Οι πανηγυρισμοί για την αύξηση των Τούρκων επισκεπτών και τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα
Με ιδιαίτερα θετικό πρόσημο παρουσιάζει η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου την αύξηση της τουριστικής κίνησης από την Τουρκία, αποδίδοντας σημαντικό μέρος της εξέλιξης στη στρατηγική που, όπως υποστηρίζει, εφαρμόζει τα τελευταία χρόνια ο Περιφερειάρχης Κωνσταντίνος Μουτζούρης.
Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας βρίσκεται η Visa Express, αλλά και οι αποστολές και δράσεις τουριστικής προβολής που πραγματοποιήθηκαν σε τουρκικές πόλεις.
Ωστόσο, πίσω από την πανηγυρική εικόνα που επιχειρεί να διαμορφώσει η Περιφέρεια, υπάρχουν ορισμένα ζητήματα που αξίζει να εξεταστούν με μεγαλύτερη προσοχή. Γιατί άλλο είναι να παρουσιάζεται μια αύξηση της τουριστικής κίνησης και άλλο να αποδεικνύεται με συγκεκριμένα στοιχεία ποιο μέρος αυτής της αύξησης οφείλεται στις ενέργειες της Περιφέρειας.
Η αύξηση υπάρχει, αλλά ποιος είναι ο πραγματικός λόγος;
Η Visa Express αναμφισβήτητα διευκόλυνε την τουριστική μετακίνηση από την Τουρκία προς τα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε αύξηση των Τούρκων επισκεπτών μπορεί να πιστωθεί στην Περιφέρεια ή στις δικές της δράσεις.
Η ανακοίνωση του Περιφερειάρχη μιλά για «ορατά αποτελέσματα», χωρίς όμως να παρουσιάζει έναν αναλυτικό απολογισμό που να επιτρέπει στον πολίτη να διαπιστώσει την πραγματική επίδραση κάθε παρέμβασης.
Πόσο αυξήθηκαν οι αφίξεις πριν και μετά την εφαρμογή της Visa Express; Ποια ήταν η συμβολή των δράσεων που πραγματοποιήθηκαν στην Τουρκία; Υπήρξε συγκεκριμένη αύξηση στις κρατήσεις ή στις διανυκτερεύσεις μετά τις συγκεκριμένες εκδηλώσεις; Και ποιο μέρος της συνολικής τουριστικής αύξησης μπορεί να αποδοθεί στις παρεμβάσεις της Περιφέρειας και όχι σε άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά;
Αυτές οι απαντήσεις απουσιάζουν από την ανακοίνωση.
Οι αποστολές στην Τουρκία και ο λογαριασμός
Η Περιφέρεια παρουσιάζει τις αποστολές σε Αϊβαλί, Σμύρνη, Προύσα και Κωνσταντινούπολη ως βασικό εργαλείο για την προσέγγιση της τουρκικής αγοράς.
Πράγματι, η παρουσία μιας περιφερειακής αντιπροσωπείας σε μια μεγάλη τουριστική αγορά μπορεί να αποτελεί μέρος μιας οργανωμένης πολιτικής προβολής.
Όμως κάθε πολιτική προβολής που χρηματοδοτείται με δημόσιο χρήμα οφείλει κάποια στιγμή να περάσει από το στάδιο της επικοινωνίας στο στάδιο της αξιολόγησης.
Για τις δράσεις του 2026 προβλέφθηκαν σημαντικές δαπάνες για τις εκδηλώσεις και την αποστολή της Περιφέρειας. Το ζητούμενο επομένως δεν είναι απλώς αν πραγματοποιήθηκαν οι εκδηλώσεις, αλλά τι απέδωσαν στην πράξη.
Πόσες συμφωνίες με τουριστικά γραφεία προέκυψαν από αυτές τις επαφές; Πόσες επιχειρήσεις των νησιών συμμετείχαν και ποιο ήταν το όφελος που αποκόμισαν; Υπήρξε παρακολούθηση των επαφών μετά τις εκδηλώσεις ώστε να διαπιστωθεί αν μετατράπηκαν σε πραγματικές τουριστικές ροές;
Χωρίς αυτά τα στοιχεία, ο απολογισμός παραμένει περισσότερο επικοινωνιακός παρά οικονομικός.
Η Visa Express και η προσωπική πολιτική «σφραγίδα»
Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί συζήτηση είναι ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η Visa Express.
Ο Περιφερειάρχης αναφέρεται στις προσωπικές του παρεμβάσεις και στη διεκδίκηση του μέτρου, επιχειρώντας να συνδέσει την εφαρμογή και την παράτασή του με τη δική του πολιτική προσπάθεια.
Αναμφίβολα, ένας Περιφερειάρχης μπορεί και πρέπει να διεκδικεί μέτρα που θεωρεί ότι ωφελούν την περιοχή του. Όμως η Visa Express αποτελεί κρατική διαδικασία, η οποία προϋποθέτει τη συνεργασία πολλών θεσμικών φορέων και δεν αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Περιφέρειας.
Επομένως, όταν παρουσιάζεται η τουριστική άνοδος ως αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης περιφερειακής στρατηγικής, θα ήταν χρήσιμο να γίνει σαφές ποιο ακριβώς μέρος της επιτυχίας αντιστοιχεί στην Περιφέρεια και ποιο στις αποφάσεις της κεντρικής κυβέρνησης και στη λειτουργία του ίδιου του μέτρου.
Από τον τουρισμό στην πολιτική αντιπαράθεση
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι η δήλωση του Περιφερειάρχη, ενώ αφορά την τουριστική ανάπτυξη και την προσέλκυση επισκεπτών από την Τουρκία, καταλήγει σε αναφορές στα εθνικά θέματα και στην εθνική κυριαρχία.
Η συγκεκριμένη θέση αποτελεί σαφή πολιτική τοποθέτηση του κ. Μουτζούρη και εντάσσεται στη γενικότερη δημόσια ρητορική του για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Ωστόσο, εύλογα μπορεί να αναρωτηθεί κανείς αν μια ανακοίνωση που έχει ως αντικείμενο την τουριστική προβολή και την οικονομική ανάπτυξη των νησιών χρειάζεται να καταλήγει σε μια τόσο έντονα πολιτική αναφορά.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή η Περιφέρεια από τη μία πλευρά επιδιώκει να αυξήσει την τουριστική κίνηση από την Τουρκία και από την άλλη επιλέγει να συνοδεύει αυτή την πολιτική με ιδιαίτερα έντονο μήνυμα για τα εθνικά ζητήματα.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι ο απολογισμός
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η τουρκική αγορά είναι σημαντική για τα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Ούτε μπορεί να αγνοηθεί η σημασία της Visa Express για τη διευκόλυνση της τουριστικής μετακίνησης.
Αυτό που χρειάζεται, όμως, είναι ένας διαφορετικός τρόπος παρουσίασης των αποτελεσμάτων.
Οι πολίτες δεν χρειάζονται μόνο δηλώσεις ότι «δουλέψαμε» ή ότι «τα αποτελέσματα είναι ορατά». Χρειάζονται αριθμούς που να επιτρέπουν τη σύγκριση και την αξιολόγηση.
Αν οι δράσεις της Περιφέρειας απέδωσαν, τότε η τεκμηρίωση αυτής της επιτυχίας θα έπρεπε να είναι το ισχυρότερο επιχείρημα της ίδιας της Περιφερειακής Αρχής.
Πόσα χρήματα επενδύθηκαν συνολικά στην τουριστική προβολή στην Τουρκία; Πόσοι επισκέπτες ήρθαν ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής; Πόσες νέες συνεργασίες δημιουργήθηκαν; Ποια ήταν η οικονομική επίδραση στις τοπικές επιχειρήσεις και ποιο είναι το μετρήσιμο αποτέλεσμα ανά ευρώ δημόσιας δαπάνης;
Η πολιτική επικοινωνία χρειάζεται πλέον αριθμούς
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου έχει κάθε δικαίωμα να παρουσιάζει το έργο της και ο Περιφερειάρχης να υποστηρίζει ότι η πολιτική του συνέβαλε στην αύξηση της τουριστικής κίνησης.
Από τη στιγμή όμως που η συγκεκριμένη πολιτική συνοδεύεται από δημόσιες δαπάνες και παρουσιάζεται ως σημαντική επιτυχία της Περιφερειακής Αρχής, η κοινωνία δικαιούται να ζητά έναν πλήρη και μετρήσιμο απολογισμό.
Γιατί η επιτυχία μιας τουριστικής πολιτικής δεν κρίνεται μόνο από το πόσες αποστολές έγιναν, πόσες συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν ή πόσες δηλώσεις δόθηκαν.
Κρίνεται τελικά από το αν οι επισκέπτες αυξήθηκαν, αν οι επιχειρήσεις των νησιών κέρδισαν περισσότερα, αν δημιουργήθηκαν σταθερές τουριστικές συνεργασίες και αν το δημόσιο χρήμα που δαπανήθηκε επέστρεψε στην τοπική οικονομία με πολλαπλάσιο όφελος.
Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα που η ανακοίνωση της Περιφέρειας αφήνει ακόμη ανοιχτό: είναι η αύξηση της τουριστικής κίνησης αποτέλεσμα μιας αποτελεσματικής περιφερειακής στρατηγικής ή κυρίως αποτέλεσμα ενός μέτρου που εφαρμόστηκε σε εθνικό επίπεδο και αξιοποιήθηκε από την αγορά;
Η απάντηση δεν θα δοθεί με περισσότερες δηλώσεις.
Θα δοθεί μόνο όταν παρουσιαστούν τα στοιχεία.
Γιάννης Μ.Νέγρης