Σύνταξη: Ανδρονίκη Κουτσαβλή

Έναν μήνα μετά την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, η κατάσταση αναδεικνύει σοβαρά κενά στη διαχείριση της κρίσης, με επιπτώσεις που ξεπερνούν το υγειονομικό επίπεδο και αγγίζουν την οικονομία, το περιβάλλον και την κοινωνική συνοχή του νησιού. Η υποστελέχωση των υπηρεσιών, η έλλειψη κατάλληλων υποδομών και η εφαρμογή οριζόντιων μέτρων χωρίς επαρκή σχεδιασμό έχουν εντείνει την πίεση στον πρωτογενή τομέα, προκαλώντας αντιδράσεις και ενισχύοντας το αίσθημα αβεβαιότητας στους κτηνοτρόφους.

16 Μαρτίου 2026 επιβεβαιώνεται το πρώτο κρούσμα ενώ σε αναλύσεις εντοπίζονται αντισώματα γεγονός που καταδεικνύει ότι ο ιός είχε προϋπήρχε. Μέχρι τούδε η διαχείριση του ζητήματος από πλευράς αρμοδίων χαρακτηρίζεται προβληματική. Αποτέλεσμα της διοικητικής ανεπάρκειας τόσο από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων όσο και από τη Διεύθυνση Κτηνιατρικής της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου είναι οι κοινωνικές εντάσεις και ο στραγγαλισμός του βασικού οικονομικού πυλώνα του νησιού.

Η ιχνηλάτηση και ο εντοπισμός της νόσου αποτελούν το βασικό σημείο διαχείρισης της κρίσης. Εντούτοις, ο αριθμός των κτηνιάτρων είναι ελάχιστος. Λιγότεροι από 10 κτηνίατροι καλούνται να εξετάσουν χιλιάδες ζώα, και αυτό παρά τις δεσμεύσεις του τέως υφυπουργού Χρήστου Κέλλα.

Η διαχείριση των υγρών ζωικών αποβλήτων, ενώ κρίνεται μείζονος σημασίας ως προς τη διασπορά της νόσου, εντούτοις αντιμετωπίζεται με προχειρότητα από όλες τις συναρμόδιες αρχές. Αυτό προκύπτει από έγγραφο της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, το οποίο μετακυλίει την ευθύνη στους κτηνοτρόφους, ενώ μνημονεύει και την ύπαρξη ΧΥΤΑ σε Μυτιλήνη και Δυτική Λέσβο. Η επιστημονική κοινότητα έχει επισημάνει πως στη Λέσβο δεν υπάρχει μονάδα υποδοχής τέτοιου είδους προϊόντων, τονίζοντας τους κινδύνους ρύπανσης του υδροφόρου ορίζοντα και μετάδοσης της νόσου.

Η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου προχώρησε σε νέες κινητοποιήσεις, με αποκλεισμό του λιμανιού της Μυτιλήνης και υποβολή σειράς αιτημάτων προς το ΥπΑΑΤ με επιστολή της. Το έγγραφο αυτό αποτελεί, παράλληλα, «κατηγορητήριο» ως προς τη διαχείριση του προβλήματος και την επιβολή οριζόντιων μέτρων σε όλη την έκταση του νησιού.

Τα μόνα μέτρα είναι ο σφαγιασμός των ζώων, ο περιορισμός της εμπορικής δραστηριότητας ακόμη και στην ευρύτερη ζώνη και η μετακύλιση ευθυνών στους κτηνοτρόφους. Ωστόσο, ο ευρωπαϊκός κανονισμός προβλέπει πως η οριζόντια απαγόρευση είναι απαγορευτική, ενώ ορίζει ότι σε κάθε περίπτωση —εκτός από τα κτηνιατρικά δεδομένα— θα πρέπει, στα κατά τόπους μέτρα, να λαμβάνεται υπόψη ο κοινωνικός, οικονομικός και επιχειρηματικός αντίκτυπος.

Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός κανονισμός προβλέπει ότι απαγορεύεται —ακόμη και σε περίπτωση νόσησης— ο σφαγιασμός ζώων που είναι ενταγμένα σε προγράμματα γενετικής βελτίωσης, καθώς αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας. Στις μέχρι τώρα ανακοινώσεις από το ΥπΑΑΤ και την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου δεν υπάρχει καμία αναφορά σε αυτή την κατηγορία ζώων που υπάρχουν στη Λέσβο.

Από την Ανακρίτρια Ορεστιάδας η κλήση για προανακριτική
Η Δικαιοσύνη ξεκινά έρευνα με επίκεντρο τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, η οποία χαρακτηρίζεται διοικητικά και πολιτικά ανεπαρκής.

Μετά τη μηνυτήρια αναφορά που κατέθεσε το Αγροτικό Κτηνοτροφικό Κόμμα Ελλάδος στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Μυτιλήνης, η Ανακρίτρια Ορεστιάδας εξέδωσε κλήση για επείγουσα προκαταρκτική εξέταση, όπως αναφέρεται σε δελτίο Τύπου του ΑΚΚΕΛ.

Η κλήση αυτή, όπως υποστηρίζεται, υποδεικνύει πως η υπόθεση είναι σοβαρή, επείγουσα και απαιτεί πλήρη διερεύνηση.

Το ΑΚΚΕΛ, όπως σημειώνεται, δεν κατέθεσε μια τυπική αναφορά, αλλά μια τεκμηριωμένη καταγγελία για πράξεις και παραλείψεις που εξέθεσαν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, δημιούργησαν περιβαλλοντική απειλή και οδήγησαν χιλιάδες κτηνοτρόφους σε οικονομική ασφυξία — ζητήματα που εξακολουθούν να ισχύουν.

Η μηνυτήρια αναφορά είχε υποβληθεί μόλις τέσσερις ημέρες μετά τον εντοπισμό του πρώτου κρούσματος και αρκετές ημέρες πριν από τις οδηγίες της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής Λέσβου με θέμα τη διαχείριση του γάλακτος.

«Η Δικαιοσύνη πλέον εξετάζει αυτά ακριβώς τα ζητήματα. Και το ΑΚΚΕΛ δεν πρόκειται να περιοριστεί σε έναν τυπικό ρόλο “μάρτυρα”. Ως θεσμικός εκπρόσωπος ενός ολόκληρου κλάδου, θα συμμετάσχει στη διαδικασία με τρόπο που να διασφαλίζει ότι κανένα στοιχείο δεν θα μείνει στο σκοτάδι, καμία ευθύνη δεν θα παρακαμφθεί και καμία πράξη ή παράλειψη δεν θα μείνει χωρίς έλεγχο.

Η κοινωνία της Λέσβου και οι κτηνοτρόφοι όλης της Ελλάδας έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι έγινε, ποιος αποφάσισε τι και με ποια κριτήρια», σημειώνεται στο δελτίο Τύπου, με το ΑΚΚΕΛ να διαμηνύει πως θα είναι παρόν σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, ώστε να διασφαλίσει ότι η έρευνα δεν θα μείνει επιφανειακή αλλά θα φτάσει μέχρι το τέλος, όπως απαιτεί το δημόσιο συμφέρον.

Η ανακοίνωση Λαζαρίδη
Την Τρίτη 14 Απριλίου 2026, σε δελτίο Τύπου, ο νέος υφυπουργός Μακάριος Λαζαρίδης κάνει λόγο για «άμεσα μέτρα στήριξης και αποζημιώσεις για τις επιπτώσεις του αφθώδους πυρετού». Στην επιστολή δεν απαντάται κανένα από τα ζητήματα που έχουν τεθεί, ενώ γίνεται αναπαραγωγή όσων έχουν γενικά διατυπωθεί κατά καιρούς από το ΥπΑΑΤ.

Παρά την αλλαγή της πολιτικής ηγεσίας στο Υπουργείο, εξαιτίας του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν διαφαίνεται καμία ουσιαστική αλλαγή ως προς τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού.

Η επιδιωκόμενη συνάντηση με Μητσοτάκη
Την Τρίτη 16 Απριλίου 2026, σε δελτίο Τύπου, σημειώνεται πως ο Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, Κωνσταντίνος Μουτζούρης, επιδιώκει συνάντηση με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Στην ατζέντα των ζητημάτων που θα θέσει περιλαμβάνονται:

Πλήρης αποζημίωση για το γάλα που δεν διατίθεται από τον Απρίλιο και για όσο διαρκούν τα μέτρα. Η προτεινόμενη αποζημίωση να υπολογίζεται με βάση τα τιμολόγια των αντίστοιχων μηνών του προηγούμενου έτους (2025).

Πλήρης αποζημίωση για το ζωικό κεφάλαιο που δεν διατέθηκε και άμεση ενίσχυση για την αναπλήρωσή του.

Αποδέσμευση προϊόντων που έχουν παραχθεί πριν από την εμφάνιση του κρούσματος.

Αναστολή πληρωμών σε εφορία και ασφαλιστικά ταμεία για όσο διαρκούν τα μέτρα.

Οι προχειρότητες
Το πρώτο δεκαήμερο του Απριλίου 2026, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου ανακοίνωσε ότι κατασκευάστηκε αψίδα απολύμανσης στο επιβατηγό λιμάνι Μυτιλήνης, ενώ τοποθετήθηκε και δεύτερη στο Τελωνείο, στο πλαίσιο των μέτρων προστασίας.

Υπενθυμίζεται πως από τον Μάιο του 2025 είχαν εντοπιστεί κρούσματα αφθώδους πυρετού στη γειτονική Τουρκία.

Παράλληλα, στο πλαίσιο των μέτρων πρόληψης, διαπιστώνεται ότι έχουν τοποθετηθεί χαλιά και λινάτσες στο οδικό δίκτυο το τελευταίο διάστημα. Το ανεπαρκές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επικίνδυνο αυτό μέτρο στο εθνικό δίκτυο έρχεται να αντικαταστήσει τις τάφρους απολύμανσης που έπρεπε να είχαν κατασκευαστεί από το 2025.

Στο ύψος του Αγίου Ιγνατίου, πριν από το κλειστό τμήμα του δρόμου Καλλονής–Σιγρίου, κλιμάκιο αποτελούμενο από στελέχη της Ελληνικής Αστυνομίας και συνεργείο απολύμανσης σταματά τα οχήματα για να πραγματοποιηθεί ψεκασμός. Στη συνέχεια, οι περισσότεροι οδηγοί κάνουν χρήση του κλειστού οδικού τμήματος, βάσει αποφάσεων της Αστυνομικής Διεύθυνσης Λέσβου.

ΠΗΓΗ ΕΜΠΡΟΣ