ακόλουθα
στοιχεία ταυτότητας:
• Ονομασία Δράσης:
◦ «Δρόμος Μνήμης και Ειρήνης στην Καστανιά Σάμου» (επίσημη ονομασία,
για την εγχώρια επικοινωνία)
◦ «Run for Memory – Kastania Samos» (απόδοση για διεθνή προβολή)
• Μήνυμα (Slogan):
◦ «Τρέχουμε για να θυμόμαστε στην Καστανιά»
7. Συμπέρασμα
Η προτεινόμενη δράση «Δρόμος Μνήμης και Ειρήνης στην Καστανιά Σάμου» αποτελεί μια
ολοκληρωμένη πρόταση που συνδυάζει τον αθλητισμό με την ιστορική μνήμη και την
ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας. Το ΙΤΑ, ως φορέας που προάγει την Τοπική
Αυτοδιοίκηση, είναι πρόθυμο να συμβάλει ενεργά στην υλοποίηση αυτής της
πρωτοβουλίας, προσφέροντας την τεχνογνωσία και την υποστήριξή του για την επιτυχία
της διοργάνωσης.
Η περαιτέρω επεξεργασία της πρότασης και η συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς θα
καθορίσουν τις προϋποθέσεις και τις δυνατότητες υλοποίησής της.
Με εκτίμηση,
Μιχάλης Αγγελόπουλος
Πρόεδρος Επιστημονικού Συμβουλίου Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΙΤΑ)
πρ. Δήμαρχος Σάμου