Ένα «δωρεάν» υλικό αξίας που πρέπει να αποτιμηθεί, ένας ανάδοχος που το απομακρύνει και ένα κρίσιμο ερώτημα για το εργολαβικό αντάλλαγμα

Ένα ιδιαίτερα σοβαρό ερώτημα για τη διαχείριση δημόσιου υλικού στη Σάμο προκύπτει από τα έγγραφα της Κτηματικής Υπηρεσίας και της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.

Δεν μιλάμε για λίγα φορτηγά χώμα.

Μιλάμε για 37.000 κυβικά μέτρα λίθινου υλικού από τέσσερα ρέματα της Σάμου, τα οποία προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή του έργου «Εθνική Οδός Σάμος – Καρλόβασι, τμήμα Αγίου Κωνσταντίνου – Πεταλίδες & Γέφυρα ρέματος στη θέση Πλατανάκια – Βελτίωση τμήματος οδού πρόσβασης».

Και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι.

Η Περιφέρεια μιλά για δωρεάν παραχώρηση – η ανάδοχος εταιρεία παίρνει το υλικό

Η Περιφέρεια επικαλείται το άρθρο 68 του Ν. 4839/2021 και αναφέρει ότι επιτρέπεται η απευθείας δωρεάν παραχώρηση φερτών υλικών στις Περιφέρειες και τους Δήμους για την κατασκευή δημοσίων έργων στις προβλεπόμενες περιοχές έκτακτης ανάγκης.

Μέχρι εδώ, η διαδικασία φαίνεται ξεκάθαρη.

Όμως το ίδιο έγγραφο της Περιφέρειας αναφέρει στη συνέχεια ότι η Υπηρεσία επιτρέπει την άρση των πλεοναζόντων φερτών υλικών από την ανάδοχο εταιρεία.

Και κάπου εδώ το «δωρεάν» αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Δωρεάν για ποιον;

Για την Περιφέρεια;

Για το δημόσιο έργο;

Ή τελικά και για την ανάδοχο εταιρεία, η οποία αποκτά πρόσβαση σε μια τεράστια ποσότητα φυσικού υλικού χωρίς να προκύπτει από τα συγκεκριμένα έγγραφα ότι καταβάλλει τίμημα γι’ αυτό;

Δεν υποστηρίζουμε ότι η ανάδοχος εταιρεία αποκτά το υλικό για εμπορική εκμετάλλευση. Τα έγγραφα που έχουμε δεν το λένε. Το αντίθετο: αναφέρουν ότι το υλικό προορίζεται για την κατασκευή του συγκεκριμένου έργου.

Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, απαιτείται να δοθούν σαφείς οικονομικές απαντήσεις.

Πόσο αξίζουν 37.000 κυβικά μέτρα;

Αυτό είναι το πρώτο ερώτημα που δεν μπορεί να μείνει αναπάντητο.

Η ποσότητα είναι συγκεκριμένη:

37.000 κ.μ.

Η πηγή είναι συγκεκριμένη:

τέσσερα ρέματα της Σάμου.

Ο σκοπός είναι συγκεκριμένος:

η κατασκευή συγκεκριμένου δημόσιου έργου.

Η ανάδοχος που θα απομακρύνει το υλικό είναι επίσης συγκεκριμένη.

Άρα πρέπει να υπάρχει και μία απολύτως συγκεκριμένη απάντηση:

Ποια είναι η οικονομική αξία αυτών των 37.000 κυβικών μέτρων;

Και ακόμη πιο σημαντικό:

Εάν το υλικό δεν ήταν διαθέσιμο δωρεάν από τα ρέματα, πόσο θα κόστιζε στο έργο η αγορά αντίστοιχης ποσότητας;

Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.

Είναι οικονομικό στοιχείο του δημόσιου έργου.

Και το μεγάλο ερώτημα: έχει υπολογιστεί στο εργολαβικό αντάλλαγμα;

Εδώ βρίσκεται η καρδιά της υπόθεσης.

Εάν ο ανάδοχος χρειάζεται συγκεκριμένα υλικά για να κατασκευάσει το έργο και αυτά τα υλικά του παρέχονται χωρίς τίμημα από δημόσια πηγή, τότε είναι εύλογο να ζητηθεί να γνωρίζουμε πώς αποτυπώνεται αυτή η παροχή στη σύμβαση.

Έχει υπολογιστεί η αξία του υλικού στον προϋπολογισμό;

Έχει αφαιρεθεί από κάποια συμβατική δαπάνη;

Έχει προβλεφθεί διαφορετική τιμή για την εργασία επειδή η πρώτη ύλη παρέχεται δωρεάν;

Ή το εργολαβικό αντάλλαγμα παραμένει ακριβώς το ίδιο, ενώ παράλληλα ο ανάδοχος έχει στη διάθεσή του δωρεάν υλικό για την κατασκευή;

Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να απαντηθεί με αριθμούς και όχι με γενικές αναφορές στις εγκρίσεις.

Ποιος πληρώνει για να πάρει το «δωρεάν» υλικό;

Υπάρχει και μία δεύτερη οικονομική διάσταση.

Το υλικό μπορεί να παρέχεται δωρεάν, όμως η απόληψή του δεν γίνεται χωρίς κόστος.

Υπάρχουν μηχανήματα.

Υπάρχουν φορτηγά.

Υπάρχει φόρτωση.

Υπάρχει μεταφορά.

Ενδεχομένως υπάρχει επεξεργασία και διαμόρφωση.

Ποιος πληρώνει όλα αυτά;

Η απάντηση έχει σημασία, γιατί άλλο είναι το υλικό να παρέχεται δωρεάν αλλά ο ανάδοχος να επιβαρύνεται με όλες τις σχετικές δαπάνες και άλλο να αμείβεται επιπλέον από το Δημόσιο για την απόληψη και μεταφορά ενός υλικού που του παρέχεται χωρίς τίμημα.

Και τι γίνεται αν περισσέψουν;

Υπάρχει ένα ακόμη ερώτημα που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στη συζήτηση.

Η Κτηματική Υπηρεσία αναφέρεται σε συγκεκριμένες ποσότητες από τέσσερις χειμάρρους και η Περιφέρεια αναφέρει ότι το υλικό προορίζεται για το συγκεκριμένο έργο.

Ποιος μετράει τελικά πόσα κυβικά μέτρα απομακρύνονται;

Και αν δεν χρησιμοποιηθούν όλα στο έργο:

πού πηγαίνουν;

Η απάντηση σε αυτό είναι κρίσιμη για τη διασφάλιση ότι η δωρεάν παραχώρηση χρησιμοποιείται ακριβώς για τον σκοπό για τον οποίο εγκρίθηκε.

Δεν αρκεί το «έχουμε όλες τις εγκρίσεις»

Η Περιφέρεια αναφέρει ότι έχουν ληφθεί οι απαιτούμενες εγκρίσεις και αδειοδοτήσεις και ότι η Διευθύνουσα Υπηρεσία πραγματοποιεί ελέγχους.

Αυτό όμως απαντά στο αν επιτρέπεται η διαδικασία.

Δεν απαντά στο πόσο κοστίζει.

Και κυρίως δεν απαντά στο ερώτημα:

Η δωρεάν διάθεση των 37.000 κυβικών μέτρων μειώνει το κόστος του δημόσιου έργου ή αποτελεί οικονομικό όφελος που δεν έχει αποτυπωθεί στη σύμβαση;

Αυτό είναι το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί.

Όχι με μία ακόμη αναφορά στον νόμο.

Όχι με μία ακόμη αναφορά στις περιβαλλοντικές εγκρίσεις.

Με τη διακήρυξη, το τιμολόγιο της μελέτης, την προσφορά του αναδόχου και τη σύμβαση.

Γιατί όταν μιλάμε για 37.000 κυβικά μέτρα δημόσιου υλικού, η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει την αξία του και τον τρόπο με τον οποίο αυτή ενσωματώνεται —ή δεν ενσωματώνεται— στο κόστος μιας δημόσιας εργολαβίας.

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι απλό:

Το υλικό είναι δωρεάν. Αλλά δωρεάν για ποιον;

Και κυρίως:

Ποιος τελικά ωφελείται οικονομικά από αυτή τη δωρεάν διάθεση;

Αυτή την απάντηση περιμένουμε από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου και τις Τεχνικές Υπηρεσίες Σάμου