Το επίδομα ανεργίας αλλάζει ριζικά. Περισσότερα χρήματα τους πρώτους μήνες, μικρότερη επιδότηση όσο παρατείνεται η ανεργία. Η κυβέρνηση μιλά για ένα πιο δίκαιο και αποτελεσματικό σύστημα που θα οδηγεί ταχύτερα τον άνεργο πίσω στην αγορά εργασίας. Η άλλη ανάγνωση όμως είναι ότι η οικονομική στήριξη θα μειώνεται όσο ο άνεργος δυσκολεύεται να βρει δουλειά.

Το σημερινό επίδομα ανεργίας των 564,98 ευρώ τον μήνα, ίδιο ουσιαστικά για όλους ανεξάρτητα από τον προηγούμενο μισθό και τα χρόνια ασφάλισης, οδηγείται προς το τέλος του.

Στη θέση του έρχεται ένα νέο, πιο σύνθετο σύστημα, στο οποίο το ύψος της επιδότησης θα συνδέεται με τον μισθό που είχε ο εργαζόμενος και την ασφαλιστική του διαδρομή.

Η βασική φιλοσοφία είναι μία:

όσο πιο πρόσφατη είναι η απώλεια της εργασίας, τόσο μεγαλύτερη η οικονομική στήριξη. Όσο περνά ο χρόνος, τόσο μικρότερη η επιδότηση.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη αλλαγή.

Τα περισσότερα χρήματα θα δίνονται στην αρχή

Το νέο σύστημα προβλέπει ένα σταθερό ποσό, το οποίο θα καταβάλλεται ανεξάρτητα από μισθό και προϋπηρεσία, αλλά και δύο μεταβλητά ποσά που θα συνδέονται με τα χρόνια ασφάλισης και τις προηγούμενες αποδοχές.

Για το πρώτο τρίμηνο το σταθερό ποσό ανέρχεται σε 719,07 ευρώ, ενώ μαζί με τα μεταβλητά ποσά η συνολική επιδότηση μπορεί να φτάσει έως τα 1.438 ευρώ.

Όμως αυτή η εικόνα δεν θα διαρκεί.

Καθώς περνούν οι μήνες, το ποσό θα μειώνεται. Στο τέταρτο τρίμηνο του πρώτου έτους το σταθερό τμήμα υποχωρεί στα 410 ευρώ, ενώ στο δεύτερο εξάμηνο του δεύτερου έτους φτάνει στα 205 ευρώ.

Με απλά λόγια:

το νέο επίδομα είναι μεγάλο στην αρχή και μικραίνει όσο μεγαλώνει η ανεργία.

Το μήνυμα προς τον άνεργο είναι σαφές

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τον τρόπο υπολογισμού του επιδόματος.

Αλλάζει και η φιλοσοφία του.

Το κράτος θέλει να δώσει στον άνεργο ισχυρότερη οικονομική προστασία αμέσως μετά την απώλεια της εργασίας του, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργήσει ισχυρό κίνητρο ώστε να επιστρέψει γρήγορα στην αγορά εργασίας.

Το ερώτημα όμως είναι αν αυτό το κίνητρο θα λειτουργήσει πάντα όπως σχεδιάστηκε.

Γιατί άλλο είναι να υπάρχει διαθέσιμη θέση εργασίας και ο άνεργος να επιλέγει να παραμείνει εκτός αγοράς και άλλο να ψάχνει επί μήνες χωρίς να βρίσκει εργασία αντίστοιχη με την εμπειρία και τα προσόντα του.

Στη δεύτερη περίπτωση, η μείωση του επιδόματος δεν δημιουργεί απαραίτητα εργασία.

Δημιουργεί απλώς μεγαλύτερη οικονομική πίεση.

Το κρίσιμο τεστ θα είναι στην πράξη

Το πιλοτικό πρόγραμμα, στο οποίο εντάχθηκαν περίπου 15.600 άνεργοι, έχει ήδη ολοκληρωθεί ως προς την ένταξη νέων δικαιούχων και πλέον αξιολογούνται τα αποτελέσματά του.

Η πλήρης εφαρμογή του νέου συστήματος αναμένεται να αφορά περίπου 150.000 ανέργους.

Εκεί θα φανεί αν η μεταρρύθμιση πέτυχε τον στόχο της.

Όχι από το πόσοι σταμάτησαν να παίρνουν επίδομα.

Αλλά από το γιατί σταμάτησαν.

Βρήκαν δουλειά;

Βρήκαν σταθερή δουλειά;

Βρήκαν εργασία αντίστοιχη με την εμπειρία τους;

Ή απλώς υποχρεώθηκαν να αποδεχθούν οποιαδήποτε διαθέσιμη εργασία επειδή το εισόδημα από το επίδομα μειωνόταν;

Αυτή είναι η πραγματική δοκιμασία του νέου συστήματος.

Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στο κίνητρο και την πίεση

Η επιδότηση ανεργίας δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο εισόδημα. Από την άλλη, δεν μπορεί και να θεωρείται ότι κάθε μακροχρόνια ανεργία οφείλεται στην έλλειψη διάθεσης του ανέργου να εργαστεί.

Υπάρχουν ηλικίες, ειδικότητες, περιοχές και κλάδοι όπου η επανένταξη στην αγορά εργασίας είναι πολύ δυσκολότερη.

Γι' αυτό και το νέο σύστημα θα κριθεί τελικά από το αν η μείωση του επιδόματος συνοδεύεται από πραγματικές ευκαιρίες εργασίας, κατάρτιση και αποτελεσματική υποστήριξη προς τον άνεργο.

Διαφορετικά, υπάρχει ένας κίνδυνος:

να μετράμε ως επιτυχία τη μείωση του αριθμού των επιδοτούμενων ανέργων, ενώ στην πραγματικότητα να αυξάνεται ο αριθμός εκείνων που αναγκάζονται να δεχθούν οποιαδήποτε δουλειά για να επιβιώσουν.

Και αυτή είναι ίσως η πιο σημαντική πλευρά της αλλαγής που σήμερα δεν φαίνεται στους αριθμούς.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να τελειώνει γρήγορα η επιδότηση.

Το ζητούμενο είναι να τελειώνει η ανεργία.