Στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027» εντάσσονται τα εθνικά θαλάσσια πάρκα σε Ιόνιο και Νότιο Αιγαίο, ανοίγοντας τον δρόμο για τη συγχρηματοδότηση των δράσεων προστασίας και διαχείρισής τους.
Με ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη προχωρά η υλοποίηση των δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων που έχει ανακηρύξει η Ελλάδα στο Ιόνιο και το Νότιο Αιγαίο. Η σχετική απόφαση για την ένταξή τους στο πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027», το οποίο χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, υπεγράφη την Τρίτη από τον αναπληρωτή υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκο Παπαθανάση.
Η ένταξη αφορά τόσο τις απαραίτητες υποδομές όσο και τις διαχειριστικές δράσεις για τα πρώτα χρόνια λειτουργίας των πάρκων. Στο σχεδιασμό περιλαμβάνονται μέτρα για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, μεταξύ άλλων και ρυθμίσεις που αφορούν την αλιευτική δραστηριότητα. Η περίοδος υλοποίησης έχει οριστεί από την 1η Ιουνίου 2026 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030, ενώ ορισμένα επιμέρους έργα προβλέπεται να ξεκινήσουν τον Μάιο του 2027.
Ο συνολικός προϋπολογισμός της ελληνικής πλευράς δεν υπερβαίνει τα 10 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, προβλέπονται διοικητικές και οργανωτικές παρεμβάσεις για τη λειτουργία των νέων φορέων διαχείρισης, καθώς και η ανάπτυξη της απαραίτητης υλικοτεχνικής υποδομής.
Η γεωπολιτική διάσταση
Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση προσδίδει παράλληλα μια ευρύτερη διάσταση στην ελληνική πρωτοβουλία, η οποία από την πρώτη στιγμή έχει συνδεθεί και με τις ελληνοτουρκικές διαφορές στο Αιγαίο.
Η Τουρκία είχε αντιδράσει ήδη μετά τη δημοσιοποίηση, τον Απρίλιο του 2025, του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού της Ελλάδας, ενώ τον Ιούλιο του ίδιου έτους, μετά την ανακοίνωση από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη της δημιουργίας των δύο νέων θαλάσσιων πάρκων, η Άγκυρα υποστήριξε ότι η ελληνική κίνηση επιχειρεί να μεταβάλει το καθεστώς στο Αιγαίο.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει παρουσιάσει τα δύο πάρκα πρωτίστως ως μέτρο προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και ως μέρος της δέσμευσης για αύξηση της προστατευόμενης θαλάσσιας έκτασης. Το υπουργείο Περιβάλλοντος αναφέρει ότι με την ίδρυσή τους η προστασία των ελληνικών χωρικών υδάτων θα ανέλθει στο 36%, υπερβαίνοντας τον ευρωπαϊκό στόχο του 30% έως το 2030.
Τα δύο πάρκα βρίσκονται εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, σύμφωνα με την υπουργική απόφαση που καθορίζει το πλαίσιο χρηματοδότησής τους.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Αθήνα επιχειρεί να μετατρέψει την περιβαλλοντική προστασία της θαλάσσιας περιοχής σε σταθερό θεσμικό πλαίσιο, ενώ παράλληλα παρακολουθεί τις κινήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο.