Κεντρικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ελέγχου των ευρωπαϊκών ενισχύσεων προς τον πρωτογενή τομέα αναλαμβάνει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η οποία έχει μπροστά της μια εξαιρετικά δύσκολη αποστολή: να μετατρέψει μια διαδικασία που σημαδεύτηκε από το σκάνδαλο των αγροτικών ενισχύσεων σε μια ψηφιακή διαφανή λειτουργία, ώστε κάθε ευρώ που καταβάλλεται να στηρίζεται στην πραγματική παραγωγική δραστηριότητα και στη νόμιμη χρήση γης. Μετά την απορρόφηση του ΟΠΕΚΕΠΕ, η ΑΑΔΕ γίνεται ο βασικός κόμβος των αγροτικών πληρωμών, καθώς ενοποιεί φορολογικά, περιουσιακά και παραγωγικά δεδομένα σε ένα ενιαίο κύκλωμα ελέγχου – πληρωμής.

Η ανεξάρτητη Αρχή θα πραγματοποιεί ελέγχους σε πραγματικό χρόνο με αυτόματες εγκρίσεις αλλά και στοχευμένους επιτόπιους ελέγχους όταν εντοπίζονται αποκλίσεις. Πρόκειται για ένα από τα προαπαιτούμενα που έχουν τεθεί από την Ε.Ε. για το νέο σύστημα που θα εφαρμοστεί. Η μετάβαση θα γίνει σταδιακά με δημόσια διαβούλευση και πλήρη επιχειρησιακή ένταξη του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ έως το 2026, εφόσον εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Σύμφωνα με το σχέδιο δράσης που κατατέθηκε στην Ε.Ε. προβλέπονται:

Δημιουργία νέου ψηφιακού γεωχωρικού χάρτη της χώρας για διαχωρισμό επιλέξιμων και μη εκτάσεων.
Νέος τρόπος καταγραφής των αιγοπροβάτων με ηλεκτρονικό «βώλο».
Περισσότεροι και πιο στοχευμένοι έλεγχοι από μεικτά κλιμάκια.
Εργαλεία για τη διαπίστωση της ιδιοκτησίας των αγροτεμαχίων μέσω διασταυρωτικών ελέγχων με το Εθνικό Κτηματολόγιο και άλλες ψηφιακές βάσεις.
Το «οπλοστάσιο»
Βασικό «οπλοστάσιο» της ΑΑΔΕ αποτελούν τα ψηφιακά εργαλεία της: τα ηλεκτρονικά τιμολόγια, το ψηφιακό δελτίο αποστολής και η πλατφόρμα myDATA. Μέσω αυτών, καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο οι συναλλαγές που συνδέονται με την αγροτική εκμετάλλευση – πωλήσεις προϊόντων, παραδόσεις γάλακτος ή κρέατος, αγορά ζωοτροφών, μεταφορές και εφοδιαστική αλυσίδα. Η διασταύρωση της δηλωμένης παραγωγής με τα τιμολόγια και τα δελτία αποστολής επιτρέπει να αποκαλύπτονται ασυμφωνίες ανάμεσα στα δηλωμένα μεγέθη και στις πραγματικές κινήσεις της αγοράς.

Κεντρικό εργαλείο θα αποτελέσει το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) που θα διασυνδέεται με το Κτηματολόγιο μέσα στους επόμενους μήνες. Με την ενεργοποίησή του, κάθε αγροτεμάχιο αποκτά ψηφιακό φάκελο: γεωχωρική θέση, έκταση, κατηγορία και χρήση γης, στοιχεία μίσθωσης (διάρκεια, μίσθωμα, μισθωτής). Η ΑΑΔΕ θα αξιοποιεί αυτόν τον «ψηφιακό καθρέφτη» ιδιοκτησίας και εκμετάλλευσης ώστε να επιβεβαιώνει ότι οι εκτάσεις που καταγράφονται στις δηλώσεις ενιαίας ενίσχυσης αντιστοιχούν σε υπαρκτά, νομίμως αξιοποιούμενα αγροτεμάχια και ότι υφίσταται πράγματι μισθωτική σχέση όπου δηλώνεται μίσθωση. Ηδη από φέτος είναι υποχρεωτική η δήλωση του ΑΤΑΚ για όλα τα αγροτεμάχια, ενώ από το επόμενο έτος θα πραγματοποιούνται διασταυρωτικοί έλεγχοι με τα στοιχεία του ΜΙΔΑ.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους βοσκοτόπους, όπου ιστορικά παρατηρούνται στρεβλώσεις. Οι έλεγχοι θα βασίζονται στο ΜΙΔΑ, ενώ επίκειται κανονιστική εξειδίκευση για τον ορισμό των βοσκοτόπων και τα κριτήρια επιλεξιμότητας, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα τεχνητής διόγκωσης επιλέξιμων εκτάσεων. Η πρόβλεψη ότι στην ηπειρωτική χώρα δηλώνονται βοσκότοποι μόνο σε όμορους νομούς στοχεύει στην ευθυγράμμιση της δηλωμένης εκμετάλλευσης με την πραγματική χωρική δραστηριότητα των κτηνοτρόφων.

Ηλεκτρονική σήμανση
Για το 2025, οι ενισχύσεις σε αιγοπρόβατα θα απονέμονται κατόπιν σύγκρισης ανάμεσα στον αριθμό ζώων που δηλώνεται και στα ηλεκτρονικά παραστατικά: τιμολόγια πώλησης γάλακτος ή κρέατος και τιμολόγια αγοράς ζωοτροφών. Η αξιοποίηση των δεδομένων myDATA επιτρέπει ελέγχους με το δηλωμένο ζωικό κεφάλαιο. Από το 2026 σχεδιάζεται η ηλεκτρονική σήμανση των ζώων, ώστε ο αριθμός του κοπαδιού να προσδιορίζεται με ακρίβεια και να συνδέεται αδιάρρηκτα με τον εκμεταλλευτή και την έδρα της μονάδας. Η τεχνολογία αυτή, σε συνδυασμό με τα φορολογικά δεδομένα της ΑΑΔΕ, δημιουργεί μια αλυσίδα ιχνηλασιμότητας από τη μονάδα παραγωγής μέχρι τη διάθεση του προϊόντος, μειώνοντας τον χώρο για ασυνεπή ή επινοημένα στοιχεία.

Σε πρώτο στάδιο οι έλεγχοι θα διενεργούνται εκ των υστέρων, μετά την υποβολή των δηλώσεων, με στόχο όμως τη σταδιακή μετάβαση σε προληπτικό έλεγχο τη στιγμή της υποβολής. Η πλήρης διαλειτουργικότητα της ΑΑΔΕ με τις βάσεις δεδομένων του Δημοσίου (Κτηματολόγιο, αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες, οργανισμοί πληρωμών) θα επιτρέψει αυτόματες εγκρίσεις όταν όλα τα στοιχεία «κουμπώνουν» και άμεσες σημαίες κινδύνου όταν εντοπίζονται αποκλίσεις. Ενα σύστημα βαθμολόγησης ρίσκου θα κατευθύνει τους επιτόπιους ελέγχους, εκεί όπου η πιθανότητα παρατυπίας είναι υψηλότερη.

Παράλληλα, αναμένονται προσαρμογές στις δηλώσεις ΟΣΔΕ. Εκτός από τα στοιχεία παραγωγού και εκμετάλλευσης, τις καλλιέργειες, τις εκτάσεις και το ζωικό κεφάλαιο, θα ενισχυθούν η ακρίβεια και η διασταυρωσιμότητα των δεδομένων για αρδεύσεις, γεωτρήσεις και άδειες χρήσης νερού, ενώ τα συμβόλαια μίσθωσης θα «κουμπώνουν» υποχρεωτικά με το ΜΙΔΑ. Η πρόθεση ένταξης σε οικολογικά σχήματα θα συνοδεύεται από συγκεκριμένα δεσμευτικά στοιχεία (γεωεντοπισμός πρακτικών, περιβαλλοντικοί δείκτες), ώστε η καταβολή των σχετικών ενισχύσεων να τεκμηριώνεται αντικειμενικά.

Θα καταρτιστεί ένας εξαιρετικά ακριβής χάρτης της ελληνικής επικράτειας, βασισμένος σε δορυφορικές εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης και στη χρήση «έξυπνων» εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Ο χάρτης αυτός θα επιτρέπει τον σαφή διαχωρισμό των επιλέξιμων και μη επιλέξιμων εκτάσεων για ενισχύσεις, ενώ θα ανανεώνεται συστηματικά και μάλιστα σε συχνότητα υψηλότερη από το ελάχιστο που ζητά η Ε.Ε.

real.gr