Η κρίσιμη παράμετρος στην υπόθεση της Κάσου δεν είναι μόνο το τι θα πράξει η Τουρκία, αλλά και μέχρι πού είναι διατεθειμένη να κινηθεί η Αθήνα χωρίς να μετατρέψει μια ελεγχόμενη ναυτική αντιπαράθεση σε στρατιωτική κρίση.

Το σενάριο που περιγράφεται παρουσιάζει μια διαδοχική κλιμάκωση: από την παρουσία της τουρκικής ακτοφυλακής, στην εμφάνιση πολεμικών πλοίων και, τελικά, σε πιθανή άσκηση βίας. Ωστόσο, το πραγματικό ζητούμενο για την ελληνική πλευρά είναι να διατηρήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων σε κάθε στάδιο, συνδυάζοντας επιχειρησιακή παρουσία με διπλωματικά κανάλια.

Η Κάσος αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία, επειδή η υπόθεση του καλωδίου δεν αφορά αποκλειστικά ένα τεχνικό έργο. Συνδέεται με ευρύτερες διαφορές Ελλάδας και Τουρκίας για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάθε περιστατικό γύρω από το ερευνητικό ή καλωδιακό πλοίο μπορεί επομένως να αποκτήσει διαστάσεις πολύ μεγαλύτερες από το ίδιο το έργο.

Το πιο δύσκολο σημείο για την Αθήνα θα είναι η διαχείριση της λεγόμενης «γκρίζας ζώνης». Μια παρενόχληση από ακτοφυλακή μπορεί να αντιμετωπιστεί διαφορετικά από μια προσπάθεια παρεμπόδισης από πολεμικό πλοίο. Αντίστοιχα, άλλο επίπεδο κρίσης δημιουργεί μια επικοινωνιακή προειδοποίηση και άλλο μια φυσική παρεμπόδιση ή επικίνδυνος ελιγμός.

Γι’ αυτό και η ελληνική αντίδραση δεν θα κριθεί μόνο από το πόσα πλοία θα βρεθούν στην περιοχή. Θα κριθεί από τους κανόνες που θα εφαρμοστούν, την επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών και την ικανότητα Αθήνας και Άγκυρας να αποφύγουν ένα ατύχημα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή διάσταση του έργου προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο στην κρίση. Η Αθήνα έχει συμφέρον να παρουσιάσει το ζήτημα όχι μόνο ως ελληνοτουρκική διαφορά, αλλά και ως ζήτημα ασφάλειας μιας ευρωπαϊκής ενεργειακής υποδομής. Αυτό, όμως, δεν υποκαθιστά την ανάγκη για ψύχραιμη διαχείριση στο πεδίο.

Η ουσία, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στο ερώτημα αν «θα βγουν οι Τούρκοι στην Κάσο». Βρίσκεται στο τι ακριβώς θα κάνουν όταν βρεθούν εκεί και ποια θα είναι η ελληνική απάντηση σε κάθε διαφορετικό επίπεδο πρόκλησης.

Για την Αθήνα, το δύσκολο στοίχημα είναι διπλό: να μην δημιουργηθεί προηγούμενο που θα περιορίζει στην πράξη την άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων, αλλά ταυτόχρονα να αποφευχθεί μια εξέλιξη που θα μπορούσε να οδηγήσει τις δύο χώρες σε στρατιωτική αντιπαράθεση.