.
.
Την ώρα που η δημόσια συζήτηση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού κινδυνεύει να εγκλωβιστεί ανάμεσα σε συνθήματα, φοβίες και εύκολες καταγγελίες, η ΑΝΑ.Σ.Α. κατέθεσε μια πρόταση που ξεχωρίζει για έναν απλό λόγο: είναι η μόνη ολοκληρωμένη, τεκμηριωμένη και ρεαλιστική αναπτυξιακή πρόταση που έχει παρουσιαστεί μέχρι σήμερα για τη Σάμο.
Δεν πρόκειται για ένα κείμενο άρνησης. Δεν πρόκειται για μια ακόμη καταγραφή προβλημάτων. Πρόκειται για ένα συγκεκριμένο σχέδιο που απαντά στο κρίσιμο ερώτημα: πώς θέλουμε να είναι η Σάμος σε είκοσι και τριάντα χρόνια;
Η ΑΝΑ.Σ.Α. λέει ξεκάθαρα ότι η Σάμος δεν πρέπει να μετατραπεί ούτε σε ένα απέραντο εργοτάξιο άναρχης δόμησης ούτε σε ένα νησί όπου η ανάπτυξη θα παγώσει στο όνομα μιας στείρας απαγόρευσης. Επιλέγει τον δύσκολο αλλά υπεύθυνο δρόμο: ανάπτυξη με κανόνες, επενδύσεις με υποδομές, αξιοποίηση της περιουσίας με σεβασμό στο περιβάλλον και στον άνθρωπο.
Αυτό που κάνει την πρόταση ιδιαίτερα σημαντική είναι ότι βλέπει τη μεγάλη εικόνα. Αντιλαμβάνεται ότι το πραγματικό πρόβλημα της Σάμου δεν είναι μόνο χωροταξικό. Είναι δημογραφικό, κοινωνικό και αναπτυξιακό.
Τι αξία έχει ένα αυστηρό χωροταξικό σχέδιο αν οι νέοι συνεχίζουν να φεύγουν; Τι νόημα έχει η προστασία του χώρου αν τα χωριά αδειάζουν; Τι μέλλον μπορεί να έχει ένα ακριτικό νησί αν δεν δημιουργεί δουλειές, εισόδημα και προοπτική;
Η ΑΝΑ.Σ.Α. είναι η πρώτη πολιτική δύναμη που τοποθετεί στο επίκεντρο της συζήτησης την παραμονή του πληθυσμού, τη στήριξη των μικρών οικισμών και τη δημιουργία πραγματικών ευκαιριών για τις επόμενες γενιές.
Και το κάνει χωρίς λαϊκισμό.
Αναγνωρίζει ότι η εκτός σχεδίου γη αποτελεί σημαντικό περιουσιακό στοιχείο για χιλιάδες οικογένειες της Σάμου και αρνείται να δεχθεί λογικές απαξίωσης της ιδιωτικής περιουσίας. Ταυτόχρονα, όμως, αρνείται και τη συνταγή που οδήγησε άλλες περιοχές της χώρας στην περιβαλλοντική και πολεοδομική υποβάθμιση.
Η πρότασή της για συνενώσεις ιδιοκτησιών, κοινές υποδομές, χαμηλότερη πυκνότητα δόμησης και αυστηρή αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής αποτελεί μια σύγχρονη ευρωπαϊκή προσέγγιση, που προστατεύει και το τοπίο και την αξία της γης.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι η ΑΝΑ.Σ.Α. δεν αντιμετωπίζει το φυσικό περιβάλλον ως εμπόδιο. Αντίθετα, το αναγνωρίζει ως το μεγαλύτερο αναπτυξιακό κεφάλαιο της Σάμου.
Ο αμπελώνας, οι αναβαθμίδες, τα δάση, οι παραλίες, οι ορεινοί όγκοι, οι παραδοσιακοί οικισμοί και η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι απλώς στοιχεία που πρέπει να προστατευθούν. Είναι η ίδια η βάση πάνω στην οποία μπορεί να χτιστεί ένα ποιοτικό, ανταγωνιστικό και ανθεκτικό τουριστικό μοντέλο.
Σε αντίθεση με άλλες προσεγγίσεις που ανακυκλώνουν γενικές διαπιστώσεις, η ΑΝΑ.Σ.Α. καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις: υποχρεωτικές υποδομές, ενεργειακή αυτονομία, διαχείριση νερού και αποβλήτων, κίνητρα συνεργασίας ιδιοκτητών, ενίσχυση του αγροτουρισμού, του οινοτουρισμού, του περιπατητικού τουρισμού και σύνδεση του τουρισμού με την τοπική παραγωγή.
Με άλλα λόγια, δεν μιλά απλώς για ανάπτυξη. Εξηγεί πώς μπορεί να γίνει.
Η μεγαλύτερη, όμως, συνεισφορά της εισήγησης είναι πολιτική. Για πρώτη φορά διατυπώνεται με τόση σαφήνεια ότι η Σάμος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με τα ίδια μέτρα και σταθμά που ισχύουν για περιοχές που ήδη υποφέρουν από υπερτουρισμό και χωρικό κορεσμό.
Η Σάμος είναι ακριτικό νησί. Έχει διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικές δυνατότητες και διαφορετικές προκλήσεις. Χρειάζεται ειδική μεταχείριση και όχι αντιγραφή πολιτικών σχεδιασμένων για άλλους τόπους.
Αυτό ακριβώς διεκδικεί η ΑΝΑ.Σ.Α.
Όχι προνόμια. Όχι εξαιρέσεις.
Δικαιοσύνη.
Δηλαδή ένα χωροταξικό πλαίσιο που να λαμβάνει υπόψη την πραγματικότητα του νησιού και να υπηρετεί τις ανάγκες των ανθρώπων που ζουν, εργάζονται και επενδύουν εδώ.
Σε μια κρίσιμη συγκυρία για το μέλλον της Σάμου, η ΑΝΑ.Σ.Α. αποδεικνύει ότι διαθέτει σχέδιο, γνώση των δεδομένων και πολιτικό θάρρος να μιλήσει για λύσεις αντί για συνθήματα.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα από την παρέμβασή της: ότι η Σάμος δεν έχει ανάγκη ούτε από φοβικά «όχι σε όλα» ούτε από ανεξέλεγκτα «ναι σε όλα».
Έχει ανάγκη από ένα όραμα που να συνδυάζει ανάπτυξη, περιβάλλον, κοινωνική συνοχή και προοπτική.
Έχει ανάγκη από μια πολιτική που να κοιτάζει τη Σάμο του 2050 και όχι τις επόμενες εκλογές.
Αυτό το όραμα επιχειρεί να εκφράσει η ΑΝΑ.Σ.Α. και γι’ αυτό η παρέμβασή της αποτελεί μία από τις πιο ουσιαστικές και ελπιδοφόρες καταθέσεις στον δημόσιο διάλογο για το μέλλον του νησιού.
Γιάννης Νέγρης