Νέες αναφορές από την Τουρκία επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών στο Αιγαίο, αυτή τη φορά μέσα από ένα υποθετικό στρατιωτικό σενάριο που αποδίδεται σε Τούρκο αντιπτέραρχο.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα που αποτέλεσε την αφετηρία των αναφορών, ο αντιπτέραρχος Χουσεΐν Φαζλά περιέγραψε ένα υποθετικό μοντέλο κλιμάκωσης, στο οποίο η Τουρκία θα έθετε αρχικά στην Ελλάδα προθεσμία για την απομάκρυνση στρατιωτικών δυνάμεων από νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
Η αναφορά αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή στο συγκεκριμένο σενάριο γίνεται λόγος ακόμη και για ενδεχόμενη στρατιωτική επιχείρηση εναντίον πέντε ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων αναφέρεται και η Σάμος.
Το υποθετικό τελεσίγραφο προς την Ελλάδα
Κατά την περιγραφή του σεναρίου, το πρώτο βήμα θα ήταν η διατύπωση αιτήματος προς την Αθήνα για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών που, σύμφωνα με την τουρκική θέση, υπάγονται σε καθεστώς περιορισμών.
Ο ίδιος φέρεται να υποστήριξε ότι πριν από οποιαδήποτε στρατιωτική ενέργεια θα προηγούνταν ενημερώσεις και τοποθετήσεις της Άγκυρας προς τον ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και άλλους διεθνείς οργανισμούς.
Στο ίδιο υποθετικό πλαίσιο αναφέρθηκε και συγκεκριμένο χρονικό ορόσημο, η 27η-28η Φεβρουαρίου 2028, ως καταληκτική ημερομηνία για την υποτιθέμενη συμμόρφωση της Ελλάδας.
Το στοιχείο αυτό, ωστόσο, αποτελεί μέρος του σεναρίου που περιγράφεται στη συγκεκριμένη αναφορά και δεν συνιστά ανακοινωμένη ημερομηνία τουρκικής στρατιωτικής επιχείρησης.
Η Σάμος στο σενάριο των πέντε νησιών
Το δεύτερο στάδιο του υποθετικού σεναρίου αφορά το ενδεχόμενο ελληνικής μη συμμόρφωσης.
Σύμφωνα με την ίδια περιγραφή, σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσε να ανακοινωθεί ότι συγκεκριμένα ελληνικά νησιά θα αποτελούσαν στόχους στρατιωτικής επιχείρησης. Ο αριθμός που αναφέρεται είναι πέντε, ενώ μεταξύ αυτών τοποθετείται και η Σάμος.
Η αναφορά στη Σάμο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της γεωγραφικής της θέσης στο Ανατολικό Αιγαίο και της εγγύτητάς της με τις τουρκικές ακτές.
Πρέπει πάντως να διαχωριστεί σαφώς η περιγραφή ενός υποθετικού σεναρίου από την ύπαρξη πραγματικού επιχειρησιακού σχεδίου ή επίσημης απόφασης της τουρκικής κυβέρνησης.
Η διαφωνία Αθήνας και Άγκυρας για την αποστρατιωτικοποίηση
Η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών αποτελεί εδώ και δεκαετίες αντικείμενο διαφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι για τη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο και την Ικαρία εφαρμόζεται το άρθρο 13 της Συνθήκης της Λωζάννης, το οποίο προβλέπει συγκεκριμένους περιορισμούς και όχι πλήρη απαγόρευση στρατιωτικής παρουσίας. Η Αθήνα απορρίπτει ως αβάσιμες τις τουρκικές αξιώσεις περί αποστρατιωτικοποίησης.
Από την άλλη πλευρά, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι οι συγκεκριμένοι περιορισμοί αποτελούν συμβατικές υποχρεώσεις της Ελλάδας και περιλαμβάνουν καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης. Η Άγκυρα επικαλείται, μεταξύ άλλων, τη Συνθήκη της Λωζάννης και τις σχετικές διεθνείς ρυθμίσεις.
Η διαφωνία αυτή παραμένει ενεργή και το 2026. Σε δήλωσή του στις 5 Μαρτίου 2026, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε αβάσιμες τις μονομερείς τουρκικές αξιώσεις για την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών.
Τι σημαίνει η νέα αναφορά
Η συγκεκριμένη αναφορά εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της διαχρονικής ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης για το καθεστώς των νησιών του Αιγαίου.
Ωστόσο, η αναφορά σε «κατάληψη» πέντε νησιών και ειδικά στη Σάμο πρέπει να αποδίδεται ως υποθετικό σενάριο που παρουσιάστηκε από συγκεκριμένο Τούρκο αξιωματικό, και όχι ως επιβεβαιωμένη επιχειρησιακή πρόθεση της Τουρκίας.
Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη για την αποτύπωση της είδησης, καθώς οι επίσημες θέσεις Αθήνας και Άγκυρας για το νομικό καθεστώς των νησιών παραμένουν αντικρουόμενες.