Μια παλιά παραβολή για τα αγριογούρουνα ανοίγει μια επίκαιρη συζήτηση για τα επιδόματα, την κοινωνική πολιτική και την οικονομική ανεξαρτησία των πολιτών

Υπάρχει μια παλιά παραβολή που περιγράφει έναν ιδιαίτερο τρόπο παγίδευσης αγριογούρουνων. Δεν χρειάζονται κυνηγοί, όπλα ή καταδίωξη. Χρειάζεται μόνο κάτι πολύ πιο απλό: εύκολη και δωρεάν τροφή.

Σύμφωνα με την ιστορία, όλα ξεκινούν όταν κάποιος αφήνει λίγο καλαμπόκι σε ένα σημείο του δάσους. Τα αγριογούρουνα επιστρέφουν καθημερινά για να φάνε. Όταν πλέον έχουν συνηθίσει την εύκολη τροφή, αρχίζει σταδιακά να χτίζεται μια περίφραξη.

Πρώτα μία πλευρά. Μετά δεύτερη. Ακολουθεί η τρίτη και, τέλος, η τέταρτη.

Τα ζώα συνεχίζουν να επιστρέφουν, επειδή έχουν πλέον συνηθίσει το «εύκολο γεύμα».

Στο τέλος, κλείνει και η πόρτα.

Η παγίδα έχει ολοκληρωθεί.

Από την παραβολή στην κοινωνία

Η συγκεκριμένη ιστορία χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια ως αλληγορία για την εξάρτηση του πολίτη από την εξουσία.

Το ερώτημα που θέτει είναι απλό, αλλά ιδιαίτερα επίκαιρο:

Μπορεί μια κοινωνία να συνηθίσει τόσο πολύ την κρατική στήριξη, ώστε σταδιακά να χάσει την ανάγκη και τη δυνατότητα να διεκδικεί την οικονομική της αυτονομία;

Η συζήτηση αφορά τα επιδόματα, τις κοινωνικές ενισχύσεις και γενικότερα τις πολιτικές στήριξης των πολιτών.

Ασφαλώς, για έναν άνθρωπο που βρίσκεται αντιμέτωπος με ανεργία, φτώχεια ή μια σοβαρή οικονομική δυσκολία, η κοινωνική προστασία μπορεί να αποτελεί αναγκαίο δίχτυ ασφαλείας.

Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι άλλο:

Η βοήθεια λειτουργεί ως γέφυρα προς την αυτονομία ή καταλήγει να γίνεται μόνιμη εξάρτηση;

Το «δωρεάν» έχει κόστος

Καμία κρατική παροχή δεν εμφανίζεται από το πουθενά. Τα χρήματα προέρχονται από τον κρατικό προϋπολογισμό και, σε μεγάλο βαθμό, από τη φορολογία και την οικονομική δραστηριότητα των πολιτών και των επιχειρήσεων.

Γι' αυτό η συζήτηση για την κοινωνική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στο αν πρέπει ή δεν πρέπει να δίνονται επιδόματα.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι τι αποτέλεσμα έχουν μακροπρόθεσμα.

Βοηθούν έναν άνθρωπο να ξεπεράσει μια δύσκολη περίοδο και να επιστρέψει στην εργασία;

Δημιουργούν ευκαιρίες;

Ενισχύουν την παραγωγικότητα και την κοινωνική κινητικότητα;

Ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, δημιουργούν ένα σύστημα στο οποίο ο πολίτης μαθαίνει να περιμένει την επόμενη ενίσχυση;

Η πραγματική πρόκληση

Η κοινωνική προστασία και η εργασία δεν χρειάζεται να παρουσιάζονται ως αντίπαλες έννοιες.

Μια σύγχρονη κοινωνική πολιτική μπορεί να στηρίζει εκείνον που πραγματικά έχει ανάγκη, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε η στήριξη να μην εξελίσσεται σε μόνιμη εξάρτηση.

Επιδόματα, ναι, όταν χρειάζονται. Αλλά μαζί με δουλειές, αξιοπρεπείς μισθούς, εκπαίδευση και πραγματικές ευκαιρίες.

Γιατί ο στόχος δεν μπορεί να είναι να περιμένει ο πολίτης το επόμενο «καλαμπόκι».

Ο στόχος πρέπει να είναι να μπορεί να σταθεί στα πόδια του.

Και ίσως αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα της παραβολής:

Δεν είναι πρόβλημα να βοηθάς κάποιον να σηκωθεί. Πρόβλημα είναι όταν η βοήθεια γίνεται υποκατάστατο της δυνατότητας να περπατήσει μόνος του.

Η συζήτηση για το πού τελειώνει η κοινωνική προστασία και πού αρχίζει η εξάρτηση παραμένει ανοιχτή.

Και αφορά όλους μας.