.
.
Βουλευτή Επικρατείας
Πρ. Υπουργού Εθνικής Άμυνας
Επιτ. Αρχηγού ΓΕΕΘΑ
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει μία από τις πιο ευαίσθητες και σύνθετες περιοχές του κόσμου όπου οι πολιτικές, οικονομικές και ενεργειακές ισορροπίες είναι εύθραυστες, ενώ τα συμφέροντα πολλών χωρών συχνά συγκρούονται. Στην σύνοδο των MED9 στη Σλοβενία, ο Έλληνας πρωθυπουργός παρουσίασε μια νέα πρόταση για ένα σχήμα συνεργασίας τύπου «5×5» που θα συμμετέχουν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Τουρκία και η Λιβύη με στόχο να συνεργαστούν σε πέντε τομείς: μετανάστευση, ενέργεια, περιβάλλον, θαλάσσιες ζώνες και πολιτική προστασία. Πράγματι, ελκυστική ως ιδέα, όμως η εφαρμογή της είναι ιδιαίτερα απαιτητική και γεμάτη δυσκολίες και για να πετύχει χρειάζεται σοβαρή προετοιμασία, καθαρές θέσεις και ρεαλιστική στρατηγική.
Η πρώτη και πιο περίπλοκη πρόκληση είναι η Λιβύη, χώρα διαιρεμένη, με δύο κέντρα εξουσίας και παρουσία ξένων στρατιωτικών δυνάμεων. Το τουρκολιβυκό μνημόνιο εξακολουθεί να παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο, αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία στη θάλασσα, επομένως κάθε συνεργασία που θα περιλαμβάνει μέσα τη Λιβύη πρέπει να ξεκαθαρίσει ποια αρχή εκπροσωπεί τη χώρα και να μην επιτρέπει καμία έμμεση αποδοχή του παράνομου μνημονίου.
Η Τουρκία αποτελεί ακόμη πιο σύνθετο παράγοντα αφού συνεχίζει το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και αμφισβητεί βασικές αρχές του Δικαίου της Θάλασσας και το δικαίωμα των ελληνικών νησιών σε πλήρη θαλάσσια ζώνη. Επιπλέον, προσπαθεί να συνδέει μεταξύ τους θέματα, όπως το μεταναστευτικό και οι θαλάσσιες ζώνες, ώστε να αποκτήσει διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα και επίσης δεν κρύβει κατά καιρούς την πρόθεσή της να εντάξει το ψευδοκράτος σε περιφερειακές συζητήσεις, κάτι που θα αποτελούσε πρόκληση απέναντι στο διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ. Σε αυτό το σημείο πρέπει να δείξουμε ιδιαίτερη προσοχή για να μην επιτραπεί οποιαδήποτε έμμεση αναγνώριση του ψευδοκράτους.
Ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα είναι το Κυπριακό. Η τουρκική κατοχή στο βόρειο τμήμα του νησιού και η επιμονή της Τουρκίας στη λύση των «δύο κρατών» αφήνουν ελάχιστα περιθώρια για αισιοδοξία. Κάθε περιφερειακό σχήμα πρέπει να σέβεται απόλυτα την Κυπριακή Δημοκρατία ως το μοναδικό νόμιμο κράτος στο νησί επομένως οποιαδήποτε αναφορά σε «δύο κράτη» ή ισότιμη συμμετοχή της τουρκοκυπριακής κοινότητας θα ήταν πλήγμα και για τη Λευκωσία αλλά και για τη διεθνή νομιμότητα.
Τέλος η Αίγυπτος είναι ένας σταθερός και σημαντικός εταίρος για μας, έχουμε ήδη υπογράψει σημαντικές συμφωνίες, ιδιαίτερα στον τομέα της ενέργειας και των θαλασσίων ζωνών αλλά παρόλα αυτά, ακολουθεί μια δική της στρατηγική επιδιώκοντας να γίνει το κύριο ενεργειακό κέντρο της Ανατολικής Μεσογείου. Διατηρεί επίσης διαύλους επικοινωνίας με πολλές πλευρές συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας και αυτό καθιστά αναγκαίο για μας να ενισχύσουμε περαιτέρω τη συνεργασία μας μαζί της προκειμένου να εξασφαλίσουμε ότι τα εθνικά μας συμφέροντα δεν θα παραμεριστούν μέσα σε περιφερειακές ισορροπίες.
Για να έχει ουσία μια τέτοια προσπάθεια, χρειάζεται πρώτα απ’ όλα να στηριχθεί σε ρεαλισμό και στρατηγική συνέπεια. Δεν αρκεί η καλή πρόθεση ή ο ενθουσιασμός. Απαιτείται σοβαρή προετοιμασία και ένα σταθερό πλαίσιο αρχών.
Βασική προϋπόθεση είναι να διασφαλιστεί απόλυτος σεβασμός στο Διεθνές Δίκαιο και στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, με ξεκάθαρη κατοχύρωση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και αποφυγή κάθε “γκρίζας ζώνης”.
Δεύτερον, να αναγνωρίζεται ρητά η Κυπριακή Δημοκρατία ως το μοναδικό νόμιμο κράτος στο νησί και να αποτρέπεται οποιαδήποτε απόπειρα έμμεσης αναβάθμισης του ψευδοκράτους.
Τρίτον, να απορρίπτονται ρητά παράνομες συμφωνίες, όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο, και να είναι σαφές ότι η Ελλάδα συμμετέχει μόνο σε πλαίσια που στηρίζονται σε κανόνες διεθνούς δικαίου και βέβαια να εξασφαλίζεται θεσμική ισοτιμία των μερών, ώστε το σχήμα να μη μετατραπεί σε πεδίο άσκησης πιέσεων από ισχυρότερους παίκτες.
Είναι κρίσιμο το οποιοδήποτε εγχείρημα να έχει και ευρωπαϊκή διάσταση, να συνδεθεί με πολιτικές, επενδύσεις και εργαλεία ευρωπαϊκά κάτι που θα του προσδώσει θεσμικό βάρος και συνέχεια.
Επιπλέον, λόγω του γεγονότος ότι η αμερικανική πλευρά δείχνει αυξημένο ενδιαφέρον για την επανεκκίνηση του διαλόγου στην Ανατολική Μεσόγειο αναγνωρίζοντας τη σημασία της περιοχής για τη σταθερότητα και την ενεργειακή ασφάλεια και προφανώς η χώρα μας αντιλαμβανόμενη αυτή τη συγκυρία επιλέγει να κινηθεί πρώτη με το να προτείνει το «5×5» ως πρωτοβουλία. Με αυτόν τον τρόπο, έχει τη δυνατότητα να αναλάβει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των εξελίξεων και να μην περιορίζεται σε ρόλο παρατηρητή.
Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν ότι το διακύβευμα ενός σχήματος όπως το 5×5 είναι πολύ μεγαλύτερο από την επικοινωνιακή του διάσταση. Για να μπορέσει όμως να αποδώσει στην πράξη προϋποθέτει να αναπτυχθούν στέρεες διμερείς σχέσεις της Ελλάδας με καθεμία από τις συμμετέχουσες χώρες. Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική πολυμερής συνεργασία, αν δεν έχουν προηγηθεί βήματα εμπιστοσύνης, συνεννόησης και κοινού πλαισίου αρχών σε διμερές επίπεδο ώστε οι συζητήσεις να βασιστούν σε πραγματικές συγκλίσεις χωρίς να τεθούν υπό διαπραγμάτευση ζητήματα κυριαρχίας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων μας. Διαφορετικά, είναι πιο πιθανό η πρωτοβουλία να μετατραπεί σε μηχανισμό νομιμοποίησης αναθεωρητικών αξιώσεων από τις άλλες πλευρές παρά να λειτουργήσει ως εργαλείο σταθερότητας.
ΠΗΓΗ https://www.militaire.gr/