Αυξημένο ενδιαφέρον για ακίνητα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου – τι έχει καταγραφεί για τη Σάμο και ποιο είναι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για τις παραμεθόριες περιοχές

Στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης έχει βρεθεί το τελευταίο διάστημα η αγορά ακινήτων στη Σάμο από αλλοδαπούς επενδυτές, με ιδιαίτερη αναφορά σε αγοραστές τουρκικής καταγωγής ή τουρκικής υπηκοότητας που διαθέτουν ευρωπαϊκά διαβατήρια.

Το θέμα επανήλθε στη δημοσιότητα με το πρωτοσέλιδο της «Εστίας» της 24ης Σεπτεμβρίου 2026, ενώ είχε ήδη απασχολήσει τη Βουλή μέσα στο 2025, με ερωτήσεις που έκαναν ειδική αναφορά στην Ανατολική Σάμο και στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής.

Οι αναφορές για την Ανατολική Σάμο

Τον Ιούλιο του 2025 κατατέθηκε στη Βουλή ερώτηση με αντικείμενο τις αγοραπωλησίες ακινήτων στη Σάμο από Τούρκους υπηκόους που φέρονται να διαθέτουν γερμανικά διαβατήρια. Η ερώτηση έκανε συγκεκριμένη αναφορά στην Αγία Παρασκευή Ανατολικής Σάμου.

Το ζήτημα επανήλθε τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, με νέα κοινοβουλευτική ερώτηση, στην οποία γινόταν λόγος για συνεχιζόμενο ενδιαφέρον Τούρκων με ευρωπαϊκά διαβατήρια για αγορά γης και ακινήτων στην Ανατολική Σάμο.

Πρόκειται, ωστόσο, για κοινοβουλευτικές αναφορές και ερωτήματα. Δεν αποτελούν από μόνες τους επίσημη στατιστική καταγραφή του αριθμού των ακινήτων που έχουν αποκτηθεί.

Το κρίσιμο στοιχείο: το ευρωπαϊκό διαβατήριο

Η συγκεκριμένη πτυχή έχει ιδιαίτερη νομική σημασία.

Η Σάμος περιλαμβάνεται στις παραμεθόριες περιοχές της χώρας, όπου ισχύουν ειδικοί περιορισμοί για την απόκτηση ακινήτων από πρόσωπα που δεν έχουν υπηκοότητα κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου.

Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει διαδικασία άρσης της σχετικής απαγόρευσης για τις περιπτώσεις που εμπίπτουν στους περιορισμούς.

Επομένως, η περίπτωση ενός Τούρκου υπηκόου που διαθέτει παράλληλα γερμανική υπηκοότητα διαφοροποιείται νομικά από εκείνη ενός προσώπου που διαθέτει αποκλειστικά τουρκική υπηκοότητα.

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η αναφορά απλώς στην «τουρκική καταγωγή» ενός αγοραστή δεν αρκεί για να εξαχθεί συμπέρασμα σχετικά με τη νομιμότητα μιας συγκεκριμένης αγοραπωλησίας.

Έλεγχος και πραγματικός δικαιούχος

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση αγοράς ακινήτων μέσω εταιρειών.

Το θεσμικό πλαίσιο προβλέπει την υποβολή στοιχείων για τη μετοχική και εταιρική σύνθεση, τη διοίκηση και τον πραγματικό δικαιούχο (ultimate beneficial owner), όταν εφαρμόζεται η διαδικασία άρσης της απαγόρευσης.

Στη διαδικασία προβλέπεται επίσης αξιοποίηση πληροφοριών από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες, μεταξύ άλλων για ζητήματα δημόσιας ασφάλειας και εθνικής άμυνας.

Το γεγονός αυτό καθιστά κρίσιμο το ερώτημα όχι μόνο ποιος εμφανίζεται ως αγοραστής, αλλά και ποιος είναι ο πραγματικός ελέγχων μιας εταιρείας, όταν η αγορά πραγματοποιείται μέσω νομικού προσώπου.

Υπάρχουν όμως επίσημα στοιχεία για το πόσα ακίνητα αγοράστηκαν;

Εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο κενό.

Μέχρι σήμερα δεν έχει εντοπιστεί δημόσια διαθέσιμος επίσημος συγκεντρωτικός πίνακας που να καταγράφει για τη Σάμο:

πόσα ακίνητα αγοράστηκαν από Τούρκους υπηκόους,
πόσα από πρόσωπα τουρκικής καταγωγής με ευρωπαϊκή υπηκοότητα,
πόσες αγορές έγιναν μέσω εταιρειών,
πόσες από τις σχετικές συναλλαγές αφορούν την Ανατολική Σάμο,
και πόσες αιτήσεις για απόκτηση ακινήτων σε παραμεθόριες περιοχές εγκρίθηκαν ή απορρίφθηκαν.

Η απουσία αυτού του συγκεντρωτικού πίνακα σημαίνει ότι οι αναφορές περί «μαζικών αγορών» πρέπει να διαχωρίζονται από τα επαληθεύσιμα στοιχεία ανά συναλλαγή.

Η Σάμος στον χάρτη του τουρκικού επενδυτικού ενδιαφέροντος

Το ενδιαφέρον Τούρκων αγοραστών για ελληνικά νησιά έχει καταγραφεί και σε δημοσιεύματα του οικονομικού Τύπου, με τη Σάμο να αναφέρεται μαζί με άλλα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, όπως η Λέσβος και η Χίος.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το σύνολο των ξένων αγοραστών στη Σάμο είναι Τούρκοι. Η αγορά του νησιού προσελκύει αγοραστές από διαφορετικές χώρες και η πραγματική εικόνα χρειάζεται καταγραφή ανά εθνικότητα και είδος συναλλαγής.

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό

Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν υπάρχουν Τούρκοι ή πρόσωπα τουρκικής καταγωγής που αγοράζουν ακίνητα στη Σάμο. Αυτό έχει αναφερθεί δημόσια και έχει αποτελέσει αντικείμενο κοινοβουλευτικού ελέγχου.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποια είναι η έκταση του φαινομένου.

Πόσα ακίνητα έχουν μεταβιβαστεί; Σε ποιες περιοχές; Ποιο είναι το συνολικό εμβαδόν; Ποιοι είναι οι πραγματικοί δικαιούχοι όταν χρησιμοποιούνται εταιρείες; Και πόσες από τις συγκεκριμένες συναλλαγές έχουν περάσει από τη διαδικασία ελέγχου που προβλέπει η νομοθεσία για τις παραμεθόριες περιοχές;

Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα θα επέτρεπαν για πρώτη φορά μια τεκμηριωμένη αποτύπωση της κατάστασης στη Σάμο, πέρα από δημοσιεύματα, καταγγελίες και μεμονωμένες περιπτώσεις.

Και εκεί βρίσκεται το επόμενο δημοσιογραφικό ζητούμενο: τα συμβόλαια, οι μεταβιβάσεις και τα επίσημα στοιχεία των αρμόδιων υπηρεσιών.

Ιωάννης Μ.Νέγρης