Ποιος έλεγξε την αφαίρεση του υλικού από τα τέσσερα υδατορέματα, πώς υπολογίστηκαν οι ποσότητες και πώς συνδέθηκαν με το έργο της Εθνικής Οδού Σάμου – Καρλοβασίου

Στο επίκεντρο της υπόθεσης των 37.000 κυβικών μέτρων υλικού που αφαιρέθηκαν από τέσσερα υδατορέματα της Σάμου και μεταφέρθηκαν για να χρησιμοποιηθούν στο έργο της Εθνικής Οδού Σάμου – Καρλοβασίου βρίσκεται πλέον και ο ρόλος της Επιτροπής Αφανών Εργασιών του έργου.

Το ζήτημα δεν αφορά έναν απλό καθαρισμό ρεμάτων. Το βασικό ερώτημα είναι διαφορετικό: με ποια διαδικασία ελέγχθηκε, καταμετρήθηκε και επιμετρήθηκε το υλικό που αφαιρέθηκε από τις συγκεκριμένες θέσεις και με ποιον τρόπο η ποσότητα αυτή συνδέθηκε με το δημόσιο έργο στο οποίο μεταφέρθηκε και χρησιμοποιήθηκε.

Οι ποσότητες που έχουν τεθεί υπόψη της υπόθεσης ανέρχονται συνολικά σε 37.000 κ.μ. και κατανέμονται ως εξής:

Κερκήτειο Καρλοβασίου: 15.000 κ.μ.
Πεταλίδες Σάμου: 2.000 κ.μ.
Πλατανάκια Αγίου Κωνσταντίνου: 5.000 κ.μ.
Φουρνιώτη Καρλοβασίου: 15.000 κ.μ.

Το κρίσιμο πλέον είναι να αποσαφηνιστεί η διαδρομή αυτών των ποσοτήτων: από ποιο ακριβώς σημείο αφαιρέθηκαν, πόσο υλικό αφαιρέθηκε πραγματικά, με ποια μέθοδο υπολογίστηκε και πώς η ποσότητα αυτή αποτυπώθηκε στα στοιχεία του έργου.

Ποιος ήταν ο ρόλος της Επιτροπής;

Η Επιτροπή Αφανών Εργασιών δεν αποτελεί απλώς ένα τυπικό όργανο που εμφανίζεται στη διαδικασία ενός έργου. Στην προκειμένη περίπτωση, η αρμοδιότητά της είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που ζητείται να αποσαφηνιστούν.

Ειδικότερα, ζητείται να γνωστοποιηθεί εάν η Επιτροπή έχει συγκροτηθεί ειδικά για το συγκεκριμένο έργο, ποια είναι η απόφαση συγκρότησής της, ποια μέλη την αποτελούν και εάν έχει ήδη επιληφθεί των εργασιών που συνδέονται με τις τέσσερις θέσεις και τις συγκεκριμένες ποσότητες υλικού.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν οι εργασίες που συνδέονται με την αφαίρεση του υλικού χαρακτηρίστηκαν ως αφανείς εργασίες και, εφόσον συνέβη αυτό, εάν ελέγχθηκαν από την Επιτροπή ή τους αρμόδιους επιβλέποντες πριν καταστούν μη ελέγξιμες.

Παράλληλα, ζητείται να διευκρινιστεί εάν υπήρξε γνωστοποίηση των αφανών εργασιών από τον ανάδοχο και εάν συντάχθηκε έκθεση ελέγχου ή πρωτόκολλο παραλαβής.

Το μεγάλο ερώτημα: Πώς βγήκαν τα 37.000 κυβικά;

Η ύπαρξη συγκεκριμένων αριθμών —15.000, 2.000, 5.000 και 15.000 κυβικά μέτρα— δημιουργεί ένα απολύτως συγκεκριμένο τεχνικό ερώτημα:

Πώς υπολογίστηκαν;

Στο αίτημα προς την Επιτροπή ζητείται να γνωστοποιηθεί εάν οι ποσότητες προέκυψαν από τοπογραφική αποτύπωση, διατομές, μηκοτομές, υψομετρικές μετρήσεις, υπολογισμό όγκων ή επιτόπια επιμέτρηση. Παράλληλα ζητούνται οι σχετικοί υπολογισμοί και τα τεχνικά στοιχεία που αποτέλεσαν τη βάση για τον προσδιορισμό των ποσοτήτων.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή δεν μιλάμε απλώς για μια θεωρητική ποσότητα. Πρόκειται για υλικό που αφαιρέθηκε από συγκεκριμένες φυσικές θέσεις, μεταφέρθηκε και χρησιμοποιήθηκε σε συγκεκριμένο δημόσιο έργο.

Επομένως, η ποσότητα που αναφέρεται για κάθε θέση πρέπει να μπορεί να συνδεθεί με πραγματικά τεχνικά δεδομένα.

Η αποτύπωση «πριν» και «μετά»

Ένα από τα πιο ουσιαστικά σημεία του ελέγχου είναι εάν υπάρχει καταγραφή της κατάστασης των τεσσάρων θέσεων πριν από την αφαίρεση του υλικού και αντίστοιχη αποτύπωση μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.

Εφόσον υπάρχουν τέτοια στοιχεία, τίθεται το ερώτημα εάν από τη σύγκρισή τους μπορεί να προκύψει η πραγματικά αφαιρεθείσα ποσότητα.

Παράλληλα, ζητείται να αποσαφηνιστεί εάν υπάρχει αντιστοίχιση μεταξύ των ποσοτήτων που αναφέρονται από την Κτηματική Υπηρεσία και εκείνων που τελικά επιμετρήθηκαν στο έργο, καθώς και εάν υπάρχουν πρωτόκολλα επιμέτρησης, εκθέσεις ή άλλα έγγραφα που πιστοποιούν τις τελικές ποσότητες.

Από το υδατόρεμα στο δημόσιο έργο

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο σημαντικό σημείο της υπόθεσης.

Δεν αρκεί να υπάρχει ένας αριθμός που αναφέρεται ως διαθέσιμη ή αφαιρεθείσα ποσότητα. Πρέπει να μπορεί να παρακολουθηθεί η διαδρομή του υλικού:

συγκεκριμένο υδατόρεμα → συγκεκριμένη ποσότητα → αφαίρεση → μεταφορά → χρήση στο έργο → επιμέτρηση → πιστοποίηση.

Το αίτημα προς την Επιτροπή ζητά ακριβώς να διαπιστωθεί εάν υπάρχει αυτή η πλήρης τεχνική και επιμετρητική αλυσίδα για καθεμία από τις τέσσερις θέσεις.

Αυτό σημαίνει ότι η έρευνα δεν περιορίζεται στο τι συνέβη στα υδατορέματα. Επεκτείνεται και στο τι συνέβη με το υλικό αφού αφαιρέθηκε και με ποιον τρόπο η συγκεκριμένη ποσότητα εντάχθηκε στο έργο της Εθνικής Οδού Σάμου – Καρλοβασίου.

Υπήρξε επιμέτρηση και πιστοποίηση;

Ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα αφορά τη σχέση των 37.000 κ.μ. με τη σύμβαση του έργου.

Ζητείται να διευκρινιστεί εάν οι εργασίες αποτελούν συμβατικό αντικείμενο της εργολαβίας, σε ποιο άρθρο του τιμολογίου ή σε ποια συμβατική εργασία εντάσσονται, εάν οι ποσότητες περιλαμβάνονταν στις αρχικές συμβατικές ποσότητες ή προέκυψαν μεταγενέστερα, καθώς και εάν έχουν ήδη επιμετρηθεί, πιστοποιηθεί ή περιληφθεί σε λογαριασμό του αναδόχου.

Εδώ ακριβώς συναντώνται οι δύο πλευρές της υπόθεσης: η αφαίρεση του υλικού από τα υδατορέματα και η οικονομική και τεχνική αναγνώρισή του μέσα στο έργο.

Τα έγγραφα που μπορούν να δώσουν τις απαντήσεις

Για να κλείσει αυτή η αλυσίδα τεκμηρίωσης, έχουν ζητηθεί, μεταξύ άλλων, δηλώσεις γνωστοποίησης αφανών εργασιών, εκθέσεις ελέγχου, πρωτόκολλα παραλαβής, επιμετρήσεις, πρωτόκολλα καταμέτρησης, τοπογραφικές αποτυπώσεις, φωτογραφική τεκμηρίωση, υπηρεσιακά σημειώματα και εντολές προς τον ανάδοχο.

Και υπάρχει ένα ακόμη κρίσιμο σκέλος: εάν κάποιο από αυτά τα στοιχεία δεν υπάρχει, ζητείται να δηλωθεί ρητά.

Δηλαδή, εάν δεν πραγματοποιήθηκε αυτοψία, εάν δεν έγινε επιτόπια επιμέτρηση, εάν δεν συντάχθηκε πρωτόκολλο ή εάν δεν υπάρχει αποτύπωση πριν και μετά, πρέπει να είναι γνωστό ποιο άλλο τεχνικό στοιχείο χρησιμοποιήθηκε για να προσδιοριστούν και να γίνουν αποδεκτές οι συγκεκριμένες ποσότητες.

Η Επιτροπή ως κρίσιμος κρίκος της έρευνας

Σε αυτή τη φάση, επομένως, ο ρόλος της Επιτροπής Αφανών Εργασιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Όχι επειδή προεξοφλείται ότι η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τον υπολογισμό των 37.000 κ.μ., αλλά επειδή πρέπει να αποσαφηνιστεί ποιος είχε την ευθύνη του ελέγχου σε κάθε στάδιο και ποια έγγραφα αποδεικνύουν ότι ο έλεγχος αυτός πραγματοποιήθηκε.

Το βασικό ερώτημα είναι πλέον απολύτως συγκεκριμένο:

Υπάρχει πλήρης τεχνική και επιμετρητική τεκμηρίωση που να αποδεικνύει ότι τα 37.000 κυβικά μέτρα που αφαιρέθηκαν από τα τέσσερα υδατορέματα αντιστοιχούν στις ποσότητες που μεταφέρθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν στο έργο και, στη συνέχεια, επιμετρήθηκαν και πιστοποιήθηκαν;

Αν η Επιτροπή Αφανών Εργασιών είχε αρμοδιότητα, τα σχετικά πρωτόκολλα και οι εκθέσεις μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό κρίκο αυτής της αλυσίδας.

Αν δεν είχε αρμοδιότητα, τότε το ερώτημα γίνεται εξίσου σημαντικό: ποιο όργανο πραγματοποίησε τον συγκεκριμένο έλεγχο και ποιος πιστοποίησε τελικά τις ποσότητες;

Αυτό ακριβώς είναι που ζητείται να αποσαφηνιστεί εγγράφως, με την παράλληλη χορήγηση των σχετικών στοιχείων.

Η υπόθεση, επομένως, δεν κρίνεται από την ύπαρξη και μόνο μιας αναφοράς στα 37.000 κυβικά μέτρα. Κρίνεται από το εάν πίσω από τον αριθμό αυτό υπάρχει μια πλήρης, ελέγξιμη και τεχνικά τεκμηριωμένη διαδρομή, από την αφαίρεση του υλικού στα τέσσερα υδατορέματα μέχρι τη μεταφορά, τη χρήση, την επιμέτρηση και την πιστοποίησή του στο δημόσιο έργο.

Ιωάννης Μ.Νέγρης