Η εικόνα του Δημοτικού Σταδίου Σάμου «Εμμανουήλ Βαλαγεωργίου» και το ερώτημα αν η ασφάλεια μπορεί να συνδυαστεί με έναν πιο ανοιχτό και φιλικό δημόσιο χώρο
Έρευνα
Δεν είναι θέμα αν ένα γήπεδο πρέπει να έχει περίφραξη. Προφανώς και πρέπει, όπου αυτό απαιτείται για την ασφάλεια αθλητών και θεατών.
Το ερώτημα είναι άλλο:
Χρειάζεται ένα δημοτικό στάδιο μιας μικρής νησιωτικής πόλης να δίνει την εικόνα ενός χώρου περικυκλωμένου από κάγκελα;
Αυτό είναι το ερώτημα που γεννά η σημερινή εικόνα του Δημοτικού Σταδίου Σάμου «Εμμανουήλ Βαλαγεωργίου».
Όποιος βρεθεί σήμερα δίπλα στον αγωνιστικό χώρο βλέπει μια εκτεταμένη μεταλλική περίφραξη που δημιουργεί έντονα την αίσθηση διαχωρισμού. Ο αθλητής βρίσκεται μέσα. Ο θεατής έξω. Και ανάμεσά τους παρεμβάλλεται ένα συνεχές μεταλλικό πλέγμα.
Από αισθητικής πλευράς, το αποτέλεσμα είναι βαρύ.
Και το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον όταν εξετάσει κανείς την ιστορία της εγκατάστασης.
Το 2014 η εικόνα ήταν διαφορετική
Το 2014, όταν πραγματοποιούνταν εργασίες στο γήπεδο της πόλης, οι δημοσιευμένες αναφορές μιλούσαν για κιγκλιδώματα ύψους 1,80 μέτρου, από την είσοδο έως το τέλος της δεξιάς κερκίδας. Παράλληλα, δημιουργήθηκε διαχωρισμός των εισόδων αθλητών και φιλάθλων. Δημοσίευση για τις εργασίες του 2014
Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, δημοσιευμένη περιγραφή ανέφερε ότι είχε γίνει περίφραξη στο μισό γήπεδο. Δημοσίευμα Οκτωβρίου 2014
Σήμερα η εικόνα είναι πολύ πιο έντονη.
Και αυτό είναι που αξίζει να συζητηθεί.
Όχι ως καταγγελία περί παρανομίας.
Αλλά ως ζήτημα αισθητικής αντίληψης ενός δημόσιου χώρου.
Ασφάλεια δεν σημαίνει υποχρεωτικά οπτική απομόνωση
Η ισχύουσα νομοθεσία θέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις για τις περιφράξεις των αθλητικών εγκαταστάσεων. Σε περιπτώσεις όπου απαιτείται διαχωρισμός του αγωνιστικού χώρου, προβλέπονται κιγκλιδώματα τουλάχιστον 1,80 μέτρου, ενώ υπάρχουν απαιτήσεις για την ασφάλεια, τη στατική επάρκεια, την αποτροπή αναρρίχησης και τις εξόδους διαφυγής.
Άρα το 1,80 μέτρο δεν είναι υπερβολή από μόνο του. Είναι το κανονιστικό ελάχιστο στις περιπτώσεις όπου εφαρμόζεται η συγκεκριμένη απαίτηση.
Αλλά η νομοθεσία απαντά στο ζήτημα της ασφάλειας.
Δεν απαντά στο ζήτημα της αισθητικής.
Και εκεί υπάρχει χώρος για συζήτηση.
Γιατί άλλο πράγμα είναι μια αναγκαία περίφραξη.
Και άλλο ένας χώρος που, λόγω της έκτασης, του ύψους και της συνεχούς μεταλλικής επιφάνειας, αποκτά την εικόνα μιας βαριά περιφραγμένης εγκατάστασης.
Ένα δημοτικό στάδιο δεν είναι στρατόπεδο
Το Δημοτικό Στάδιο Σάμου βρίσκεται μέσα στον αστικό ιστό μιας νησιωτικής πόλης.
Δεν βρίσκεται σε μια απομονωμένη βιομηχανική περιοχή ούτε σε μια εγκατάσταση υψηλής ασφαλείας.
Είναι ένας χώρος που θα μπορούσε να αποτελεί οπτική συνέχεια της πόλης.
Ένας χώρος αθλητισμού θα μπορούσε να είναι ανοιχτός, φωτεινός και φιλικός.
Αντί γι' αυτό, όταν η περίφραξη καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του οπτικού πεδίου, η πρώτη εντύπωση μπορεί να είναι ακριβώς η αντίθετη: κλειστός, αυστηρός και απρόσωπος χώρος.
Και αυτή η εικόνα έχει σημασία.
Ιδίως σε μια πόλη όπως η Σάμος, όπου ο δημόσιος χώρος και η σχέση του πολίτη με τις δημοτικές εγκαταστάσεις αποτελούν μέρος της καθημερινότητας.
Τα άλλα νησιά δείχνουν ότι υπάρχουν διαφορετικές λύσεις
Η σύγκριση με άλλες νησιωτικές περιοχές δεν μπορεί να γίνει με το απλοϊκό «εκεί έχουν μικρότερο φράχτη».
Δεν έχουμε παντού διαθέσιμες ακριβείς μετρήσεις.
Υπάρχουν όμως διαφορετικές προσεγγίσεις.
Στην Ικαρία, για παράδειγμα, έχει καταγραφεί περίπτωση πολύ ψηλής περίφραξης στο Στάδιο Αγίου Κηρύκου, η οποία συνδεόταν με την ανάγκη να μην απομακρύνεται η μπάλα λόγω των ανέμων. Αργότερα αναφέρθηκε αντικατάστασή της με χαμηλότερη κατασκευή. Σχετικό ρεπορτάζ για το Στάδιο Αγίου Κηρύκου
Στη Μυτιλήνη, το ύψος των κιγκλιδωμάτων αποτέλεσε αντικείμενο ελέγχου κατά την πρόσφατη διαδικασία αδειοδότησης του Δημοτικού Σταδίου. Ρεπορτάζ για το Δημοτικό Στάδιο Μυτιλήνης
Τα παραδείγματα αυτά δεν αποδεικνύουν ότι η Σάμος πρέπει να αντιγράψει κάποιο άλλο νησί.
Δείχνουν όμως κάτι απλό:
η περίφραξη μπορεί να σχεδιαστεί ως τεχνικό στοιχείο και όχι απλώς ως ένα συνεχές μεταλλικό τείχος.
Το ζητούμενο είναι μια καλύτερη εικόνα
Η συζήτηση λοιπόν δεν πρέπει να καταλήξει στο δίλημμα «κάγκελα ή καθόλου κάγκελα».
Αυτό είναι λάθος δίλημμα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Μπορεί το Δημοτικό Στάδιο Σάμου να παραμείνει απολύτως ασφαλές και ταυτόχρονα να αποκτήσει μια πιο ανθρώπινη, πιο διακριτική και πιο καλαίσθητη περίφραξη;
Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να εξεταστούν διαφορετικές λύσεις ανά σημείο της εγκατάστασης, χωρίς να θίγονται οι απαιτήσεις ασφαλείας:
διαφορετικός σχεδιασμός στα σημεία των εισόδων,
καλύτερη ενσωμάτωση της περίφραξης με τις κερκίδες,
αισθητικά ενιαία μεταλλική κατασκευή,
κατάλληλη φύτευση όπου αυτό επιτρέπεται,
καθαρότερες και πιο διακριτικές γραμμές,
σαφής διαχωρισμός της περίφραξης ασφαλείας από τα ψηλά αντιμπαλικά δίχτυα.
Δεν χρειάζεται να θυσιαστεί η ασφάλεια για να βελτιωθεί η εικόνα.
Το στάδιο είναι δημόσιος χώρος
Το 2025 το Δημοτικό Στάδιο Σάμου έλαβε νέα άδεια λειτουργίας, με ισχύ έως τις 7 Απριλίου 2028, και είναι καταχωρισμένο στο επίσημο μητρώο E-Kouros ως ανοικτό δημοτικό στάδιο κατηγορίας Β1. Επίσημη καταχώριση E-Kouros
Η ασφάλεια, επομένως, αποτελεί δεδομένη προϋπόθεση.
Αλλά μια άδεια λειτουργίας δεν σημαίνει ότι η αισθητική του χώρου δεν μπορεί να βελτιωθεί.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Ένα δημοτικό στάδιο δεν πρέπει απλώς να είναι ασφαλές. Καλό είναι να είναι και ένας χώρος που η πόλη χαίρεται να βλέπει και να χρησιμοποιεί.
Η Σάμος δεν χρειάζεται λιγότερη ασφάλεια.
Χρειάζεται, ενδεχομένως, περισσότερη αισθητική φροντίδα στον τρόπο με τον οποίο η ασφάλεια ενσωματώνεται στον δημόσιο χώρο.
Γιατί τελικά το ερώτημα που θέτει η εικόνα του σταδίου δεν είναι «γιατί υπάρχουν κάγκελα;».
Είναι πολύ πιο απλό:
Χρειάζεται πραγματικά να φαίνονται τόσο πολύ;
Γιάννης Μ.Νέγρης