Οι επιχειρήσεις του τουρισμού βλέπουν πιο συγκρατημένα το επόμενο διάστημα, καθώς οι προσδοκίες σε ξενοδοχεία, εστιατόρια και τουριστικά πρακτορεία υποχώρησαν αισθητά τον Σεπτέμβριο. Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η γενικότερη εικόνα στις Υπηρεσίες ήταν καλύτερη, ενώ το οικονομικό κλίμα στην Ελλάδα κινήθηκε ελαφρά ανοδικά.

Ισχυρή πτώση στις προσδοκίες του τουρισμού

Σύμφωνα με την έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στον κλάδο Ξενοδοχεία – Εστιατόρια – Τουριστικά Πρακτορεία διαμορφώθηκε στις 136,8 μονάδες τον Σεπτέμβριο, από 162,6 μονάδες τον Ιούλιο.

Η πτώση είναι σημαντική, ωστόσο δεν σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις αξιολογούν αρνητικά την κατάσταση που αντιμετωπίζουν εκείνη τη στιγμή.

Η τρέχουσα εικόνα παραμένει θετική. Οι εκτιμήσεις για την κατάσταση των επιχειρήσεων διαμορφώθηκαν στις +67 μονάδες, από +76 τον Ιούλιο, ενώ οι εκτιμήσεις για την τρέχουσα ζήτηση περιορίστηκαν στις +68 μονάδες, από +80.

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον βρίσκεται στις προβλέψεις για το επόμενο διάστημα. Εκεί η αλλαγή είναι πολύ πιο έντονη. Το ισοζύγιο των προβλέψεων για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη της ζήτησης πέρασε σε αρνητικό έδαφος, στις -11 μονάδες, από +48 μονάδες τον Ιούλιο.

Με άλλα λόγια, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται πλέον περισσότερο επιφυλακτικές για τη ζήτηση που θα αντιμετωπίσουν μετά το τέλος της θερινής περιόδου.

Πίεση και στην απασχόληση

Ακόμη πιο έντονη είναι η μεταβολή στις προσδοκίες για την απασχόληση. Ο σχετικός δείκτης υποχώρησε στις -39 μονάδες, από -6 μονάδες.

Η εικόνα αυτή συνδέεται και με την εποχικότητα του τουρισμού, καθώς η ολοκλήρωση της θερινής περιόδου επηρεάζει τις ανάγκες των επιχειρήσεων σε προσωπικό.

Την ίδια ώρα, ο δείκτης τιμών στον συγκεκριμένο κλάδο διαμορφώθηκε στις -28 μονάδες, σε ήπια αποπληθωριστικά επίπεδα.

Έτσι, η εικόνα που προκύπτει από την έρευνα είναι διπλή: η μέχρι τώρα δραστηριότητα εξακολουθεί να αξιολογείται θετικά, όμως οι προσδοκίες για το άμεσο μέλλον έχουν γίνει σαφώς πιο συγκρατημένες.

Καλύτερη εικόνα στις Υπηρεσίες

Η εικόνα στον ευρύτερο τομέα των Υπηρεσιών ήταν διαφορετική. Ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών αυξήθηκε τον Σεπτέμβριο στις 116,4 μονάδες, από 114,2 μονάδες τον Ιούλιο.

Οι επιχειρήσεις εμφανίστηκαν πιο θετικές για την τρέχουσα κατάσταση και τη ζήτηση, ενώ οι προβλέψεις για τη ζήτηση του επόμενου τριμήνου υποχώρησαν στις +30 μονάδες, από +37.

Η διαφοροποίηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι η επιφυλακτικότητα δεν αφορά συνολικά τον τομέα των Υπηρεσιών, αλλά είναι εντονότερη στις δραστηριότητες που συνδέονται άμεσα με την εποχικότητα του τουρισμού.

Μικρή άνοδος του οικονομικού κλίματος

Σε επίπεδο ελληνικής οικονομίας, ο δείκτης οικονομικού κλίματος ενισχύθηκε οριακά στις 107,6 μονάδες, από 107,2 μονάδες τον Ιούλιο.

Η βελτίωση προήλθε κυρίως από τη Βιομηχανία και τις Υπηρεσίες, ενώ Κατασκευές και Λιανικό Εμπόριο κινήθηκαν χαμηλότερα.

Παράλληλα, βελτιώθηκε αισθητά η καταναλωτική εμπιστοσύνη. Ο σχετικός δείκτης διαμορφώθηκε στις -41,6 μονάδες, από -47,8 μονάδες. Παρά τη βελτίωση, οι Έλληνες καταναλωτές παρέμειναν οι πιο απαισιόδοξοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με το ΙΟΒΕ.

Η έρευνα καταγράφει επίσης ότι το 55% των νοικοκυριών αναμένει επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης το επόμενο διάστημα, ενώ το 58% δηλώνει ότι μόλις καταφέρνει να καλύψει τις ανάγκες του. Το 12% αναφέρει ότι χρησιμοποιεί αποταμιεύσεις για την κάλυψη των αναγκών του.

Η εικόνα ανά κλάδο

Στις Κατασκευές, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών υποχώρησε στις 161,7 μονάδες, από 179,4, κυρίως λόγω της μεγάλης πτώσης στα Δημόσια Έργα.

Αντίθετα, στο Λιανικό Εμπόριο η υποχώρηση ήταν οριακή, στις 116 μονάδες από 116,8, ενώ οι τρέχουσες πωλήσεις παρουσίασαν βελτίωση.

Οι διαφορετικές αυτές τάσεις ενισχύουν την εικόνα μιας οικονομίας με ανομοιόμορφη πορεία ανά κλάδο.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τον τουρισμό

Για τον τουρισμό, ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η επιδείνωση των προσδοκιών εμφανίζεται κυρίως στους δείκτες που κοιτούν μπροστά.

Η τρέχουσα κατάσταση και η τρέχουσα ζήτηση παραμένουν σε θετικό έδαφος, ενώ οι προβλέψεις για τη ζήτηση και την απασχόληση είναι πλέον αρνητικές.

Πρόκειται επομένως περισσότερο για αλλαγή στις προσδοκίες παρά για πλήρη ανατροπή της εικόνας της αγοράς.

Η έρευνα του ΙΟΒΕ πραγματοποιείται στο πλαίσιο του εναρμονισμένου προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βασίζεται σε πρωτογενή στοιχεία από περισσότερες από 1.000 επιχειρήσεις και αντιπροσωπευτικό δείγμα 1.500 καταναλωτών.

Τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου αποτυπώνουν έτσι μια τουριστική αγορά που ολοκληρώνει τη θερινή περίοδο με θετική αποτίμηση της τρέχουσας δραστηριότητας, αλλά με αυξημένη επιφυλακτικότητα για τη συνέχεια. Για τις επιχειρήσεις του κλάδου, το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι τι απέδωσε η σεζόν, αλλά πόσο ισχυρή θα παραμείνει η ζήτηση μετά την ολοκλήρωσή της.