Μελέτη του JAMA Network Open σε 8.957 Αμερικανούς εφήβους εντόπισε συσχέτιση ανάμεσα στην κατοχή smartphone στα 12 και σε συμπτώματα διαταραγμένης διατροφής
Η ηλικία στην οποία ένας έφηβος αποκτά το πρώτο του προσωπικό smartphone φαίνεται να συνδέεται με ορισμένους δείκτες διαταραγμένης διατροφικής συμπεριφοράς, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open. Η έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η κατοχή κινητού προκαλεί διατροφικές διαταραχές, ωστόσο εντόπισε στατιστικά σημαντικές συσχετίσεις που οι ερευνητές θεωρούν ότι χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.
Η μελέτη σε 8.957 εφήβους
Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από τη μεγάλη αμερικανική μελέτη Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD). Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 8.957 έφηβοι, ενώ 6.225 από αυτούς, ποσοστό 69,5%, διέθεταν προσωπικό smartphone στην ηλικία των 12 ετών.
Οι επιστήμονες εξέτασαν μια σειρά συμπτωμάτων που σχετίζονται με διαταραγμένη διατροφική συμπεριφορά τόσο στην ηλικία των 12 όσο και στα 14 χρόνια.
Μεταξύ των συμπτωμάτων που εξετάστηκαν ήταν τα επεισόδια υπερφαγίας, οι ακατάλληλες αντισταθμιστικές συμπεριφορές για την αποφυγή αύξησης του βάρους, η ανησυχία για την αύξηση του βάρους και η σύνδεση της αυτοεκτίμησης με το σωματικό βάρος.
Τι συνέβη μέχρι την ηλικία των 14 ετών
Στους εφήβους που είχαν smartphone στα 12, τα επεισόδια υπερφαγίας ήταν το συχνότερα καταγεγραμμένο σύμπτωμα στην ίδια ηλικία. Στη συγκεκριμένη ομάδα καταγράφηκαν 315 περιστατικά, που αντιστοιχούσαν σε σταθμισμένο ποσοστό 9,2%.
Στην ηλικία των 14 ετών, οι συχνότερα καταγεγραμμένες συμπεριφορές αφορούσαν αντισταθμιστικές πρακτικές με στόχο την αποφυγή αύξησης του βάρους. Το αντίστοιχο σταθμισμένο ποσοστό ανήλθε σε 20,5% μεταξύ των εφήβων που είχαν smartphone στα 12.
Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 συνδεόταν διαχρονικά με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης επεισοδίων υπερφαγίας, αντισταθμιστικών συμπεριφορών και σύνδεσης της αυτοεκτίμησης με το βάρος στην ηλικία των 14 ετών.
Η σχέση με την εικόνα σώματος
Ένα από τα ευρήματα που ξεχωρίζουν αφορά την αυτοεκτίμηση. Στην ανάλυση των ερευνητών, η κατοχή smartphone στα 12 συνδέθηκε με μεγαλύτερη πιθανότητα ο έφηβος να συνδέει την προσωπική του αξία με το σωματικό του βάρος.
Η σχέση αυτή παρέμεινε στατιστικά σημαντική και στην ανάλυση που παρακολούθησε τους συμμετέχοντες μέχρι την ηλικία των 14 ετών. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η πρώιμη εφηβεία αποτελεί περίοδο κατά την οποία οι κοινωνικές συγκρίσεις, η αποδοχή από συνομηλίκους και οι αλλαγές στο σώμα μπορούν να επηρεάζουν έντονα την εικόνα που σχηματίζει ένας νέος για τον εαυτό του.
Ο ρόλος των social media
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το smartphone από μόνο του δεν εξηγεί απαραίτητα τα ευρήματα. Η συσκευή προσφέρει πρόσβαση σε περιεχόμενο και κοινωνικά δίκτυα, όπου οι έφηβοι μπορεί να έρχονται σε επαφή με εικόνες εξιδανικευμένου σώματος και περιεχόμενο που ενθαρρύνει συνεχείς συγκρίσεις.
Στη μελέτη γίνεται επίσης αναφορά σε περιεχόμενο που σχετίζεται με διαταραγμένη διατροφή, αλλά και σε τάσεις που επικεντρώνονται στην εμφάνιση και στην έντονη προσπάθεια αλλαγής της εικόνας του σώματος. Πρόκειται για πιθανούς μηχανισμούς που οι ερευνητές προτείνουν ως αντικείμενο περαιτέρω μελέτης και όχι για αποδεδειγμένη αιτία των συμπτωμάτων που καταγράφηκαν.
Παράλληλα, η νυχτερινή χρήση smartphone ενδέχεται να επηρεάζει τον ύπνο. Η διαταραχή του ύπνου έχει συνδεθεί σε προηγούμενη βιβλιογραφία με μηχανισμούς που αφορούν τη ρύθμιση της όρεξης και τη συναισθηματική αντιδραστικότητα, γεγονός που αποτελεί έναν ακόμη πιθανό δρόμο που εξετάζουν οι ερευνητές.
Γιατί οι ερευνητές μιλούν για συσχέτιση
Το σημαντικότερο σημείο της μελέτης είναι η ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
Οι ερευνητές δεν υποστηρίζουν ότι η κατοχή smartphone στα 12 προκαλεί διατροφική διαταραχή. Η μελέτη είναι παρατηρησιακή και η κατοχή της συσκευής δεν ανατέθηκε τυχαία στους συμμετέχοντες. Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί η επίδραση άλλων παραγόντων.
Οι ίδιοι επισημαίνουν επίσης ότι δεν καταγράφηκε λεπτομερώς το περιεχόμενο που κατανάλωναν οι έφηβοι ούτε ο ακριβής τρόπος χρήσης των συσκευών. Παράγοντες όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, άλλα ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά ή προϋπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας θα μπορούσαν επίσης να επηρεάζουν τα αποτελέσματα.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για γονείς και εφήβους
Η μελέτη προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στη διεθνή συζήτηση για την ηλικία κατά την οποία τα παιδιά αποκτούν προσωπικό smartphone.
Το εύρημα δεν σημαίνει ότι κάθε παιδί που παίρνει κινητό στα 12 θα εμφανίσει διατροφική διαταραχή. Δείχνει, όμως, ότι η ηλικία απόκτησης της συσκευής συνδέεται στα συγκεκριμένα δεδομένα με ορισμένα συμπτώματα και ότι χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείται η τεχνολογία κατά την πρώιμη εφηβεία.
Οι συγγραφείς της μελέτης καταλήγουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να αποσαφηνιστούν οι μηχανισμοί πίσω από τη συγκεκριμένη συσχέτιση και να εξεταστεί ο ρόλος των social media, του ύπνου και της εικόνας σώματος.