Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά δημογραφική αλλαγή, καθώς οι γεννήσεις μειώνονται, ο πληθυσμός γερνά και οι νεότερες γενιές συρρικνώνονται. Σύμφωνα με τις προβολές που παρουσίασε ο καθηγητής Βύρων Κοτζαμάνης, η χώρα θα μπορούσε να χάσει έως και 2,45 εκατομμύρια κατοίκους μέχρι το 2060, εφόσον το μεταναστευτικό ισοζύγιο παραμείνει μηδενικό.
Στο πλαίσιο του 2ου Financial Planning Forum, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών περιέγραψε τις βασικές τάσεις που αναμένεται να επηρεάσουν την ελληνική κοινωνία τις επόμενες δεκαετίες.
Λιγότεροι εργαζόμενοι, περισσότεροι ηλικιωμένοι
Οι προβολές δείχνουν ότι ο πληθυσμός ηλικίας 65 ετών και άνω ενδέχεται να αυξηθεί κατά περίπου 750.000 άτομα, φτάνοντας το 30% έως 38% του συνολικού πληθυσμού, ανάλογα με το σενάριο. Αντίθετα, ο ενεργός πληθυσμός αναμένεται να περιοριστεί σημαντικά.
Η υποχώρηση των γεννήσεων και η αύξηση της ηλικίας απόκτησης του πρώτου παιδιού μεταβάλλουν σταδιακά την πληθυσμιακή πυραμίδα. Παράλληλα, η αύξηση του προσδόκιμου ζωής ενισχύει τη συμμετοχή των ηλικιωμένων στον συνολικό πληθυσμό.
Την περίοδο 2011-2026, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η Ελλάδα έχασε περίπου 700.000 κατοίκους, καθώς οι μεταναστευτικές έξοδοι συνέβαλαν στη μείωση του πληθυσμού.
Πίεση σε συντάξεις, υγεία και κοινωνική πρόνοια
Η δημογραφική γήρανση δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για τα ασφαλιστικά ταμεία και το σύστημα υγείας. Με λιγότερους εργαζομένους να καταβάλλουν εισφορές και περισσότερους συνταξιούχους να χρειάζονται εισόδημα και περίθαλψη, η χρηματοδότηση των κοινωνικών συστημάτων γίνεται πιο απαιτητική.
Την ίδια στιγμή, η αλλαγή του οικογενειακού μοντέλου και η αύξηση των ανθρώπων χωρίς παιδιά ενδέχεται να περιορίσουν τη διαθέσιμη οικογενειακή υποστήριξη στην τρίτη ηλικία.
Η πρόκληση για την Ελλάδα δεν περιορίζεται, επομένως, στον αριθμό των κατοίκων. Αφορά επίσης την εργασία, την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα ζωής. Όπως επισημαίνει ο Βύρων Κοτζαμάνης, η έγκαιρη προετοιμασία με κατάλληλες πολιτικές είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση των συνεπειών της δημογραφικής μετάβασης.