Γράφει ο δικηγόρος Δημήτρης Πετρούσκας

Υπάρχει μια πλευρά της Ελλάδας που δεν αποτυπώνεται εύκολα σε οικονομικούς δείκτες, στατιστικές ή πολιτικές αναλύσεις. Είναι η πλευρά της εικόνας. Η ανάγκη να φαίνεσαι περισσότερο από όσο είσαι, να προβάλλεις τον τίτλο πριν αποδείξεις τη γνώση και να επενδύεις στη μαρκίζα πριν εξετάσεις τι υπάρχει πίσω από αυτήν.

Το φαινόμενο δεν αφορά μόνο μια περασμένη εποχή. Αντίθετα, στη σημερινή εποχή των social media έχει αποκτήσει νέα εργαλεία.

Η «λεζάντα» έγινε προσωπικό brand. Η φωτογραφία έγινε επαγγελματικό βιογραφικό. Η προβολή απέκτησε συχνά μεγαλύτερη δύναμη από την ουσία.

Και εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα.

Υπάρχουν επαγγέλματα στα οποία η εικόνα μπορεί να δημιουργήσει εντυπώσεις, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη γνώση.

Η δικηγορία είναι ένα από αυτά.

Ένα εντυπωσιακό γραφείο, ένας επαγγελματικός τίτλος, μια καλοστημένη φωτογραφία ή μια έντονη παρουσία στο διαδίκτυο δεν αποδεικνύουν από μόνα τους την ικανότητα ενός δικηγόρου. Η ουσία βρίσκεται στη γνώση του δικαίου, στην προετοιμασία, στην ανάλυση των πραγματικών περιστατικών, στην κρίση και, κυρίως, στην ευθύνη απέναντι στον άνθρωπο που εμπιστεύεται την υπόθεσή του.

Γιατί ο πελάτης δεν παραδίδει στον δικηγόρο απλώς ένα έγγραφο.

Μπορεί να του παραδίδει την περιουσία του, την οικογενειακή του υπόθεση, την επαγγελματική του δραστηριότητα ή ακόμη και την ελευθερία του.

Ακριβώς το ίδιο ισχύει και στην ιατρική.

Η λευκή μπλούζα, ο εξοπλισμός ενός σύγχρονου ιατρείου, μια εντυπωσιακή διαδικτυακή παρουσία ή μια επιτυχημένη διαφημιστική εικόνα δεν μπορούν να αποτελέσουν υποκατάστατο της επιστημονικής επάρκειας.

Όταν η επιστήμη μετατρέπεται αποκλειστικά σε προϊόν προβολής, υπάρχει ο κίνδυνος ο ασθενής να αντιμετωπιστεί περισσότερο ως καταναλωτής και λιγότερο ως άνθρωπος που χρειάζεται υπεύθυνη επιστημονική φροντίδα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η επαγγελματική παρουσία ή η επικοινωνία είναι από μόνες τους αρνητικές. Κάθε επαγγελματίας δικαιούται να παρουσιάζει τη δουλειά του και να ενημερώνει το κοινό.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι άλλο:

Τι υπάρχει πίσω από την εικόνα;

Γιατί η κοινωνία της προβολής μπορεί να κάνει κάτι πολύ εύκολο: να παρουσιάσει την επάρκεια πριν αυτή αποδειχθεί.

Και τότε η «μαρκίζα» αποκτά μεγαλύτερη σημασία από το περιεχόμενο.

Η πραγματικότητα, όμως, λειτουργεί διαφορετικά.

Στη δικηγορία η υπόθεση κάποια στιγμή φτάνει στο δικαστήριο.

Στην ιατρική ο ασθενής περιμένει αποτέλεσμα.

Στα επαγγέλματα ευθύνης η πραγματική αξία δεν κρίνεται τελικά από τη φωτογραφία, την εντύπωση ή τη δημόσια εικόνα. Κρίνεται όταν έρθει η ώρα της πράξης.

Ίσως, λοιπόν, το σημαντικότερο μάθημα να είναι απλό:

Να μην κρίνουμε έναν άνθρωπο μόνο από τη μαρκίζα του.

Να μην αντιμετωπίζουμε τον τίτλο ως απόδειξη ικανότητας.

Να μην συγχέουμε την προβολή με τη γνώση.

Και κυρίως, να θυμόμαστε ότι σε ορισμένα επαγγέλματα η ανεπάρκεια δεν είναι απλώς ένα προσωπικό μειονέκτημα. Μπορεί να έχει συνέπειες για τη ζωή ενός άλλου ανθρώπου.

Γιατί στο τέλος η πραγματικότητα έχει μια κακή συνήθεια.

Κατεβάζει τη μαρκίζα και αφήνει να φανεί τι πραγματικά υπάρχει από πίσω.