Άποψη του Εμμανουήλ Λέκκα, Μετεωρολόγου MSc

Η προστασία της ανθρώπινης ζωής είναι και πρέπει να παραμένει αδιαπραγμάτευτη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που μια περιοχή προβλέπεται να αντιμετωπίσει δυσμενείς ή ακόμη και ακραίες καιρικές συνθήκες, η μοναδική λύση είναι η αναστολή λειτουργίας των σχολείων.

Το σχολείο αποτελεί δημόσια δομή και λειτουργεί καθημερινά χάρη στην παρουσία και την ευθύνη εκπαιδευτικών και λοιπών εργαζομένων, οι οποίοι έχουν την ευθύνη για την ασφάλεια και την προστασία των παιδιών που τους εμπιστεύεται η κοινωνία.

Επομένως, τίθεται ένα εύλογο ερώτημα: όταν μια περιοχή αντιμετωπίζει δυσμενείς καιρικές συνθήκες, γιατί η αναστολή λειτουργίας εφαρμόζεται κατ’ εξοχήν στη σχολική δομή, ενώ πολλές άλλες δημόσιες, δημοτικές ή ιδιωτικές υπηρεσίες και επιχειρήσεις συνεχίζουν να λειτουργούν;

Το κλείσιμο των σχολείων αφορά ολόκληρη την οικογένεια

Το κλείσιμο των σχολείων δεν αφορά μόνο τους μαθητές. Επηρεάζει άμεσα ολόκληρη την οικογένεια και ιδιαίτερα τις οικογένειες στις οποίες εργάζονται και οι δύο γονείς.

Όταν το σχολείο κλείνει, οι γονείς καλούνται, συχνά μέσα σε ελάχιστες ώρες, να βρουν λύσεις για τη φύλαξη των παιδιών τους. Επιστρατεύονται παππούδες, γιαγιάδες, συγγενείς και φίλοι, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι γονείς αναγκάζονται να πάρουν τα παιδιά μαζί τους στην εργασία τους ή να απουσιάσουν από αυτήν.

Έτσι, ένα μέτρο που λαμβάνεται για την προστασία των μαθητών μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στις οικογένειες, ιδιαίτερα όταν δεν συνοδεύεται από ένα ολοκληρωμένο σχέδιο υποστήριξης και διαχείρισης της κατάστασης.

Από την πρόληψη στην ανασφάλεια

Υπάρχει όμως και μια ευρύτερη διάσταση.

Όταν η αντιμετώπιση κάθε έντονου καιρικού φαινομένου συνδέεται αυτομάτως με την αναστολή της καθημερινής ζωής, υπάρχει ο κίνδυνος να καλλιεργείται σταδιακά μια αντίληψη διαρκούς ανασφάλειας. Η προστασία μπορεί να μετατραπεί σε απομόνωση και η πρόληψη σε περιορισμό της καθημερινότητας.

Η Πολιτεία οφείλει ασφαλώς να ενημερώνει έγκαιρα τους πολίτες για την επικινδυνότητα ενός φαινομένου και να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα πολιτικής προστασίας. Παράλληλα, όμως, οφείλει να εμπιστεύεται την κρίση των πολιτών και να τους παρέχει τα απαραίτητα εργαλεία ώστε να λαμβάνουν υπεύθυνες αποφάσεις.

Ένα διαφορετικό μοντέλο λειτουργίας

Σε αυτό το πλαίσιο, θα μπορούσε να εξεταστεί ένα διαφορετικό μοντέλο λειτουργίας των σχολείων σε περιπτώσεις δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Εφόσον οι σχολικές εγκαταστάσεις είναι ασφαλείς και οι αρμόδιες αρχές κρίνουν ότι είναι δυνατή η λειτουργία τους, τα σχολεία θα μπορούσαν να παραμένουν ανοικτά, με την παρουσία των εκπαιδευτικών και του αναγκαίου προσωπικού.

Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρχει σαφής και έγκαιρη ενημέρωση ότι οι μαθητές που, κατά την κρίση των γονέων τους, δεν μπορούν να μετακινηθούν με ασφάλεια προς το σχολείο λόγω των καιρικών συνθηκών, δεν θα υφίστανται τις συνέπειες μιας απουσίας.

Με τον τρόπο αυτό το σχολείο παραμένει διαθέσιμο ως ασφαλής δημόσια δομή, ενώ οι γονείς μπορούν να αξιολογήσουν τις πραγματικές συνθήκες και να αποφασίσουν εάν και πώς θα μετακινήσουν τα παιδιά τους.

Η ανάγκη για σχέδιο έκτακτης ανάγκης

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη ενός οργανωμένου σχεδίου αντιμετώπισης ακραίων φυσικών φαινομένων.

Το σχέδιο θα πρέπει να προβλέπει τι συμβαίνει όταν οι καιρικές συνθήκες επιδεινώνονται κατά τη διάρκεια του σχολικού ωραρίου, πώς διασφαλίζεται η ασφαλής παραμονή των μαθητών, πώς ενημερώνονται οι γονείς και πώς πραγματοποιείται η ασφαλής παραλαβή των παιδιών.

Εάν, μετά τη λήξη των μαθημάτων, οι συνθήκες μετακίνησης δεν επιτρέπουν την ασφαλή επιστροφή των μαθητών στις οικίες τους, το σχολείο θα πρέπει να λειτουργεί ως χώρος προστασίας. Οι μαθητές θα μπορούσαν να παραμένουν με ασφάλεια στον χώρο του σχολείου, υπό την επίβλεψη εκπαιδευτικών και προσωπικού, έως ότου οι γονείς ή οι νόμιμοι συνοδοί τους μπορέσουν να τους παραλάβουν.

Παράλληλα, η Πολιτεία οφείλει να διατηρεί σε πλήρη ετοιμότητα τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας, την Ελληνική Αστυνομία, την Πυροσβεστική, τις υπηρεσίες υγείας, τους δήμους και κάθε άλλη δημόσια δομή που μπορεί να χρειαστεί να παρέμβει.

Ασφάλεια και λειτουργία μπορούν να συνυπάρξουν

Η ουσία, επομένως, δεν είναι να επιλέξουμε ανάμεσα στην «ασφάλεια» και στη «λειτουργία». Η πραγματική πρόκληση είναι να δημιουργήσουμε ένα σύστημα που θα μπορεί να παρέχει και τα δύο.

Η κοινωνία δεν χρειάζεται να μάθει να φοβάται τα φυσικά φαινόμενα. Χρειάζεται να μάθει να τα αντιμετωπίζει με ενημέρωση, πρόληψη, ψυχραιμία, οργάνωση και υπευθυνότητα.

Η προστασία των παιδιών δεν επιτυγχάνεται αποκλειστικά με το κλείσιμο των σχολείων. Επιτυγχάνεται με ασφαλείς υποδομές, εκπαιδευμένους και υπεύθυνους λειτουργούς, σχέδια έκτακτης ανάγκης, αποτελεσματικό μηχανισμό πολιτικής προστασίας και σαφή κατανομή ευθυνών.

Γιατί η πραγματική ασφάλεια δεν είναι ο εγκλωβισμός.

Η πραγματική ασφάλεια είναι η δυνατότητα μιας κοινωνίας να συνεχίζει να λειτουργεί με υπευθυνότητα ακόμη και όταν οι συνθήκες γίνονται δύσκολες.

Εμμανουήλ Λέκκας
Μετεωρολόγος, MSc