Από την πρώτη οργανωμένη μεταφορά των περίπου 300 ατόμων τον Ιούνιο, στις εκατοντάδες μετακινήσεις του Αυγούστου και του Σεπτεμβρίου – Τι υποστηρίζει το Υπουργείο και τι λένε οι τοπικές κοινωνίες
Η Κρήτη έχει βρεθεί τους τελευταίους μήνες στο επίκεντρο των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη, με αποτέλεσμα οι δομές προσωρινής διαμονής στο νησί να δεχθούν ιδιαίτερα αυξημένη πίεση.
Η απάντηση των αρχών δεν περιορίστηκε στην ενίσχυση των δομών της Κρήτης. Από τον Ιούνιο ξεκίνησαν οργανωμένες μεταφορές αιτούντων άσυλο από την Κρήτη προς νησιά του Βορείου Αιγαίου, κυρίως τη Σάμο και τη Λέσβο, προκειμένου να ολοκληρωθούν διαδικασίες καταγραφής, ταυτοποίησης και διοικητικής διαχείρισης.
Η πρώτη μεταφορά: περίπου 300 στη Σάμο
Η πρώτη μεγάλη μεταφορά πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο.
Περίπου 300 άνθρωποι που είχαν εντοπιστεί στην Κρήτη μεταφέρθηκαν στη Σάμο και οδηγήθηκαν στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή της Ζερβού για την προβλεπόμενη διαδικασία καταγραφής. Μεταξύ τους υπήρχαν οικογένειες, παιδιά και ανήλικοι, ενώ οι καταγεγραμμένες εθνικότητες περιλάμβαναν ανθρώπους από το Σουδάν, την Αίγυπτο, το Μπαγκλαντές και χώρες της Αφρικής.
Η μεταφορά προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στη Σάμο, καθώς τοπικοί φορείς εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην άφιξη ανθρώπων που είχαν προηγουμένως φτάσει σε άλλη περιοχή της χώρας.
Τον Αύγουστο η μεταφορά επεκτάθηκε και στη Λέσβο
Στις 23 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε νέα οργανωμένη επιχείρηση.
Συνολικά 417 καταγεγραμμένοι πρόσφυγες και μετανάστες αναχώρησαν από την Κρήτη με ταχύπλοο της SeaJets. Περίπου 200 κατευθύνθηκαν στη Σάμο και 217 στη Λέσβο.
Το πλοίο αναχώρησε από το Ηράκλειο, έκανε στάση στη Σάμο και στη συνέχεια συνέχισε προς τη Μυτιλήνη. Στη Λέσβο οι 217 άνθρωποι μεταφέρθηκαν στην Κλειστή Ελεγχόμενη Δομή στο Μαυροβούνι.
Η συγκεκριμένη επιχείρηση προκάλεσε νέα πολιτική και αυτοδιοικητική συζήτηση στο Βόρειο Αιγαίο, με τον Περιφερειάρχη Βορείου Αιγαίου να συγκαλεί έκτακτη σύσκεψη για το ζήτημα.
Η κυβέρνηση: «Πρόκειται για προσωρινή διαδικασία»
Το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου υποστηρίζει ότι οι μεταφορές από την Κρήτη προς τη Σάμο και τη Λέσβο δεν αποτελούν μόνιμη εγκατάσταση μεταναστών στα νησιά.
Σύμφωνα με την επίσημη θέση του Υπουργείου, οι μετακινήσεις πραγματοποιούνται για σκοπούς καταγραφής, ταυτοποίησης, screening και διοικητικής διαχείρισης, ενώ στη συνέχεια οι άνθρωποι μεταφέρονται προς δομές της ενδοχώρας.
Μάλιστα, το Υπουργείο υποστηρίζει ότι το ισοζύγιο παραμένει αρνητικό για τη Σάμο: έως τις 31 Αυγούστου είχαν καταγραφεί περίπου 2.400 αφίξεις, ενώ περίπου 2.900 άνθρωποι είχαν αποχωρήσει από το νησί προς άλλες δομές.
Για τη Λέσβο, κυβερνητικές πηγές έχουν επίσης υποστηρίξει ότι οι μεταφορές από τα νησιά προς άλλες δομές είναι περισσότερες από τις προσωρινές μεταφορές προς αυτά.
Και νέες μεταφορές τον Σεπτέμβριο
Η διαδικασία, πάντως, δεν σταμάτησε τον Αύγουστο.
Στις 9 Σεπτεμβρίου, 365 άνθρωποι μεταφέρθηκαν από την Κρήτη στη Σάμο με ταχύπλοο της SeaJets. Μετά την άφιξή τους οδηγήθηκαν στην ΚΕΔ Σάμου για την προβλεπόμενη καταγραφή και, σύμφωνα με την ΕΡΤ, προβλεπόταν η άμεση αναχώρησή τους προς την ενδοχώρα.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 12 Σεπτεμβρίου, πραγματοποιήθηκε νέα οργανωμένη μεταφορά προς τη Λέσβο, με 409 αιτούντες άσυλο να φτάνουν στη Μυτιλήνη με το «Express Jet».
Τουλάχιστον 1.400 μετακινήσεις στις συγκεκριμένες επιχειρήσεις
Μόνο από τις μεταφορές για τις οποίες υπάρχουν συγκεκριμένα δημοσιευμένα στοιχεία προκύπτει ένας αριθμός που ξεπερνά τους 1.400 ανθρώπους:
περίπου 300 στην πρώτη μεταφορά προς Σάμο τον Ιούνιο,
417 προς Σάμο και Λέσβο τον Αύγουστο,
365 προς Σάμο τον Σεπτέμβριο,
409 προς Λέσβο τον Σεπτέμβριο.
Με βάση αυτά τα δημοσιευμένα περιστατικά, το άθροισμα φτάνει περίπου τους 1.491 ανθρώπους.
Ο αριθμός αφορά μόνο τις συγκεκριμένες οργανωμένες μεταφορές για τις οποίες έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένα στοιχεία και δεν αποτελεί επίσημο συνολικό αριθμό όλων των μετακινήσεων από την Κρήτη.
Η νέα πραγματικότητα
Η εξέλιξη αποτυπώνει μια νέα πραγματικότητα στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.
Η Κρήτη αποτελεί πλέον βασικό σημείο πρώτης άφιξης στη νότια θαλάσσια οδό, ενώ οι δομές του νησιού καλούνται να διαχειριστούν μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε μικρό χρονικό διάστημα. Το ίδιο το Υπουργείο έχει χαρακτηρίσει την Κρήτη «κρίσιμο σημείο πρώτης άφιξης» και έχει προβλέψει ειδικό χρηματοδοτικό πρόγραμμα για τη μεταφορά αιτούντων άσυλο από την Κρήτη προς την ενδοχώρα.
Την ίδια στιγμή, η επιλογή της Σάμου και της Λέσβου ως ενδιάμεσων σταθμών για διαδικασίες καταγραφής και ταυτοποίησης επαναφέρει στα νησιά του Βορείου Αιγαίου ένα ζήτημα που θεωρούσαν ότι είχε περιοριστεί σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι πρόκειται για προσωρινές μεταφορές και όχι για μόνιμη επιβάρυνση των νησιών. Οι τοπικοί φορείς, από την πλευρά τους, ζητούν σαφείς εγγυήσεις για τον αριθμό, τη διάρκεια παραμονής και τον συνολικό σχεδιασμό.
Το γεγονός, πάντως, είναι ότι μέσα σε λίγους μήνες η διαδρομή Κρήτη → Σάμος/Λέσβος από έκτακτη λύση έχει μετατραπεί σε επαναλαμβανόμενο μηχανισμό διαχείρισης των αυξημένων ροών.
Και πλέον το ερώτημα δεν αφορά μόνο το πού φτάνουν οι άνθρωποι που διασώζονται ή εντοπίζονται στη θάλασσα.
Αφορά και το πού μεταφέρονται στη συνέχεια.