Το ζήτημα της ποιότητας του πόσιμου νερού στη Σάμο έχει απασχολήσει επανειλημμένα την τοπική κοινωνία, ιδιαίτερα μετά τα καταγεγραμμένα προβλήματα αυξημένων συγκεντρώσεων αρσενικού σε γεωτρήσεις και δίκτυα ύδρευσης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την περιοχή των Μυτιληνιών. Πρόκειται για ένα θέμα που αγγίζει άμεσα τη δημόσια υγεία και για τον λόγο αυτό απαιτεί απόλυτη διαφάνεια, επιστημονική τεκμηρίωση και πλήρη ενημέρωση των πολιτών.

Την ίδια στιγμή, στη Σάμο λειτουργεί το Γενικό Χημείο του Κράτους, στελεχωμένο με εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό υψηλής κατάρτισης. Πρόκειται για έναν δημόσιο θεσμό με πολυετή εμπειρία και αναγνωρισμένο κύρος, ο οποίος αποτελεί διαχρονικά σημείο αναφοράς για την αξιοπιστία των χημικών αναλύσεων και των εργαστηριακών ελέγχων.

Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι το εξής: γιατί ο Δήμος Ανατολικής Σάμου επιλέγει να αναθέτει αναλύσεις πόσιμου νερού και γεωτρήσεων σε ιδιωτικά εργαστήρια, όταν στο ίδιο το νησί υπάρχει κρατική επιστημονική υπηρεσία με την απαραίτητη τεχνογνωσία;

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι διαπιστευμένα ιδιωτικά εργαστήρια μπορούν να πραγματοποιούν αναλύσεις. Ωστόσο, όταν πρόκειται για ένα τόσο κρίσιμο αγαθό όπως το νερό που καταναλώνουν χιλιάδες πολίτες καθημερινά, η επιλογή ενός δημόσιου και θεσμικά κατοχυρωμένου φορέα θα μπορούσε να προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο αξιοπιστίας και κοινωνικής εμπιστοσύνης.

Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο έντονο λόγω των προβλημάτων που έχουν καταγραφεί κατά καιρούς με την παρουσία αρσενικού σε υδροδοτικά συστήματα του νησιού. Οι κάτοικοι έχουν κάθε δικαίωμα να γνωρίζουν ποιος πραγματοποιεί τους ελέγχους, με ποια κριτήρια επιλέγεται, ποιο είναι το κόστος των αναθέσεων και εάν εξετάστηκε η δυνατότητα συνεργασίας με το Γενικό Χημείο του Κράτους πριν επιλεγούν ιδιωτικοί φορείς.

Παράλληλα, στην τοπική κοινωνία ακούγονται κατά καιρούς σχόλια και αμφισβητήσεις σχετικά με την αξιοπιστία των αναλύσεων που διενεργούνται από ιδιωτικά εργαστήρια. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν παρέμβαση ή αλλοίωση αποτελεσμάτων και οποιοσδήποτε τέτοιος ισχυρισμός δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως γεγονός χωρίς αποδείξεις. Ωστόσο, η ύπαρξη αυτών των συζητήσεων αναδεικνύει ένα πραγματικό πρόβλημα εμπιστοσύνης.

Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, η αξιοποίηση ενός κρατικού επιστημονικού φορέα όπως το Γενικό Χημείο του Κράτους θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ισχυρή θεσμική εγγύηση για όλους: για τους πολίτες που ζητούν βεβαιότητα για την ποιότητα του νερού που καταναλώνουν, αλλά και για τον ίδιο τον Δήμο, ο οποίος θα ήταν θωρακισμένος απέναντι σε κάθε υπόνοια, αμφισβήτηση ή καχυποψία.

Η συζήτηση επομένως δεν αφορά μόνο το ποιος έχει τη δυνατότητα να κάνει μια ανάλυση. Αφορά τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Όταν στο νησί υπάρχει δημόσια επιστημονική υπηρεσία με εξειδικευμένο προσωπικό, η δημοτική αρχή οφείλει να εξηγήσει με σαφήνεια γιατί επιλέγει διαφορετική διαδρομή και ποια είναι τα οφέλη αυτής της επιλογής για το δημόσιο συμφέρον.

Το νερό δεν είναι μια οποιαδήποτε δημοτική υπηρεσία. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας. Και σε θέματα δημόσιας υγείας, όσο περισσότερη διαφάνεια υπάρχει, τόσο μεγαλύτερη είναι η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη των πολιτών. Οι Σαμιώτες δικαιούνται σαφείς απαντήσεις, πλήρη δημοσιοποίηση των αναλύσεων και ξεκάθαρη ενημέρωση για τον ρόλο που μπορεί ή δεν μπορεί να διαδραματίσει το Γενικό Χημείο του Κράτους στους ελέγχους του πόσιμου νερού του νησιού.

«Τα τελευταία χρόνια εκφράζεται προβληματισμός από κατοίκους και επαγγελματίες υγείας για την εμφάνιση πολλών περιστατικών καρκίνου στο νησί. Ο προβληματισμός αυτός ενισχύεται κάθε φορά που ανακύπτουν ζητήματα περιβαλλοντικής υγείας, όπως οι κατά καιρούς ανακοινώσεις για αυξημένες συγκεντρώσεις αρσενικού σε γεωτρήσεις και δίκτυα ύδρευσης. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχουν παρουσιαστεί δημόσια επιδημιολογικά στοιχεία που να αποδεικνύουν αιτιώδη σύνδεση μεταξύ των συγκεκριμένων περιστατικών και της ποιότητας του νερού.»

«Ακριβώς επειδή η δημόσια συζήτηση γύρω από την εμφάνιση καρκίνων στο νησί παραμένει έντονη, η ανάγκη για απόλυτα αξιόπιστους και αδιαμφισβήτητους ελέγχους στο πόσιμο νερό γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Η καλύτερη απάντηση στις ανησυχίες των πολιτών δεν είναι οι διαβεβαιώσεις, αλλά η πλήρης διαφάνεια, οι συνεχείς δημοσιοποιημένες αναλύσεις και η συμμετοχή δημόσιων επιστημονικών φορέων, όπως το Γενικό Χημείο του Κράτους, ώστε να μην υπάρχει η παραμικρή σκιά αμφιβολίας για την ποιότητα του νερού που φτάνει στις βρύσες των Σαμιωτών.»

Γιάννης Νέγρης