Ένας απρόσμενος σύμμαχος των αγροτών φαίνεται πως επιστρέφει δυναμικά στα χωράφια της Θεσσαλίας. Η Τυτώ, το νυκτόβιο αρπακτικό πτηνό που τρέφεται κυρίως με τρωκτικά, εγκαθίσταται σε τεχνητές φωλιές και αναπαράγεται, δημιουργώντας έναν φυσικό μηχανισμό άμυνας απέναντι σε ποντίκια και αρουραίους που προκαλούν ζημιές στις καλλιέργειες.
Η πιο πρόσφατη εικόνα έρχεται από τη Μαγνησία και τον Δήμο Ρήγα Φεραίου, όπου το πρόγραμμα καταγράφει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Από τις 39 τεχνητές φωλιές που έχουν τοποθετηθεί στην περιοχή, οι 23 φιλοξενούν πλέον Τυτώ, δηλαδή το 59% του δικτύου. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό χρήσης που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα στον συγκεκριμένο δήμο.
Ιδιαίτερα ενισχυμένη είναι η παρουσία της Τυτώ στα Παρακάρλια, όπου έχουν καταγραφεί πολλαπλές ενεργές θέσεις αναπαραγωγής, ενώ σε ορισμένες φωλιές σημειώθηκαν ακόμη και διαδοχικές γέννες μέσα στην ίδια χρονιά. Η είδηση πήρε μάλιστα πρόσφατα και τηλεοπτική διάσταση, καθώς η ΕΡΤ βρέθηκε στον Δήμο Ρήγα Φεραίου και κατέγραψε από κοντά τις φωλιές και την προσπάθεια αξιοποίησης της Τυτώ για τον φυσικό έλεγχο των τρωκτικών.
Στιγμιότυπο από την επίσκεψη πεδίου στον Δήμο Λαρισαίων. Από αριστερά, ο Αλέξανδρος Hargrave, Rural Conservation Officer της ΑΜΚΕ ΤΥΤΩ, ο Δήμαρχος Λαρισαίων κ. Θανάσης Μαμάκος, ο Σωτήρης Ζηργάνος, Υπεύθυνος Διαχείρισης Γραφείου της ΑΜΚΕ ΤΥΤΩ, και η Αντιδήμαρχος Αγροτικής και Περιαστικής Ανάπτυξης κυρία Ελίζα Παπαδοπούλου.
Το ίδιο φαινόμενο εξελίσσεται και στη Λάρισα. Στον Δήμο Λαρισαίων, το 45% των τεχνητών φωλιών βρίσκεται ήδη σε χρήση, ενώ έχουν καταγραφεί πολλαπλές γέννες νεοσσών. Η παρουσία της Τυτώ έχει εντοπιστεί σε δέκα περιοχές, μεταξύ άλλων στον Αργυρόμυλο, την Αμυγδαλέα, το Δασοχώρι, τις Ελευθερές, το Κάστρο, την Κοιλάδα, το Κουλούρι, τη Μάνδρα, τη Ραχούλα και τη Φαλάνη.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη προσπάθεια. Σε εννέα δήμους της Θεσσαλίας έχουν εγκατασταθεί συνολικά 287 τεχνητές θέσεις φωλιάσματος, από τις οποίες οι 177 βρίσκονται πλέον σε χρήση. Μάλιστα, το 2026 καταγράφηκε επιτυχημένη αναπαραγωγή της Τυτώ και στους εννέα συμμετέχοντες δήμους.
Γιατί όμως θεωρείται τόσο σημαντική για τον αγρότη;
Η απάντηση βρίσκεται στη διατροφή της. Η Τυτώ είναι εξαιρετικά αποτελεσματική κυνηγός μικρών θηλαστικών και μπορεί να καταναλώσει χιλιάδες τρωκτικά σε έναν χρόνο, ιδιαίτερα όταν μεγαλώνει νεοσσούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία του προγράμματος, μία Τυτώ μπορεί να θηρεύσει περίπου 2.000 έως 4.000 τρωκτικά ετησίως.
Τυτώ με νεοσσούς σε τεχνητή φωλιά στον Δήμο Λαρισαίων, κατά τη διάρκεια παρακολούθησης της αναπαραγωγικής δραστηριότητας του είδους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το πτηνό «εξαφανίζει» τα τρωκτικά. Σημαίνει όμως ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ένας σημαντικός φυσικός παράγοντας ελέγχου των πληθυσμών τους, περιορίζοντας τις πιέσεις στις καλλιέργειες και μειώνοντας την ανάγκη για χημικές παρεμβάσεις.
Και η ιδέα δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία. Προγράμματα αξιοποίησης της Τυτώ για τον φυσικό έλεγχο τρωκτικών έχουν εφαρμοστεί εδώ και δεκαετίες στο εξωτερικό, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το Ισραήλ, όπου η εγκατάσταση τεχνητών φωλιών σε αγροτικές περιοχές χρησιμοποιείται ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής βιολογικής καταπολέμησης. Αντίστοιχες προσπάθειες έχουν αναπτυχθεί και στην Αυστραλία, ενώ η αξιοποίηση αρπακτικών πτηνών για τον περιορισμό τρωκτικών έχει απασχολήσει και ερευνητικές και γεωργικές εφαρμογές στις ΗΠΑ.
Το ενδιαφέρον, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στην ίδια την Τυτώ. Βρίσκεται στην ιδέα ότι η αγροτική παραγωγή μπορεί να συνεργαστεί ξανά με τους φυσικούς μηχανισμούς του οικοσυστήματος.
Στη Θεσσαλία αυτή η ιδέα φαίνεται πλέον να περνά από τη θεωρία στην πράξη. Από τη Μαγνησία μέχρι τη Λάρισα, οι φωλιές γεμίζουν, οι Τυτώ αναπαράγονται και ένα αρπακτικό που για πολλούς περνούσε απαρατήρητο αποκτά έναν νέο ρόλο: να πετά πάνω από τα χωράφια και να κυνηγά εκεί όπου ο αγρότης δίνει καθημερινά τη δική του μάχη με τα τρωκτικά.
Ίσως, τελικά, ένας από τους πιο πολύτιμους συμμάχους της αγροτικής παραγωγής να μην βρίσκεται μέσα σε ένα μπουκάλι φυτοφαρμάκου, αλλά να πετά αθόρυβα στον νυχτερινό ουρανό.
Πληροφορίες: Δήμος Λαρισαίων – ΑΜΚΕ ΤΥΤΩ – ΕΡΤ
Αναστασία Προβίδα