Τέλος στη χρήση της βιντζότρατας βάζει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, μετά από σχεδόν μισό αιώνα σταδιακών περιορισμών και αναβολών. Το αλιευτικό εργαλείο διαγράφεται από τις άδειες των επαγγελματικών αλιευτικών σκαφών και από το Εθνικό Αλιευτικό Μητρώο, ενώ οι αλιείς που υποχρεώνονται να το αποσύρουν θα λάβουν οικονομική ενίσχυση ύψους 25.000 ευρώ.
Το νομοσχέδιο «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις» συζητείται στη Βουλή και προβλέπει την οριστική απαγόρευση της βιντζότρατας.
Σήμερα έχουν απομείνει μόλις 73 σκάφη που διαθέτουν το συγκεκριμένο εργαλείο, έναντι περίπου 500 το 2009, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε στη Βουλή ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάσης Καββαδάς.
Ενίσχυση 25.000 ευρώ στους αλιείς
Για καθέναν από τους αλιείς που θα αποσύρει τη βιντζότρατα προβλέπεται οικονομική ενίσχυση 25.000 ευρώ. Η συγκεκριμένη ενίσχυση δεν περιλαμβάνεται στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο, αλλά θα χορηγηθεί μέσω ξεχωριστής διαδικασίας.
Τα σκάφη δεν αποσύρονται και μπορούν να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα με άλλα επιτρεπόμενα αλιευτικά εργαλεία.
Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Καββαδά, οι ιδιοκτήτες μπορούν να αξιοποιήσουν χρηματοδοτικά εργαλεία του προγράμματος «Επενδύσεις στα αλιευτικά σκάφη χωρίς να αυξάνεται η αλιευτική τους ικανότητα» του ΠΑΛΥΘ 2021-2027, προκειμένου να εκσυγχρονίσουν τα σκάφη τους και να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.
Γιατί καταργείται η βιντζότρατα
Η βιντζότρατα είναι συρόμενο δίχτυ που χρησιμοποιείται από μικρά αλιευτικά σκάφη. Απλώνεται στη θάλασσα κοντά στην ακτή και στη συνέχεια ανασύρεται με σχοινιά και βαρούλκα προς το σκάφος.
Η χρήση της έχει συνδεθεί με την αλιεία σε παράκτιες περιοχές, οι οποίες αποτελούν και σημαντικούς τόπους ανάπτυξης νεαρών ατόμων πολλών ειδών. Για τον λόγο αυτό, η δραστηριότητα έχει αποτελέσει αντικείμενο περιορισμών επί δεκαετίες.
Ήδη από το 1979 είχε απαγορευθεί η έκδοση νέων αδειών για το συγκεκριμένο εργαλείο. Ωστόσο, χρειάστηκαν δεκαετίες μέχρι να προωθηθεί η πλήρης κατάργησή του.
Το 2020 θεσπίστηκε ενίσχυση 25.000 ευρώ για την οικειοθελή απόσυρση της βιντζότρατας, με αποτέλεσμα να αποχωρήσουν 101 σκάφη. Το 2023 δόθηκε νέα αντίστοιχη ενίσχυση για την αντικατάστασή της, οδηγώντας σταδιακά στον σημερινό αριθμό των 73 σκαφών.
Τι ζητούν οι παράκτιοι αλιείς
Η παράκτια αλιεία αντιπροσωπεύει τη συντριπτική πλειονότητα της αλιευτικής δραστηριότητας στην Ελλάδα, με 10.949 σκάφη, σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρθηκαν στη συζήτηση του νομοσχεδίου.
Οι παράκτιοι αλιείς δηλώνουν ότι συμφωνούν με την απαγόρευση της βιντζότρατας, ζητούν όμως παράλληλα αυστηρότερο έλεγχο της ερασιτεχνικής αλιείας.
Ο Μιχάλης Βαγιανός, πρόεδρος της Ένωσης Παράκτιων Αλιέων Ρόδου «Ο Ποσειδών», υποστηρίζει ότι απαιτείται καταγραφή, δήλωση και έλεγχος των αλιευμάτων και από την πλευρά της ερασιτεχνικής αλιείας.
Όπως επισημαίνει, η προστασία των αλιευτικών αποθεμάτων προϋποθέτει εικόνα για τη συνολική ποσότητα αλιευμάτων που αφαιρείται από τη θάλασσα, ανεξάρτητα από το αν προέρχεται από επαγγελματική ή ερασιτεχνική αλιεία.
Νέο πλαίσιο ελέγχων και κυρώσεων
Το νομοσχέδιο προβλέπει παράλληλα σημαντικές αλλαγές στον έλεγχο της επαγγελματικής αλιευτικής δραστηριότητας, με στόχο τη δημιουργία ενιαίου πλαισίου εποπτείας και κυρώσεων.
Μεταξύ άλλων, ανακαθορίζονται οι αρμοδιότητες των ελεγκτικών αρχών και δημιουργούνται:
Μητρώο Ελεγκτών Αλιείας
Μητρώο Αλιευτικών Παραβάσεων
Στο δεύτερο θα καταγράφονται οι παραβάσεις και οι κυρώσεις που επιβάλλονται.
Παράλληλα, ενισχύεται η ηλεκτρονική παρακολούθηση της αλιευτικής δραστηριότητας μέσω του Ολοκληρωμένου Συστήματος Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ).
Στο σύστημα θα συγκεντρώνονται στοιχεία για τα αλιευτικά σκάφη, τις άδειες και τη δραστηριότητά τους, τις εκφορτώσεις και τις ποσότητες αλιευμάτων, καθώς και τους ελέγχους και τις παραβάσεις. Στόχος είναι η αποτελεσματικότερη εποπτεία και η ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας των αλιευτικών προϊόντων.
Ρυθμίσεις και για τις υδατοκαλλιέργειες
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για τον τομέα των υδατοκαλλιεργειών.
Όπως ανέφερε ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Θανάσης Καββαδάς, δημιουργείται για πρώτη φορά ολοκληρωμένο πλαίσιο για την υδρανάπαυση, με δυνατότητα προσωρινής μετακίνησης εγκαταστάσεων εκτροφής, με στόχο την προστασία και την αναβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Η συνολική ελληνική παραγωγή υδατοκαλλιέργειας εκτιμάται σε περίπου 141.000 τόνους, συνολικής αξίας κοντά στα 800 εκατ. ευρώ, ενώ στον κλάδο δραστηριοποιούνται περισσότεροι από 700 φορείς και επιχειρήσεις, με περισσότερους από 10.000 άμεσα και έμμεσα εργαζόμενους.
Η κατάργηση της βιντζότρατας αποτελεί, έτσι, μία από τις βασικές αλλαγές του νέου πλαισίου για την αλιεία, μαζί με την ενίσχυση των ελέγχων, την ηλεκτρονική παρακολούθηση της δραστηριότητας και τις νέες ρυθμίσεις για τις υδατοκαλλιέργειες.